พร้อมการเดินหน้าขยายแหล่งน้ำชุมชนในพื้นที่ภาคอีสานได้แล้วถึง 9 ชุมชน ​โดย​ล่าสุดได้เพิ่มเติมโครงการในพื้นที่บ้าน โนนรัง ต.สาวะถี อ.เมืองขอนแก่น จ.ขอนแก่น ซึ่งมีพื้นที่ความจุในการรับน้ำได้มากถึง 2-3 ไร่ จึงเป็นเสมือนการเพิ่ม ‘เส้นเลือดใหญ่’ เพื่อรองรับการเป็นพื้นที่​ศูนย์กลางด้านเกษตรกรรมของภาคอีสานได้อีกแห่งหนึ่ง และมีส่วนช่วยทำให้คุณภาพชีวิตของเกษตรกรในพื้นที่ดีขึ้น ผ่านโมเดล​​​บริหารจัดการน้ำอย่างยั่งยืน เพื่อมีน้ำใช้ได้ตลอดทั้งปี รวมทั้ง​เพิ่มทางเลือกในการ​ปลูกพืชผักหลังฤดูกาล​ทำนา รวมทั้งเพิ่มแหล่งอาหาร และศูนย์รวมด้านสันทนาการของชุมชน ช่วยเชื่อมโยง สานสัมพันธ์ และสร้างความสามัคคี ความร่วมมือร่วมใจของผู้คนในพื้นที่ได้อีกทางหนึ่งด้วย

ความสำเร็จของโครงการที่ขับเคลื่อนมาได้ถึงปีที่ 6 พร้อมขยายครอบคลุมได้ในหลายพื้นที่ของภาคอีสาน มาจากความแข็งแรงและเป็นหนึ่งเดียวกันแบบ 3 ประสาน ทั้งสิงห์อาสาที่สนับสนุนทั้งงบประมาณ และอำนวยความสะดวกในการขุดบ่อทุกพื้นที่มาอย่างต่อเนื่อง  ทางมหาวิทยาลัยขอนแก่น ที่ดูแลองค์ความรู้ในการออกแบบ และวิเคราะห์การขุดบ่อให้สอดคล้องและเหมาะสมกับสภาพทางธรณีวิทยาของพื้นที่  รวมทั้งการส่งเสริมความหลากหลายทางชีวภาพโดยรอบบ่อ

รวมไปถึงความร่วมมือของชาวบ้านที่อยู่ในแต่ละพื้นที่ ที่ร่วมทั้งแรงกายแรงใจในการดูแลรักษาบ่อน้ำหลังจากการขุดและส่งมอบให้พื้นที่ เพื่อรองรับการ​ใช้น้ำของชุมชนได้ตลอดทั้งปี เพราะเป็นทั้งบ่อกักเก็บน้ำในฤดูฝน ป้องกันน้ำท่วมและช่วยชะลอน้ำในฤดูน้ำหลาก และยังเป็นแหล่งน้ำไว้ใช้ในฤดูแล้งอย่างยั่งยืน

เดินหน้าขยาย ‘เส้นเลือดใหญ่’ เติมเต็มแหล่งน้ำ 9 ชุมชน

โดยนับตั้งแต่เริ่มต้นโครงการในปี 2563 จนถึงปัจจุบัน มีแหล่งน้ำชุมชนสิงห์อาสา ในจังหวัดภาคอีสานแล้วถึง 9 ชุมชน และเป็นโมเดลที่​ประสบความสำเร็จอย่างมาก ไม่เพียงมีแหล่งน้ำที่ใช้ได้ตลอดทั้งปี แต่ยังเพิ่มคุณภาพชีวิต ทั้งรายได้เพิ่มมากขึ้น และมีรายจ่ายลดลงจากการต่อยอดน้ำสู่​​การเกษตร เช่น การปลูกข้าว พืชผัก ผลไม้ และยังเป็นแหล่งอาหารของชุมชน สร้างรายได้เพราะมีปลาในบ่อให้ชาวบ้านจับเป็นอาหารได้ รวมถึงระบบน้ำประปาสามารถใช้งานได้ตลอดทั้งปี

