ในโอกาสนี้ ดร.รักษ์ วรกิจโภคาทร ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัทบริหารสินทรัพย์ กรุงเทพพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) ได้ร่วมเสวนาในเวที FUTUREADY Dinner Thought ภายใต้หัวข้อ Thailand’s Sustainomy Context: Capturing New Growth and Mitigating Unprecedented Risks ร่วมกับผู้นำระดับสูงจากหน่วยงานเศรษฐกิจหลักของประเทศ ได้แก่ คุณดนุชา พิชยนันท์ เลขาธิการสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) คุณณฤตม์ เทอดสถีรศักดิ์ เลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) และคุณอัสสเดช คงสิริ กรรมการและผู้จัดการ ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET)

การเสวนาครั้งนี้สะท้อนการบูรณาการมุมมองจากภาคนโยบายมหภาค ภาคการลงทุน และตลาดทุน เพื่อร่วมกำหนดแนวทางสร้างการเติบโตภายใต้บริบทเศรษฐกิจโลกที่มีไม่แน่นอน โดย ดร.รักษ์ ได้นำเสนอประสบการณ์และบทบาทของ BAM ในการบริหารจัดการสินทรัพย์ด้อยคุณภาพ และการฟื้นฟูศักยภาพทางการเงินของภาคธุรกิจและครัวเรือน ซึ่งถือเป็นกลไกสำคัญในการเสริมสร้างเสถียรภาพของระบบการเงินไทย

ปัจจุบัน ภาคการเงินและการธนาคารของไทยมีมูลค่าสินเชื่อรวมกว่า 25.3 ล้านล้านบาท หรือประมาณ 1.25 เท่าของ GDP ประเทศ ในจำนวนนี้เป็นหนี้ที่เข้าสู่กระบวนการพิพากษาแล้วประมาณ 3.1 ล้านล้านบาท โดยราว 53% อยู่ภายใต้การดูแลของ BAM

ท่ามกลางความท้าทายดังกล่าว BAM มุ่งยกระดับบทบาทจากบริษัทบริหารสินทรัพย์ (AMC) สู่ “โรงพยาบาลแก้หนี้” ที่ทำหน้าที่บำบัดรักษาหนี้เสียให้กลับมาเป็นหนี้ดี ผ่านกลไกที่เรียกว่า “กังหันน้ำบำบัดหนี้” ซึ่งช่วยหมุนเวียนทรัพยากรและคืนสภาพคล่องกลับเข้าสู่ระบบ เป้าหมายสำคัญคือการช่วยให้ลูกหนี้ที่ประสบปัญหาสามารถกลับมามีศักยภาพทางการเงินอีกครั้ง เพราะการเติบโตทางเศรษฐกิจที่ยั่งยืนจะเกิดขึ้นได้ ก็ต่อเมื่อภาคธุรกิจและประชาชนมีโอกาสฟื้นตัวและสร้างความสามารถในการชำระหนี้ในระยะยาว

ในประเด็นหนี้ครัวเรือนและ SME ที่อยู่ภายใต้แรงกดดันทางเศรษฐกิจ ดร.รักษ์เสนอว่า แนวทางการปล่อยสินเชื่อควรพัฒนาไปสู่การกำหนดอัตราดอกเบี้ยตามระดับความเสี่ยงและพฤติกรรมทางการเงิน (Risk-Based Pricing) แทนรูปแบบ“One Size Fits All” เพื่อให้สะท้อนต้นทุนความเสี่ยงที่แท้จริง และสร้างแรงจูงใจให้ลูกหนี้รักษาวินัยทางการเงิน หากสามารถประเมินข้อมูลเชิงพฤติกรรมได้อย่างแม่นยำ จะช่วยเพิ่มความเป็นธรรมในระบบเครดิต และลดความเหลื่อมล้ำระหว่างผู้ประกอบการรายใหญ่กับ SME และรายย่อยได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การเข้าร่วม FUTUREADY 2026 ครั้งนี้ ตอกย้ำบทบาทของ BAM ในการสนับสนุนการเติบโตทางเศรษฐกิจควบคู่กับความมั่นคงของระบบการเงินไทย ตามแนวคิด Sustainomy ในภาคการเงินและการธนาคาร เพื่อสร้างรากฐานการพัฒนาที่ยั่งยืนในระยะยาว

The post BAM ร่วมเวที FUTUREADY 2026 ขับเคลื่อน “Sustainomy” ตอกย้ำบทบาทฟื้นฟูเศรษฐกิจไทยสู่ความยั่งยืน appeared first on SD Thailand.