คุณรวินทร์ ชมพูนุชธานินทร์ ผู้อำนวยการกลุ่มประชาสัมพันธ์ บริษัท บุญรอดบริวเวอรี่ จำกัด กล่าวว่า ปีนี้สิงห์อาสาต่อยอดความสำเร็จพร้อมขยายผลกระทบ​เชิงบวกจากโครงการสิงห์อาสาสร้างแหล่งน้ำชุมชนอย่างยั่งยืน มาสู่ชุมชนในภาคอีสาน​เป็นชุมชนที่  9 ​แล้ว ​ครอบคลุมทั้งในพื้นที่ จ.ขอนแก่น , จ.มหาสารคาม และ จ.บุรีรัมย์   พร้อมเชื่อมโยงบ่อบริวารเข้า​กับแหล่งน้ำ​​กว่า 100 บ่อ  เพื่อเติมเต็ม​และทำงานร่วมกันของบ่อเครือข่ายโดยรอบ ​ยกระดับสู่​โมเดลการบริหารจัดการน้ำอย่างยั่งยืนในพื้นที่  ซึ่งไม่เพียงช่วยแก้ปัญหาเฉพาะหน้าเรื่องการขาดแคลนน้ำเท่านั้น แต่ยังเป็นการลงทุนระยะยาวด้านการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ อาหาร และสิ่งแวดล้อมได้อย่างยั่งยืน โดยเฉพาะการปรับตัวเพื่อรับมือต่อปัญหาสภาพอากาศเปลี่ยนแปลง​ที่คาดการณ์ว่าจะยังคงรุนแรงต่อเนื่องไม่มีจุดสิ้นสุด ผ่านการพัฒนาโมเดลเพื่อส่งเสริมให้ชุมชนสามารถ​พึ่งพาตัวเองได้อย่างยั่งยืน

“ความสำเร็จของโครงการนี้มาจากการมีพันธมิตรที่ตั้งใจจริงเพื่อร่วมกันยกระดับคุณภาพชีวิต และเพิ่มโอกาสสร้างรายได้ที่มากขึ้นและยั่งยืนจากภาคการเกษตร จากการมีแหล่งน้ำที่อุดมสมบูรณ์ ซึ่​งเป็นเสมือน ‘เส้นเลือดใหญ่ ‘  ที่เข้ามาช่วยเติมเต็มน้ำไปยังบ่อเครือข่าย พร้อมเพิ่มความชุ่มชื้น​ให้พื้นที่โดยรอบ ทำให้​​เกษตรกรมีทางเลือกในการ​เพราะปลูกพืชผักที่หลากหลายหรือมีราคาที่ดีขึ้นได้ ทำให้เพิ่มโอกาสที่จะทำให้ผู้คนในชุมชนสามารถมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้ ​​”

ผู้ช่วยศาสตราจารย์มัลลิกา ศรีสุธรรม อาจารย์ประจำสาขาวิชาปฐพีศาสตร์และสิ่งแวดล้อม คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เปิดเผยว่า จากประสบการณ์และความเชี่ยวชาญการพัฒนาแหล่งน้ำในหลายพื้นที่ภาคอีสานอย่างต่อเนื่อง คณะเกษตรฯ มข. และสิงห์อาสา ได้ร่วมกันผลักดันแนวคิด ‘บ่อพ่อ+บ่อแม่‘ มาอย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างต้นแบบ​ระบบโครงข่ายบ่อกักเก็บน้ำที่เชื่อมโยงกัน ช่วยให้ชุมชนมีน้ำใช้​เพียงพอทั้ง​​อุปโภค บริโภค และเกษตรกรรม พร้อมลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติทางน้ำ เช่น น้ำหลากและน้ำท่วมในฤดูฝน รวมถึงภัยแล้ง โดยมีตัวอย่างที่เห็นภาพชัดใน ต.ภูเหล็ก อ.บ้านไผ่ จ.ขอนแก่น ที่อดีตเคยเป็นพื้นที่เสี่ยงภัยแล้ง บ่อที่มีอยู่​ไม่สามารถกักเก็บน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพราะตื้นเขิน

จนกระทั่งปี 2563 คณะเกษตรฯ มข. ร่วมกับ สิงห์อาสา เข้าไปดำเนินโครงการพัฒนาแหล่งน้ำชุมชนภายใต้แนวคิด บ่อพ่อ-บ่อแม่ โดยไม่เพียงแค่ขุดบ่อใหม่เท่านั้น แต่ยังปลูกพืชช่วยรักษาความชุ่มชื้น ช่วยพลิกฟื้นพื้นที่ที่เคยแห้งแล้งให้กลับมาเขียวชอุ่ม ชาวบ้านในพื้นที่มีน้ำใช้ตลอดทั้งปี มีปริมาณน้ำเพียงพอต่อการทำการเกษตร สร้างรายได้และยกระดับคุณภาพชีวิตของชาวบ้านในด้านอื่นๆ ด้วย ​

“สิ่งที่เกิดขึ้น​ช่วยตอกย้ำคำว่า ‘น้ำคือชีวิต’ ว่าไม่ใช่เป็นเพียงวลีสวยงาม แต่เป็นความจริง จากผลลัพธ์ที่ได้จากโครงการแหล่งน้ำชุมชน ที่ไม่เพียงแก้ปัญหาเรื่องน้ำ แต่ยังเพิ่มความรัก ความสามัคคี สร้างกิจกรรมที่ช่วยรักษาประเพณีวัฒนธรรมเชื่อมโยงให้ผู้คนในชุมชนมีกิจกรรมร่วมกัน ขณะเดียวกัน แต่ละโครงการที่ประสบความสำเร็จ ยังสามารถเป็นต้นแบบให้ชมุชนอื่นๆ โดยรอบเข้ามาศึกษา เพื่อนำไปปรับใช้แก้ปัญหาในพื้นที่ของตัวเอง เป็นการส่งต่อองค์ความรู้ และขยายโมเดลความสำเร็จ ให้สามารถขยายผลแนวคิดในการบริหารจัดการน้ำอย่างยั่งยืนไป​ทั่วทั้งประเทศได้ในอนาคต”

สิงห์อาสายังร่วมกับเครือข่ายนักศึกษาสิงห์อาสาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 18 สถาบัน คอยติดตามสถานการณ์ พร้อมเฝ้าระวังภัยพิบัติในจังหวัดภาคอีสาน เพื่อลงพื้นที่ช่วยเหลือและบรรเทาภัยได้อย่างทันท่วงที โดยที่ผ่านมาเมื่อประสบภัยแล้งก็ได้จัดส่งรถน้ำดื่มเคลื่อนที่ แจกจ่ายน้ำสะอาด ติดตั้งแทงค์น้ำขนาดใหญ่ธนาคารน้ำดื่มสิงห์ และจะช่วยสนับสนุนองค์ความรู้อย่างต่อเนื่องเพื่อให้การสร้างแหล่งน้ำชุมชนขยายพื้นที่ครอบคลุมทั่วทั้งภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่อให้ชุมชนมีระบบน้ำที่มั่นคง พร้อมรับมือกับสภาวะอากาศแปรปรวนในอนาคต

The post มากกว่า ‘แก้ปัญหาเรื่องน้ำ’ แต่ช่วยเพิ่ม​ ‘คุณภาพชีวิต’ สิงห์อาสา ผนึก ม.ขอนแก่น ขยาย ‘เส้นเลือดใหญ่’ สร้างโมเดลแหล่งน้ำชุมชนภาคอีสาน ​​ยกระดับวิถีเกษตรยั่งยืนในพื้นที่ appeared first on SD Thailand.

การมีแหล่งน้ำที่สะอาดในปริมาณที่เพียงพอ​​ จึงเป็นหนึ่งปัจจัยพื้นฐานในการมีคุณภาพชีวิตที่ดีของผู้คน คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น (มข.)​ จึงร่วมกับ “สิงห์อาสา” พร้อมด้วยบริษัท ขอนแก่นบริวเวอรี่ จำกัด บริษัทในเครือบุญรอดฯ และ เครือข่ายนักศึกษาสิงห์อาสาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 18 สถาบัน สร้างสรรค์โครงการ “สิงห์อาสาสร้างแหล่งน้ำชุมชนอย่างยั่งยืน” ต่อเนื่องหลายปี เพื่อพัฒนาแหล่งน้ำตามธรรมชาติให้ชาวบ้านมีน้ำใช้ตลอดทั้งปี และยังทำหน้าที่เป็นบ่อกักเก็บน้ำและช่วยชะลอการหลากของน้ำในช่วงฤดูฝน ช่วยป้องกันปัญหาน้ำท่วมในพื้นที่ได้อีกทางหนึ่งด้วย

ขณะเดียวกันยังเป็นกลไกสำคัญในการเติมระดับน้ำใต้ดิน จากการใช้องค์ความรู้ทางวิชาการในการเลือกพื้นที่ และรูปแบบการขุดบ่อที่ลึกมากพอจนทำให้น้ำสามารถซึมผ่านชั้นหินอุ้มน้ำได้ เพื่อช่วยเพิ่มแหล่งน้ำ​และความหลากหลายทางชีวภาพ รวมทั้งเพิ่มความมั่นคงทางอาหารภายในชุมชนได้มาก​ขึ้น เพราะเมื่อปริมาณน้ำมากขึ้น นอกจากรองรับการอุปโภคในพื้นที่ได้​​พอเพียงแล้ว ยังทำให้มีน้ำสำหรับการทำการเกษตรเพิ่มเติม ทั้งการปลูกข้าว พืชผัก ผลไม้ รวมทั้งมีปลาในบ่อตามธรรมชาติ ให้ชาวบ้านจับเป็นอาหารได้ด้วย

เพิ่มบ่อโครงข่าย ขยายผลเชิงบวกในพื้นที่​

โครงการสิงห์อาสาสร้างแหล่งน้ำชุมชนอย่างยั่งยืน เริ่มขับเคลื่อนในพื้นที่ภาคอีสานมาตั้งแต่ปี 2565 นำร่องในพื้นที่บ้านนาสีนวน ต.ขัวเรียง อ.ชุมแพ จ.ขอนแก่น ด้วยการขุดบ่อ​​พื้นที่ 3 ไร่ เป็นพื้นที่กักเก็บน้ำตามธรรมชาติ และสามารถแก้ปัญหาขาดแคลนน้ำให้ชุมชนในพื้นที่หมู่ 1 ซึ่งมีกว่า 220 ครัวเรือน รวมไปถึง​พื้นที่ในหมู่ 9 ที่มีอีกกว่า 90 ครัวเรือน ให้สามารถมีน้ำใช้และทำการเกษตรได้ตลอดทั้งปี จากที่ก่อนหน้านี้ แค่การใช้ภายในพื้นที่หมู่ 1 ​ปริมาณน้ำ​ก็​แทบไม่เพียงพอแล้ว