 ดร.กิตติ  สัจจาวัฒนา ผู้อำนวยการหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม บรรยายพิเศษ ‘สถานการณ์ความยากจนและการสร้างโอกาสเพื่อยกระดับสถานะทางสังคม’ ในงานสัมมนา ‘สู้ชนะความจนครั้งที่ 2 พลังปัญญาชนะจน พ้นหนี้ เพิ่มรายได้ บนฐานบูรณาการข้อมูล เทคโนโลยี ภาคี ความสัมพันธ์’ โดยระบุว่า ฐานข้อมูลครัวเรือนยากจนปี 2566 ที่เกิดจากการสังเคราะห์ชุดข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติ และสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และสอบทานข้อมูลครัวเรือนยากจน โดยคณะวิจัย 779 คน ร่วมกับนักศึกษา 1,688 คน และภาคีเครือข่ายอีก 1,767 ภาคี พบว่า มีจำนวนคนจนรวมกัน 2.39 ล้านคน คิดเป็น 3.41% ของจำนวนประชากรทั้งประเทศ

จากการศึกษาพบว่า ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีสัดส่วนคนจนสูงที่สุดเป็นอันดับ 1 ด้วยสัดส่วน 31.71%  หรือราว 1 ใน  3 ของจำนวนประชากรในพื้นที่  อันดับ 2 ได้แก่ ภาคใต้ มีสัดส่วนคนจน 30.65% ของจำนวนประชากรในพื้นที่ อันดับ 3 ได้แก่ ภาคกลาง มีสัดส่วนคนจน  19.07% ของจำนวนประชากรในพื้นที่ อันดับ 4 ได้แก่ ภาคเหนือ มีสัดส่วนคนจน 16.98% ของประชากรในพื้นที่ และอันดับสุดท้ายคือ กรุงเทพมหานคร มีสัดส่วนคนจน 1.60% ของประชากรในพื้นที่

รายงานยังมีข้อมูล​การวิจัยบ่งชี้ว่า มูลเหตุแห่งความยากจนในสังคมไทย​ 84%  มีสาเหตุสำคัญมาจากการขาดเงินออม  เนื่องจากมีรายได้ไม่เพียงพอกับรายจ่าย โดย​ 71% มาจากปัญหาหนี้สิน, 60%  มาจากการขาดที่ดินทำกิน,  57% มาจากการขาดทักษะด้านอาชีพที่สามารถสสร้างรายได้ และ 41% มาจาการเข้าไม่ถึงสวัสดิการจากรัฐ ยิ่งไปกว่านั้นครัวเรือนคนจนมักจะมีถิ่นพำนักอยู่ในพื้นที่ประสบภัยพิบัติซ้ำซาก

“บพท. ได้ร่วมกับเครือข่ายนักวิจัยและภาคีในพื้นที่ ทำงานวิจัยแก้ปัญหาความยากจนลดช่องว่างความเหลื่อมล้ำมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2563 เป็นต้นมา และได้ออกแบบโมเดลแก้จนที่มีความสอดคล้องกับบริบทภูมิสังคมในพื้นที่ สำหรับนำไปประยุกต์ใช้แล้วถึง 299 โมเดล ครอบคลุมทุกภูมิภาคของประเทศ อีกทั้งยังได้สร้างนักจัดการพื้นที่เพื่อทำหน้าที่วิทยากรให้คำแนะนำแก่ชุมชนในการปรับใช้ประโยชน์จากโมเดลแก้จน กระจายตัวอยู่ในจังหวัดปัตตานี ยะลา นราธิวาส พัทลุง กาฬสินธุ์ เลย นครราชสีมา อำนาจเจริญ สุรินทร์ ศรีสะเกษ มุกดาหาร ยโสธร สกลนคร บุรีรัมย์ ร้อยเอ็ด ลำปาง พิษณุโลก และแม่ฮ่องสอน”

ดร.กิตติ กล่าวเพิ่มเติมว่า ผลจากการดำเนินงานวิจัยแก้จนอย่างต่อเนื่อง ยังก่อเกิดกองทุนแก้จน 34 กองทุน กระจายตัวอยู่ในจังหวัดแม่ฮ่องสอน ลำปาง มุกดาหาร ร้อยเอ็ด กาฬสินธุ์ สกลนคร ยโสธร ชัยนาท พัทลุง อำนาจเจริญ ศรีสะเกษ สุรินทร์ นครราชสีมา ปัตตานี ยะลา และยังเป็นแรงกระตุ้นให้เกิดศูนย์วิจัยแก้จนขึ้นใน 3 พื้นที่คือ ปัตตานี พัทลุง และยะลา