โดยเฉพาะช่วงหน้าแล้งที่ต้อง​ไปซื้อน้ำจากทาง อบต. มาไว้ใช้ภายในครัวเรือน และไม่มีน้ำเหลือสำหรับทำการเกษตรเพิ่มเติม​ แต่หลังจากขุดบ่อแรก​สำเร็จ ก็​สามารถเพิ่มปริมาณน้ำใช้ให้พื้นที่ได้ตั้งแต่ปีแรก โดยเฉพาะ​ระบบประปาท้องถิ่นที่เคยมีช่วงเวลาขาดน้ำก็กลับมามีน้ำใช้ต่อเนื่อง​ รวมทั้งปริมาณน้ำในบ่อที่เคยแห้งขอดในช่วงหน้าแล้งก็มีปริมาณน้ำในบ่อตลอดทั้งปี ทำให้ชาวบ้านมีทั้งน้ำใช้ และเหลือพอสำหรับปลูกพืชผักที่หลากหลาย สร้างรายได้ได้มากขึ้น ​รวมทั้งช่วยเพิ่ม​แหล่งอาหารจากการจับปลาในสระ พร้อมทั้งยังเพิ่มพื้นที่สันทนาการ ส่วนกลางของชุมชน สำหรับทั้งการพักผ่อน หรือเป็นพื้นที่จัดงานเทศกาลต่างๆ ได้ด้วย

ความสำเร็จของบ่อแรกเมื่อราว 2 ปีก่อน ​นำมาสู่การขยายผลผ่านการขุดบ่อโครงข่ายเพิ่มเติมในพื้นที่ใกล้เคียงคือ ​บริเวณโรงเรียนขัวเรียงศึกษา หมู่ 1 ต.ขัวเรียง อ.ชุมแพ จ.ขอนแก่น ซึ่งได้ขุดบ่อขนาดเกือบ 2 ไร่ อยู่ห่างจากบ่อเดิม​ราว 2 กิโลเมตร เพื่อเป็นบ่อโครงข่ายเพิ่มเติมในพื้นที่ เนื่องจากเป็นอีกหนึ่งพื้นที่ที่มีปัญหาขาดแคลนน้ำ​รวมทั้งยัง​เกิดไฟป่าบ่อยครั้ง ​ประกอบกับเป็นพื้นที่ติดโรงเรียนและชุมชน ซึ่งไฟอาจลุกลามสร้างความเสียหายเป็นวงกว้าง โดยเฉพาะใน​ช่วงที่เกิดไฟป่าก็​ไม่มีแหล่งน้ำมาช่วยในการดับไฟ ทำให้นักเรียนและบุคลากรต้องซื้อน้ำมาสำรองไว้ใช้เอง ถือเป็นอีกหนึ่งพื้นที่เร่งด่วนที่โครงการจำเป็นต้องเข้าไปช่วยเหลือเช่นกัน

ผู้ช่วยศาสตราจารย์มัลลิกา ศรีสุธรรม อาจารย์สาขาวิชาปฐพีศาสตร์และสิ่งแวดล้อม คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น กล่าวถึงการขุดบ่อโครงข่ายเพิ่มเติมในพื้นที่ว่า เป็นการขยายผลในการแก้ปัญหาปริมาณน้ำในพื้นที่ได้อย่างยั่งยืนมากขึ้น เนื่องจากองค์ความรู้ในการขุดบ่อของโครงการสิงห์อาสาฯ ไม่เพียงช่วยเพิ่มปริมาณน้ำระดับผิวดินเท่านั้น แต่ยังเป็นการเติมระดับน้ำใต้ดินให้สูงขึ้น​ เพื่อสามารถดันขึ้นมาชดเชยน้ำผิวดินในช่วงฤดูแล้งได้ ขณะที่ช่วงน้ำมากก็จะไหลซึมผ่านชั้นหิน​​เพื่อเก็บไว้​เป็นน้ำใต้ดิน ​การมีบ่อโครงข่ายที่มากขึ้น จึงช่วย​เพิ่มระดับน้ำใต้ดินและเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ในพื้นที่ได้ในระยะยาวและยั่งยืนมากขึ้นด้วย

ประกอบกับยังช่วยรับมือต่อความเสี่ยงจากสภาพอากาศแปรปรวนสุดขั้ว ซึ่งนัก​อุตุนิยมวิทยาทั่วโลกคาดการณ์ไว้ว่า ในปีนี้จะมีทั้งปรากฏการณ์เอลนีโญ และลานีญาเกิดขึ้น ส่งผล​ให้​​บางพื้นที่ต้องเผชิญหน้า​ทั้งปัญหาน้ำท่วมและน้ำแล้งที่รุนแรง ​​การเพิ่มบ่อโครงข่าย ซึ่งเป็นอีกหนึ่งบ่อหลักมาเสริมในพื้นที่ จึงเป็นเหมือนการมีทั้ง ‘บ่อพ่อ +บ่อแม่’ มาช่วยเพิ่มความสามารถในการรักษาความสมดุลของพื้นที่ เพื่อรับมือต่อทั้ง 2 สถานการณ์ได้อย่างเหมาะสม​ ​ทั้งช่วยเพิ่มพื้นที่กักเก็บน้ำ​ให้​เพียงพอสำหรับการใช้ตลอด​หน้าแล้ง​หรือ​ช่วงปรากฏการณ์​เอลนีโญ​ ขณะเดียวกันยังทำหน้าที่เป็นพื้นที่ช่วยชะลอการหลากของน้ำในช่วง​ลานีญาที่จะมีปริมาณน้ำมาก เพื่อป้องกันน้ำไหลท่วมชุมชน​และพืชผล​​​เกษตรในพื้นที่ถูกทำลายเสียหายได้​​ ถือเป็น​อีกหนึ่งการใช้กระบวนการและองค์ความรู้ทางธรรมชาติมาช่วยบรรเทาผลกระทบจากภัยธรรมชาติที่เกิดขึ้นได้อย่างมีความสมดุล

“การเพิ่มบ่อโครงข่ายแห่งใหม่ที่โรงเรียนขัวเรียงศึกษา จะช่วยเกื้อหนุนการทำงานของบ่อเดิม ตามแนวคิด ‘บ่อพ่อ+บ่อแม่’ ทำให้เพิ่มความสามารถในการกระจายน้ำไปยังบ่อลูกๆ ในบริเวณข้างเคียงทั้งที่เกิดเองตามธรรมชาติ หรือบ่อที่เกษตรกรขุดไว้สำหรับการเพาะปลูก และ​​เพิ่มประสิทธิภาพการกักเก็บน้ำในพื้นที่ ช่วยลดปัญหาน้ำท่วม รวมทั้งยังสามารถเป็นแนวกันไฟตามธรรมชาติ ช่วยบรรเทาผลกระทบ​จากไฟป่า และยังเป็นแหล่งน้ำฉุกเฉินเพื่อช่วยดับไฟ ​ลดการลุกลามไปยังพื้นที่อื่นๆ ขณะที่บริเวณโดยรอบของบ่อยังมีการปลูกพืชผักที่เหมาะกับพื้นที่ ช่วยทั้งการพังทลายของผิวดิน รวมทั้งยังเป็นประโยชน์ให้คุณครูหรือนักเรียนหรือชาวบ้านในพื้นที่นำไปใช้รับประทานได้ด้วย”​ ผู้ช่วยศาสตราจารย์มัลลิกา กล่าว

มากกว่าช่วยเฉพาะหน้า แต่มุ่งแก้ปัญหาอย่างยั่งยืน

คุณรวินทร์ ชมพูนุชธานินทร์ ผู้อำนวยการกลุ่มประชาสัมพันธ์ บริษัท บุญรอดบริวเวอรี่ จำกัด เปิดเผยเพิ่มเติมว่า ภารกิจ​สำคัญของ สิงห์อาสา ​คือการเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งในการบรรเทาความเดือดร้อนของพี่น้องประชาชน โดยเฉพาะการมีส่วนช่วยแก้ปัญหาภัยแล้งในพื้นที่ภาคอีสาน ทั้งการดูแลน้ำสำหรับการบริโภคผ่านการ​แจกจ่ายน้ำดื่มให้กับหลายชุมชน การติดตั้งธนาคารน้ำสิงห์เพื่อให้ชาวบ้านมีน้ำ​บริโภคได้ตลอดทั้งปี รวมทั้งการทำท่อประปาเพื่อลำเลียงน้ำจากพื้นที่ต้นน้ำไปสู่​​พื้นที่ห่างไกลต่างๆ ซึ่งได้ทำมาอย่างต่อเนื่องและส่งต่อความช่วยเหลือไปยังหลายพื้นที่ในภาคอีสานตลอดหลายปีที่ผ่านมา