นอกจากนี้ ภาคีเครือข่ายนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยทั่วประเทศ ยังร่วมกันเสนอแนะแนวนโยบายการแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจ โดยการเพิ่มรายได้ ลดรายจ่าย เพื่อสร้างความเข้มแข็งแก่ชุมชนในพื้นที่ และแก้ปัญหาภัยพิบัติ ปัญหาภัยความมั่นคงบริเวณชายแดน รวมทั้งภัยสังคม ไปยังรัฐบาล รวม 10 ประการ ประกอบด้วย

1). ปัญหาความยากจน ควรกำหนดเป็นวาระแห่งชาติ และมีกลไกระดับชาติทำหน้าที่ขับเคลื่อนการแก้ปัญหาอย่างต่อเนื่อง

2). ควรมีกลไกความร่วมมือระดับจังหวัดในการแก้ไขปัญหาความยากจนแบบองค์รวม

3). พัฒนาระบบคัดกรองและชี้เป้าครัวเรือนยากจน เชื่อมโยงฐานข้อมูลจากหลายแหล่งให้เป็นเอกภาพเพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการวิเคราะห์และชี้เป้าความยากจนได้อย่างแม่นยำ

4). กำหนดให้สถาบันอุดมศึกษาในพื้นที่ เป็นผู้พัฒนาและบริหารจัดการข้อมูลเพื่อเป็นฐานในการออกแบบมาตรการแก้จน
เชิงรุกตามประเภทความยากจนของครัวเรือน

5). แก้ปัญหาความยากจนแบบองค์รวม โดยใช้แพลตฟอร์มขจัดความยากจนแบบเบ็ดเสร็จและแม่นยำระดับจังหวัด

6). จัดให้มีกลไกส่งต่อความช่วยเหลือคนจนในทุกระดับ

7). สนับสนุนองค์กรปกครองท้องถิ่น ให้เป็นเจ้าภาพหลักในระดับพื้นที่ในการจัดทำยุทธศาสตร์แก้ปัญหาความยากจน โดยใช้ข้อมูลคนจนแบบชี้เป้าและเชื่อมโยงแผนยุทธศาสตร์จังหวัด

8). สนับสนุนให้นายอำเภอ ทำหน้าที่กำกับ ติดตามในระดับอำเภอและให้บรรจุเป็นนโยบายของศูนย์ขจัดความยากจนและพัฒนาคนทุกช่วงวัยอย่างยั่งยืน ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงระดับจังหวัด และให้สถาบันวิชาการในพื้นที่เป็นหน่วยสนับสนุนทางวิชาการแก่กลไกทุกระดับ

9). สร้างนโยบายเชิงรุกด้านสวัสดิการมุ่งเป้า ครอบคลุมทุกมิติ

10). สร้างโครงการพัฒนาทักษะอาชีพที่เข้าถึงครัวเรือนอย่างตรงเป้าและสอดคล้องกับบริบทพื้นที่

‘เครดิตบูโร’ เสนอมีมาตรการยาแรงแก้จน ก่อนหนี้เสียท่วม

คุณ​​สุรพล โอภาสเสถียร ผู้อำนวยการใหญ่ บริษัท ข้อมูลเครดิตแห่งชาติ จำกัด หรือ ‘เครดิตบูโร’ เปิดเผย​สถานการณ์หนี้ล่าสุดของ​ประเทศไทย พบว่า ตัวเลขหนี้ครัวเรือนไทยอย่างเป็นทางการไตรมาส 1/2568 เท่ากับ 16.35 ล้านล้านบาท คิดเป็นสัดส่วนต่อ GDP เท่ากับ 87.4% ซึ่งถือว่า​​​อยู่ในระดับที่อันตราย จำเป็นต้องบริหารจัดการเพื่อทำให้หนี้ลดลงอยู่ในสัดส่วนไม่เกิน 80% เพื่อให้มีความปลอดภัยมากขึ้น

“แม้ข้อมูลสัดส่วนหนี้ต่อ GDP ในภาพรวมอาจลดลง แต่ความจริงแล้วมูลค่าหนี้ไม่ได้ลดลง ​คร้วเรือนไทยยังเผชิญปัญหา ‘หลุมรายได้’ หรือรายได้ไม่เพียงพอกับรายจ่ายโดยเฉพาะกลุ่มฟรีแลนซ์หรืออาชีพอิสระที่ได้รับผลกระทบรายได้หาย​ไปต่อเนื่องหลายปี ตั้งแต่หลังสถานการณ์โควิด ขณะที่กลุ่มลูกจ้างทั้งภาคผลิตและภาคบริการ ที่รายได้เติบโตเฉลี่ย 3% ต่อปี ขณะที่รายจ่ายและหนี้ เติบโตมากกว่าที่ราว 5% ต่อปี ส่งผลมีภาระหนี้ซ้ำเติมเพิ่มมากขึ้น”