“ไม่เพียงแนวทาง​การแก้ปัญหาเพื่อ​บรรเทาความเดือดร้อนแบบเฉพาะหน้าเท่านั้น สิงห์อาสายังให้ความสำคัญกับ​การแก้ปัญหาอย่างยั่งยืน ผ่านโครงการสร้างแหล่งน้ำชุนชน ที่นอกจากช่วยแก้ปัญหาขาดแคลนน้ำแล้ว ​ยังส่งมอบ​องค์ความรู้ด้านการบริหารจัดการแหล่งน้ำชุมชนให้ชาวบ้านในพื้นที่ นำไปต่อยอดเพื่อเพิ่ม​ประสิทธิภาพการพัฒนา​​บ่อน้ำที่อยู่ในพื้นที่ได้​มาก​ขึ้น เกิดเป็นโมเดลช่วยบรรเทาความเดือดร้อนพี่น้องประชาชนได้อย่างยั่งยืนต่อไป ภายใต้การทำงานร่วมกันทั้ง​สิงห์อาสา คณะเกษตรศาสตร์มหาวิทยาลัยขอนแก่น กลุ่มผู้นำและตัวแทนจากแต่ละชุมชน​เพื่อรับฟังและแก้ปัญหาในพื้นที่ได้อย่างตรงจุด ควบคู่ไปกับการสร้างความแข็งแรงให้กับชุมชน ​รวมทั้งยังมีเครือข่ายนักศึกษา​นักศึกษาสิงห์อาสาภาคอีสาน ซึ่งถือเป็นลูกหลานคนในพื้นที่และเป็นแนวร่วมสำคัญที่จะ​นำความรู้​ความสามารถของตัวเองมา​ช่วยเหลือพัฒนาบ้านเกิดได้ในอนาคต” คุณรวินทร์ กล่าวสรุป

ปัจจุบัน​โครงการ “สิงห์อาสาสร้างแหล่งน้ำชุมชนอย่างยั่งยืน” ได้ขับเคลื่อนแล้วในหลายจังหวัดพื้นที่ภาคอีสาน ผ่านการ​พัฒนาโมเดลแหล่งน้ำชุมชนกว่า 10 แห่ง ​และมีแผนจะขยายพื้นที่เพิ่มเติมในอนาคต ผ่านองค์ความรู้ที่สามารถนำไปปรับใช้ให้สอดคล้องกับบริบทในแต่ละพื้นที่ที่มีปัญหาขาดแคลนน้ำ​ ซึ่งหากสามารถเชื่อมโยงโครงข่ายแหล่งน้ำชุมชนให้เพิ่มมากขึ้นได้ในอนาคต ก็เชื่อได้ว่า​ปัญหาภัยแล้งในหลายๆ พื้นที่ของประเทศไทยจะสามารถบรรเทาเบาบางลงได้ในที่สุด

แนวทางการขับเคลื่อนโครงการ ยังสอดคล้องกับภารกิจ​สำคัญของ สิงห์อาสา ที่มุ่งมั่นในการ​เติม​ความสุขและสร้างรอยยิ้มให้พี่น้องคนไทยมาอย่างต่อเนื่อง ผ่านการทำงานร่วมกันของเครือข่ายที่แข็งแรงและกระจายอยู่ทั่วประเทศ เพื่อทำความเข้าใจปัญหา ก่อนจะนำมาวิเคราะห์ เพื่อ​​​สามารถเข้าไปช่วยเหลือหรือบรรเทาความเดือดร้อนของพี่น้องคนไทยได้อย่างตรงจุด รวมทั้งพัฒนา​เป็นโมเดลที่สร้างให้เกิดความเข้มแข็งขึ้นภายในชุมชน ตามแนวทางของการพัฒนาที่ยั่งยืนได้อย่าง​แท้จริง

The post มากกว่าแค่ช่วยภัยแล้ง แต่สร้าง ‘โมเดลจัดการน้ำอย่างยั่งยืน’  ม.ขอนแก่น ผนึก​ ​สิงห์อาสา สร้างบ่อพ่อบ่อแม่ ขยายผล ‘แหล่งน้ำชุมชนอย่างยั่งยืน’ ในพื้นที่ภาคอีสาน appeared first on SD Thailand.

แต่หากจะรอให้ระบบชลประทานเข้ามาถึงในทุกๆ พื้นที่ ​อาจจะไม่ใช่เรื่องง่ายนัก เพราะแต่ละครั้งจะต้องใช้งบประมาณที่สูง รวมทั้งต้องใช้เวลาดำเนินการนาน ทั้งการศึกษา สำรวจ​ ดังนั้น การที่แต่ละชุมชนมีการพัฒนาองค์ความรู้เพื่อสร้างแหล่งน้ำไว้ใช้ในชุมชนได้เองน่าจะตอบโจทย์ได้ดีกว่า ​

สิงห์อาสา โดยมูลนิธิพระยาภิรมย์ภักดี และบริษัท บุญรอดบริวเวอรี่ จำกัด ซึ่งที่ผ่านมาได้ลงพื้นที่ทำงานร่วมกับชุมชนมาอย่างต่อเนื่อง ประกอบกับการมีเครือข่ายในการทำงานเพื่อช่วยเหลือสังคม โดยเฉพาะการแก้ปัญหาเรื่องภัยแล้งในพื้นที่ภาคอีสาน​ จึงได้ร่วมกับคณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น และบริษัทในเครือที่อยู่ในพื้นที่ อย่างบริษัท ขอนแก่นบริวเวอรี่ จำกัด พร้อมเครือข่ายนักศึกษาสิงห์อาสาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 16 สถาบัน ร่วมกันจัดทำโครงการ “สิงห์อาสาสร้างแหล่งน้ำชุมชนอย่างยั่งยืน” เพื่อการบริหารจัดการน้ำอย่างยั่งยืน ด้วยการสร้างบ่อน้ำเป็นแหล่งน้ำให้ชาวบ้านไว้ใช้ตลอดทั้งปี โดยมีผู้เชี่ยวชาญอย่างคณะเกษตรศาสตร์ ม.ขอนแก่น  นำองค์ความรู้เรื่องการเติมน้ำใต้ดินมาสร้างแหล่งน้ำชุมชนและถ่ายทอดให้ชาวบ้าน สามารถบริหารจัดการน้ำอย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น ทำให้มีน้ำไว้ใช้อุปโภคบริโภคทั้งในภาวะปกติและในช่วงหน้าแล้ง ส่งผลต่อการมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นของคนในชุมชน