ทั้งนี้ หากพิจารณามูลค่าหนี้ครัวเรือนทั้งระบบจากข้อมูลสถิติของเครดิตบูโรล่าสุด​ถึงเดือน มิ.ย. 2568 ที่ผ่านมา พบว่า มีมูลค่าราว 13.55 ล้านล้านบาท (ไม่รวม กยส. และหนี้สหกรณ์) ลดลงจาก 13.6 ล้านล้านบาท จากความเข้มงวดในการปล่อยสินเชื่อ แต่ในทางกลับกันปริมาณหนี้เสีย (NPLs) กลับเพิ่มขึ้น 2 หมื่นล้านบาท จาก 1.22 ล้านล้านบาท เป็น 1.24 ล้านล้านบาท หรือประมาณ 10% ของมูลค่าหนี้ครัวเรือนทั้งระบบ รวมทั้งปริมาณหนี้ที่อยู่ในระหว่างการปรับโครงสร้าง (DR) ก่อนจะกลายเป็น NPLs ที่เพิ่มมากขึ้นถึง 4.5 แสนล้านบาท จาก 0.92 ล้านล้านบาท เป็น 1.37 ล้านล้านบาท

“แนวโน้มที่เกิดขึ้น จำเป็นที่ภาครัฐต้องมีมาตรการแรงๆ ออกมา เพื่อช่วยแก้หนี้ให้ทุกกลุ่ม ก่อนที่จะปริมาณ​หนี้เสียจะพุ่งขึ้นต่อเนื่อง โดยคาดว่า หากไม่มีนโยบายแรงๆ มาขับเคลื่อน ภายใน1 ปี กลุ่มที่เริ่มมีหนี้คงค้าง 1-3 เดือน (SM Loan) ​จะขยับไปแตะราว 6 แสนล้านบาท ส่วน NPLs คาดจะขยับเพิ่มขึ้นไปเป็น 1.3 ล้านล้านบาท หรือมีการเติบโตกว่า 4.8% ซึ่งมากกว่าการเติบโตของ GDP เกือบ 2-3 เท่า รวมทั้งกลุ่มที่จะเข้าสู่การปรับโครงสร้างหนี้ก็จะ​เพิ่มขึ้นตามการขยับของ NPLs มาอยู่ที่ราว 1.2 ล้านล้านบาท โดยกลุ่มที่จะเป็น Piority ในการช่วยแก้หนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพคือ กลุ่มที่มีหนี้ตำ่กว่า 1 แสนบาท ซึ่งคิดเป็น 60-65% ของลูกหนี้ทั้งพอร์ต หรือจำนวนลูกหนี้ 3.4 ล้านคน ขณะที่มูลค่าหนี้ที่จะเข้ามาช่วยแก้อยู่ที่ราว 10% หรือปรมาณ 1.2 แสนล้านบาท เพื่อช่วยลดการเกิดคดีและเพิ่มคุณภาพชีวิตให้ลูกหนี้กลุ่มนี้ได้ ขณะที่ต้นทุนในการแก้หนี้โดยรวมจะอยู่ที่ราว 1 หมื่นล้าน ทั้งการซื้อหนี้เสียในส่วนหนี้กลับมาสู่ระบบและการติดตามทวงถาม ซึ่งถือว่าเป็นแนวทางที่มีประสิทธภาพ”

อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาจากภูเขาหนี้ที่เกิดขึ้น พบว่า คนทุกวัย​​ล้วนมีหนี้ โดยเฉพาะในกลุ่ม Personal Loan และมีแนวโน้มที่จะเกิดหนี้เสียขึ้นได้ในทุกเจนเนอเรชั่น โดยแต่ละเจนเนอเรชันจะมีลักษณะการเกิดหนี้ที่แตกต่างกันไป โดยเบบี้บูมเมอร์ จะเป็นหนี้จากการเกษตร ส่วนกลุ่ม Gen  X มักจ​ะเป็นเดอะแบก ​มีภาระในช่วง Midlife Crisis ทั้งภาระเรื่องบ้าน รถ และครอบครัว ขณะที่​ Gen Y ​มีแนวโน้มก่อหนี้เพิ่มขึ้นต่อเนื่องมากที่สุด และมีแนวโน้มเกิดหนี้เสียมากกว่าเจนเนอเรชั่นอื่นๆ เนื่องจาก ยังเป็นกลุ่มทำงานช่วงเริ่มต้น ทำให้มีภาระค่าใช้จ่าย และรายได้ที่ยังไม่สัมพันธ์กัน

นอกจากนี้ เริ่มเห็นแนวโน้มการก่อหนี้ในกลุ่ม Gen Z มากขึ้น โดยเฉพาะหนี้ Personal Loan และโปรแกรมช้อปก่อนผ่อนทีหลัง หรือแคมเปญ 0% ที่เป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญ ​ ทำให้ Gen Z ​เริ่มก่อหนี้ตั้งแต่อายุยังไม่ถึง 20 ปี โดยพบหนี้ในระบบ​เริ่มต้นเพียงแค่ 16 ปี

สำหรับแคมเปญ ‘ช้อปก่อนผ่อนทีหลัง’ หรือโปรแกรมว่า ​BNPL (Buy Now Play Later) หากไม่มีวินัย และนำเงินในอนาคตมาใช้อย่างไม่ระมัดระวัง ​สุดท้ายจะนำไปสู่หนี้เสีย หรือเกิด To B NPL ได้ในที่สุด​

The post บพท. สแกน ‘ความยากจน’ พบคนไทย 3.41% ยังไม่ข้ามเส้น ‘คนจน’ ​เพราะ​ขาดเงินออมและหนี้สิน ด้าน ‘เครดิตบูโร’ แนะใช้​​ ‘ยาแรง’ ช่วยแก้หนี้ ​ก่อน NPL ​​โตท่วม GDP 2-3 เท่า​ appeared first on SD Thailand.

ทั้งนี้ กระแสโลกปัจจุบันกำลังมุ่งไปสู่การแก้ไขปัญหาความไม่เสมอภาคแบบเป็นองค์รวมมากขึ้นตามกรอบการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยหลักสำคัญประการหนึ่งในการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำ คือ การขจัดปัญหาความยากจนแบบหลากมิติ (Multidimensional Poverty) ซึ่งเป็นการเปลี่ยนมุมมองในการแก้ปัญหาความยากจนที่ไม่ได้จำกัดแค่การยกระดับรายได้ที่เป็นตัวเงิน เพื่อหลุดจากเส้นความยากจนเพียงเท่านั้น แต่หมายถึงการยุติปัญหาความขาดแคลนในหลากหลายช่องทางที่จำกัดความสามารถของผู้ยากไร้ ในการพัฒนาให้พ้นจากสภาวะขัดสนที่เผชิญอยู่

โดยช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา ประเทศไทยพยายามลดปัญหาความยากจนมาโดยตลอด ทำให้ตัวเลขสัดส่วนคนจนลดลงอย่างต่อเนื่อง จาก 65.2% ในปี 2531 เหลือเพียง 6.3% ในปี 2564 ตัวเลขดังกล่าว สะท้อนว่าสัดส่วนประชากรที่ไม่สามารถซื้อสินค้าและบริการพื้นฐานที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตขั้นต่ำลดลง ทั้งในระดับประเทศและในระดับภูมิภาค

แต่หากพิจารณามิติความเหลื่อมล้ำด้านรายได้ของคนไทยโดยรวม กลับพบว่าปรับตัวดีขึ้นเพียงเล็กน้อยเท่านั้น การกระจายรายได้ไปยังกลุ่มคนจนแทบจะไม่เปลี่ยนแปลงในช่วงต่ำกว่า 30 ปีที่ผ่านมา โดย​ในปี 2564 ประชากรกลุ่มคนจนที่สุด 10% แรก มีส่วนแบ่งรายได้ของทั้งประเทศเพียง 2.0% ซึ่งแทบจะไม่แตกต่างจากปี 2531 ที่เคยมีส่วนแบ่ง 1.8%

ขณะที่ส่วนแบ่งรายได้ของประชากรกลุ่มคนรวยสุด 10% ท้ายลดลงจาก 37.2% ในปี 2531 เหลือ 33.4% ในปี 2564 สะท้อนปัญหาในการจัดสรรปันส่วนรายได้จากกลุ่มผู้มีรายได้สูงที่ยังไม่สามารถกระจายออกไปถึงกลุ่มผู้มีรายได้น้อยได้อย่างเพียงพอ โดยกลุ่มคนรวยที่สุดมีส่วนแบ่งรายได้สูงกว่ากลุ่มคนจนที่สุด มากถึง 16.4 เท่า

สะท้อนว่าสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำยังเป็นปัญหาใหญ่ในสังคมไทย โดยเฉพาะในอนาคตจากนี้ ​​ 4 ปัจจัยสำคัญที่ต้องจับตา ที่อาจซ้ำเติมปัญหาความเหลื่อมล้ำในประเทศไทยให้แก้ไขได้ยากมากขึ้น ​ได้แก่ 1) หนี้ครัวเรือนสูง แต่รายได้โตช้า 2) สังคมสูงวัย หรือ Aging Society  3) ปัญหาการเปลี่ยนแปลงงของสภาพอากาศ หรือ Climate change  และ 4) ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี

1. หนี้ครัวเรือนสูง แต่รายได้โตช้า

– สัดส่วนหนี้ครัวเรือนต่อ GDP อยู่ในระดับสูง ส่วนหนึ่งมาจากรายได้ที่เติบโตช้า ขณะที่หนี้ครัวเรือนปรับตัวเพิ่มข้ึนต่อเนื่อง

โดยช่วงปี 2553-2557 หนี้ครัวเรือนเพิ่มข้ึนจากการขยายตัวของสินเช่ือที่สูงกว่าปกติ (High Loan Growth) จากมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจหลังน้ำท่วมครั้งใหญ่และนโยบายรถยนต์คันแรก ส่วนปี 2558 – 2562 สินเชื่อเติบโตชะลอลง แต่สัดส่วนหนี้ครัวเรือนต่อ GDP ยังสูงจาก GDP ที่โตช้า (Low GDP Growth) และนับตั้งแต่ปี 2563 เป็นต้นมา หนี้ครัวเรือนปรับสูงกว่า 90% ต่อ GDP จากสถานการณ์​วิกฤตโควิด-19 และการฟื้นตัวของเศรษฐกิจที่ต่ำกว่าระดับศักยภาพ ซึ่งหากขจัดปัจจัย 2 ประการข้างต้นออก (High Loan Growth & Low GDP Growth) จะพบว่า สัดส่วนหนี้ครัวเรือนจะอยู่ราว 65% ต่อ GDP

ดังนั้น ปัญหาหนี้ครัวเรือน นอกจากจะเป็นปัญหาจากฝั่งภาระหนี้แล้ว ยังเป็นปัญหาจากฝั่งรายได้หรือ GDP ที่เติบโตต่ำ ซึ่งหากไม่แก้ปัญหา GDP เช่น การเพิ่มโอกาสสร้างรายได้ให้ครัวเรือน แต่เน้นแก้ปัญหาที่ยอดสินเชื่ออย่างเดียว อาจเป็นการคุมสินเชื่อให้โตต่ำกว่าศักยภาพ ซึ่งจะสร้างผลเสียข้างเคียงต่อเศรษฐกิจและกระทบความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงเงินทุนได้

– ครัวเรือนไทยมีการก่อหนี้ที่อาจนำไปสู่การเพิ่มรายได้ในสัดส่วนเพียงเล็กน้อย ซึ่งอาจไม่เอื้อต่อการช่วยลดปัญหาความยากจน สะท้อนจากการกู้ยืมสินเชื่อเพื่อไปประกอบอาชีพที่มีเพียง 18% ขณะที่การกู้ยืมเพื่อซื้ออสังหาริมทรัพย์มีสัดส่วนสูงถึง 34% ส่วนการกู้ยืมเพื่ออุปโภคบริโภคส่วนบุคคลอยู่ที่ 27% และการกู้ยืมเพื่อซื้อรถยนต์และรถจักรยานยนต์อยู่ที่ระดับ 11%

ทำให้ครัวเรือนบางกลุ่มยังมีความเสี่ยงที่จะเผชิญปัญหาในการชำระหนี้ โดยเฉพาะผู้กู้สินเชื่อรถยนต์ ซึ่งพบว่ามีสัดส่วนการค้างจ่ายหนี้ 1-3 เดือน สูงกว่าประเภทอื่น ขณะที่ผู้มีรายได้น้อย กำลังเผชิญความเปราะบางในการชำระคืนหนี้ ส่วนหนึ่งสะท้อนจากข้อมูลหนี้เสีย (NPLs) ในจังหวัดที่ครัวเรือนมีรายได้ต่ำ ซึ่งพบว่า อยู่ในระดับสูงและมีทิศทางเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง โดยรายงานจาก ธปท. พบว่า สัดส่วนบัญชีลูกหนี้ NPLs ทั้งประเทศในปี 2565 อยู่ที่ 15.6% โดยใน 20 จังหวัดที่มีครัวเรือนรายได้ต่ำสุด 20 จังหวัดแรก มีถึง 18 จังหวัด ที่มีสัดส่วนบัญชี NPL สูงกว่าค่าเฉลี่ยทั้งประเทศ

2. สังคมสูงวัย (Aging society)

จากการประเมินของ UN พบว่า ผู้ที่มีอายุ 65 ปี ข้ึนไปในไทยจะเพิ่มข้ึนเป็น 15.3 ล้านคน หรือคิดเป็น 21% ของคนทั้งประเทศ ในปี 2573 จากปี 2565 ที่มีสัดส่วน 15% หรือ 10.9 ล้านคน เท่านั้น