สำหรับโครงการ “สิงห์อาสาสร้างแหล่งน้ำชุมชนอย่างยั่งยืนนี้” ได้เริ่มนำร่องโครงการแรก​​ที่บ้านนาสีนวน ต.ขัวเรียง อ.ชุมแพ จ.ขอนแก่น เนื่องจาก ความเหมาะสมในการเป็นพื้นที่กักเก็บน้ำ สำหรับให้ชุมชนได้นำไปใช้ประโยชน์ได้ตลอดทั้งปี ประกอบกับความร่วมมือของชาวบ้านในพื้นที่ ​ในการช่วยสร้างและดูแลแหล่งน้ำ ประกอบกับยังเป็นพื้นที่ที่มีโรงงานในเครือตั้งอยู่ โดยมีแผนจะขยายโครงการในเขตพื้นที่ภาคอีสานเพิ่มเติมไปยังจังหวัดมหาสารคามในเดือนมิถุนายน

คุณฌานนท์ โปษยะจินดา กรรมการผู้จัดการ บริษัท ขอนแก่นบริวเวอรี่จำกัด  เปิดเผยว่า บริษัทเชื่อว่านอกเหนือจากการดำเนินงานและพัฒนาธุรกิจให้เติบโตและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ภาคอีสานแล้ว เป้าหมายสูงสุดคือการได้เห็น “องค์กร ชุมชน สังคม และสิ่งแวดล้อม มีความสุขร่วมกันอย่างยั่งยืน” ทำให้ตลอดหลายปีที่ผ่านมา บริษัทมีนโยบายและโครงการต่างๆ มากมายเพื่อดูแลพี่น้องชาวขอนแก่นและพื้นที่ใกล้เคียงให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี สามารถพึ่งพาตนเองได้ ประกอบกับบริษัทได้ยึดแนวทางในการบริหารธุรกิจตามแนวทางของการพัฒนาอย่างยั่งยืน หรือ SDG ของสหประชาชาติ เพื่อปรับให้สอดคล้องกับการดำเนินธุรกิจ อาทิ การดูแลน้ำ การสร้างงานเพื่อเศรษฐกิจที่เติบโต การผลิตและบริโภคอย่างรับผิดชอบ ร่วมลดโลกร้อน และการจับมือกับพันธมิตรเพื่อให้เกิดการพัฒนาร่วมกัน ซึ่งการดำเนินโครงการนี้ก็เป็นไปตามแนวทางดังกล่าว ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อพี่น้องชาวขอนแก่น ให้มีแหล่งน้ำชุมชนไว้ใช้อย่างยั่งยืน และสามารถต่อยอดไปสู่การสร้างรายได้จากการใช้แหล่งน้ำนี้ในการประกอบอาชีพให้เกิดประโยชน์สูงสุดด้วย​ ​

ผู้ช่วยศาสตราจารย์มัลลิกา ศรีสุธรรม ผู้ช่วยคณบดีฝ่ายกิจการพิเศษ คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น กล่าวว่า ที่ผ่านมาคณะเกษตรศาสตร์ ม.ขอนแก่น ได้ศึกษาพื้นที่ภาคอีสานว่ามีลักษณะเป็นดินทรายไม่อุ้มน้ำและระบบโครงข่ายชลประทานที่ไม่สอดคล้องกับขนาดของพื้นที่ มีน้ำไม่เพียงพอต่อการอุปโภค บริโภค ทำการเกษตร กระบวนการเติมน้ำใต้ดินจึงเป็นแนวทางที่จะช่วยแก้ปัญหาน้ำแล้งได้อย่างยั่งยืน ซึ่งแบ่งออกเป็นรูปแบบบ่อเปิดและบ่อปิด ตามความเหมาะสมของพื้นที่ โดยบ่อเปิดจะเป็นแหล่งน้ำสาธารณะที่ทุกคนสามารถผันน้ำไปใช้ได้ตลอดทั้งปี ในขณะที่บ่อปิดจะใช้วิธีขุดให้ลึกถึงชั้นบาดาลแล้วฝังท่อลงไป เพื่อช่วยเติมความชุ่มชื้นให้แก่ดินโดยรอบ เมื่อมีน้ำเพียงพอ ดินมีความชุ่มชื้น การปลูกพืชก็จะได้ผล ซึ่งทางมข. ได้ส่งเสริมความรู้ให้เกษตรกรปลูกพืชที่ยึดเกาะดิน ป้องกันน้ำหลากและเป็นพืชเศรษฐกิจ 3 ชนิด ได้แก่ ต้นยางนา, ไผ่ซางหม่น และแฝกพันธุ์อินเดีย ซึ่งนอกจากได้ใช้ประโยชน์ในการช่วยยึดเกาะหน้าดินบริเวณบ่อ แล้วยังสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในชุมชนได้อีกด้วย