การเข้าสู่สังคมสูงวัย กระทบต่อความเหลื่อมล้ำ ทั้งในแง่ของ

– การมีกลุ่มเปราะบางเพิ่มมากขึ้น โดยเฉพาะกลุ่ม ‘แก่ก่อนรวย’ หรือผู้ที่มีรายได้ เงินออม และสินทรัพย์ไม่เพียงพอต่อการใช้จ่ายหลังเกษียณ  ซึ่งจากการสำรวจผู้สูงอายุ โดยสำนักงานสถิติแห่งชาติ ล่าสุดในปี 2564 พบมีผู้สูงอายุที่ประเมินว่าตัวเองมีรายได้เพียงพอต่อการใช้จ่ายเป็นบางครั้ง 26% และมีรายได้ไม่เพียงพอที่ 16%

– สัดส่วนแรงงานลดลง ทำให้การพึ่งพิงประชากรวัยแรงงานเพิ่มสูงขึ้น กดดันปัญหาความยากจนของวัยแรงงานบางกลุ่ม ตลอดจนไม่เอื้อต่อการเลื่อนสถานะทางสังคม โดยแหล่งรายได้หลักของผู้สูงวัยกว่า 32% มาจากบุตรหลาน แ

– ภาครัฐมีภาระค่าใช้จ่ายด้านสวัสดิการเพื่อดูแลผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น แต่มีความท้าทายเรื่องการจัดเก็บรายได้ภาษี จากสัดส่วนแรงงานและการบริโภคมีแนวโน้มลดลง ซึ่งจะกระทบต่อการจัดสรรงบประมาณด้านอื่นๆ ที่จะมีผลต่อการลดความเหลื่อมล้ำในสังคม เช่น งบประมาณในการยกระดับทักษะและผลิตภาพแรงงาน ท่ามกลาง Fiscal space ที่มีไม่มากนัก หลังจากสัดส่วนหนี้สาธารณะต่อจีดีพีเพิ่มข้ึนมาก โดย ณ พ.ค. 2566 อยู่ที่ 61.6% เทียบกับช่วงก่อนเกิดโควิด-19 ในปี 2562 ที่อยู่ระดับ 41.2%

3. การเปลี่ยนแปลงของสภาพ ภูมิอากาศ (Climate change)

ประเทศไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่เข้าข่ายจะได้รับความเสี่ยงสูงจากวิกฤตสภาพอากาศ​ โดยเฉพาะในภาคเกษตร ที่ผลผลิตมักขึ้นอยู่กับสภาพดินฟ้าอากาศ​ ภัยแล้ง และน้ำท่วม ขณะที่มีแรงงานในภาคเกษตรกว่า 11.59 ล้านคน หรือเกือบ 30% ของแรงงานทั้งประเทศ และครัวเรือนจำนวนไม่น้อยในภาคเกษตรกำลังเผชิญปัญหาความยากจน โดยมีสัดส่วนคนจนสูงถึง 12% ของแรงงานภาคเกษตรทั้งหมด และสูงกว่าภาคส่วนอื่นๆ ท่ามกลางปัจจัยท้าทายสารพัด เช่น ความท้าทายจากราคาสินค้าเกษตรตกต่ำในบางช่วงเวลา และกระทบรายได้เกษตรกรโดยตรง

ซึ่งการศึกษาของสถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์ พบว่า climate shocks ส่งผลกระทบต่อกำรเติบโต ของ GPP per capita ในแต่ละจังหวัดแตกต่างกันอย่างชัดเจน ขึ้นอยู่กับระดับความยากจนในจังหวัดเป็นสำคัญ เช่น จังหวัดที่มีรายได้ต่อหัวต่ำจะได้รับผลกระทบเชิงลบมากกว่าจังหวัดอื่นๆ เนื่องจาก มีความสามารถในการปรับตัวน้อยกว่า ดังนั้น การเปลี่ยนแปลง ของสภาพภูมิอากาศที่มีแนวโน้มรุนแรงและเกิดขึ้นบ่อยครั้ง  อาจเป็นปัจจัยที่จะเข้ามาเพิ่มความเปราะบาง ให้กับเกษตรกรและซ้ำเติม​ปัญหาความเหลื่อมล้ำในไทยได้

4. ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี

ข้อจำกัดในการเข้าถึงและการปรับตัวให้เท่าทันพัฒนาการของเทคโนโลยีดิจิทัลที่แตกต่างกันไปในแต่ละกลุ่มประชากร ก่อให้เกิดช่องว่างทางดิจิทัล  (Digital gap) จนอาจนำไปสู่ความเหลื่อมล้ำในสังคมที่สูงขึ้น ซึ่งส่วนใหญ่มีต้นตอจาก

– ปัญหาความพร้อมในการใช้งานเทคโนโลยีดิจิทัล (Availability) จากความไม่ทั่วถึงของโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล อาทิ พื้นที่ห่างไกลทำให้มีข้อจำกัในการเข้าถึงสัญญาณ 5G

–  ปัญหาด้านความสามารถในการเข้าถึงเทคโนโลยีดิจิทัล (Affordability) เช่น ผู้มีรายได้น้อยอาจขาดโอกาสในการเข้าถึง Smart phone

– ปัญหาด้านทักษะและการปรับตัวในการใช้งานเทคโนโลยีดิจิทัล (Adoption and Adaptation) เช่น ผู้สูงอายุที่อาจมี Digital literacy น้อยกว่าและตกเป็นเหยื่อโจรกรรมทางไซเบอร์ ได้ง่ายกว่า

นอกจากนั้น ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ยังมีผลต่อการจ้างงานและระดับค่าจ้าง เนื่องจาก เทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น Generative AI, Machine Learning, IoT, Robotics & Automation และ Big-data analytics จะเข้ามาเปลี่ยนรูปแบบการทำงานไปอย่างสิ้นเชิง จนลดความจำเป็นบางตำแหน่งงานลง ขณะเดียวกันก็สร้างตำแหน่งงานใหม่ๆ จากความต้องการบุคลากรที่มีทักษะดิจิทัล ซึ่งจะผูกโยงกับโอกาสในการได้รับค่าจ้างมากขึ้น  (Skill premium) ตามที่​ World Economic Forum (WEF) ประเมินไว้ว่า ในอีก 5 ปีข้างหน้า ตำแหน่งงานเดิมๆ ท่ัวโลก จาก 83 ล้านตำแหน่ง จะหายไป ขณะที่จะมีตำแหน่งงานใหม่เกิดขึ้น 69 ล้านตำแหน่ง พร้อมทั้งยัง​ระบุว่า รูปแบบการทำงานที่ดำเนินการโดยเครื่องจักรจะมีสัดส่วนเพิ่มขึ้นเป็น 42% จาก 34% ในปัจจุบัน

ขณะที่งานวิจัยล่าสุดโดยนักเศรษฐศาสตร์จาก MIT ชี้ว่า การเพิ่มขึ้นของความเหลื่อมล้ำของค่าจ้างแรงงาน  (Wage gap) ในสหรัฐฯ ส่วนใหญ่มาจากการใช้ระบบ Automation เข้ามาแทนที่แรงงาน ซึ่งจะส่งผลต่ออำนาจการต่อรองค่าแรงของแรงงาน และนับเป็นปัจจัยที่มีผลต่อ Wage gap มากกว่าระดับการศึกษาของแรงงาน 7 สถานการณ์เหล่านี้ ทำให้อาจนำไปสู่ความเหลื่อมล้ำทางรายได้และความมั่งคั่งมากขึ้น ระหว่างกลุ่มคนที่สามารถปรับตัวและกลุ่ม คนที่ไม่สามารถปรับตัวให้ตอบโจทย์ความต้องการของตลาดแรงงานในยุคดิจิทัลได้

อย่างไรก็ตาม การนำเทคโนโลยีดิจิทัลมายกระดับเศรษฐกิจไปสู่การพัฒนาอย่างทั่วถึงและยั่งยืน ต้องตั้งอยู่บนหลัก​ “ไม่ทอดทิ้งใครไว้ข้างหลัง” และต้องอาศัยความร่วมมือจากทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาชน ภาคชุมชน และสถาบันการศึกษา เช่น ภาครัฐควรผสานกับหลายหน่วยงานในการส่งเสริมการแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างกันอย่างเหมาะสม และส่งเสริมให้มี Startup ที่คิดค้นนวัตกรรมใหม่ๆ ที่ตอบโจทย์ การช่วยแก้ปัญหาความเหลื่อมล้าหรือความยากจนในสังคมไทย รวมถึงการมีมาตรการส่งเสริม Digital literacy ระมัดระวังปัญหา Digital gap และป้องกันความเสี่ยงด้าน Cyber อย่างรัดกุม ขณะที่ภาคเอกชนสามารถดำเนินธุรกิจที่ควบคู่ไปกับการช่วยลดความเหลื่อมล้าในสังคม เช่น การปฏิบัติต่อคู่ค้า รายย่อยอย่างเป็นธรรม ทั้งนี้ กรอบแนวคิด และประเด็นสำคัญในการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจอย่างทั่วถึงและยั่งยืน

The post 4 ปัจจัย​ ซ้ำเติมความเหลื่อมล้ำในไทย “หนี้ครัวเรือน-สังคมสูงวัย-สภาพอากาศ-ช่องว่างเทคโนโลยี” ปัญหาที่ต้องเร่งแก้ เพื่อการเติบโตอย่างทั่วถึงและยั่งยืน appeared first on SD Thailand.