สร้างโมเดลต้นแบบขยายพื้นที่การพัฒนา 

คุณอรรถสิทธิ์ พรหมสุข ผู้จัดการฝ่ายงานกิจกรรมเพื่อสังคม บริษัท บุญรอดบริวเวอรี่ จำกัด กล่าวว่า “เป็นระยะเวลากว่า 10 ปี ที่สิงห์อาสาพร้อมด้วยเครือข่ายนักศึกษาสิงห์อาสาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 16 สถาบันได้ลงพื้นที่บรรเทาความเดือดร้อนให้แก่พี่น้องภาคอีสานจากภัยแล้งมาอย่างต่อเนื่อง โดยภารกิจที่ผ่านมาเราได้แจกจ่ายน้ำสะอาดให้กับชาวบ้านหลายชุมชน ติดตั้งธนาคารน้ำสิงห์ ซึ่งเป็นแท้งค์น้ำให้ชาวบ้านได้มีน้ำกินน้ำใช้ รวมถึงทำท่อประปาเพื่อใช้เป็นเส้นทางลำเลียงน้ำจากภูเขาเข้าสู่หมู่บ้านในพื้นที่ห่างไกล โดยได้จะกระจายความช่วยเหลือไปยังพื้นที่ประสบภัยแล้งทั่วทั้ง 20 จังหวัดในภาคอีสาน และเพื่อยกระดับการช่วยเหลือให้มีความยั่งยืนมากขึ้น รวมทั้งสามารถเป็นต้นแบบในการพัฒนาไปยังพื้นที่อื่นๆ ทั่วทั้งประเทศในอนาคตได้

“โครงการสิงห์อาสาสร้างแหล่งน้ำชุมชนอย่างยั่งยืน ถือเป็นการขยับความช่วยเหลือไปสู่ต้นตอปัญหามากขึ้น เพื่อให้แต่ละชุมชนสามารถสร้างแหล่งน้ำของตัวเองได้ โดยเฉพาะการได้ผู้เชี่ยวชาญและมีองค์ความรู้อย่างคณะเกษตรศาสตร์ ม.ขอนแก่น มาเป็นกำลังสำคัญในการถ่ายทอดความรู้ความเข้าใจไปให้คนในชุมชน ซึ่งหากสามารถแก้ปัญหาและทำให้คนในชุมชนมีน้ำกินน้ำใช้ได้ตลอดทั้งปี ก็จะใช้โมเดลนี้เป็นต้นแบบในการพัฒนานี้ไปยังพื้นที่อื่นๆ ทั่วประเทศ ซึ่งจากการลงพื้นที่เพื่อช่วยเหลือสังคมมาตลอดสิบปี ทำให้ได้รับทราบปัญหาในแต่ละพื้นที่ และมีการเก็บข้อมูลเพื่อนำมาศึกษาต่อว่า โครงการไหนที่สามารถนำมาต่อยอดความช่วยเหลือให้เกิดเป็นความยั่งยืนได้มากขึ้น รวมทั้งการต่อยอดความช่วยเหลือในแต่ละพื้นที่เพื่อให้สามารถสร้างประโยชน์ที่หลากหลายมิติมากขึ้น เช่น การลงพื้นที่เพื่อช่วยกำจัดผักตบชวาเพื่อช่วยป้องกันน้ำท่วมในช่วงน้ำหลาก ก็จะมีการนำผักตบชวาที่ได้ ไปให้กลุ่มวิสาหกิจชุมชนต่อยอดสร้างมูลค่าเพิ่ม เช่น นำไปทำทรายแมว ทำปุ๋ย หรือทำงานจักสานของชุมชน ซึ่งนอกจากจะช่วยแก้ปัญหาให้ชุมชนได้ ยังสามารถต่อยอดเพื่อสร้างรายได้กลับเข้ามาให้คนในชุมชนได้อีกทางหนึ่งด้วย”​

สำหรับเครือข่ายนักศึกษาสิงห์อาสาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 16 สถาบัน ได้แก่ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน, มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด, มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์, มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ,มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร,มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน, มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี จะดำเนินงานตามพันธกิจ สร้างแนวร่วมในการดูแลประเทศที่ประกาศไว้ โดยจะเฝ้าระวัง ลงพื้นที่สำรวจและเข้าช่วยเหลือบริเวณที่ประสบภัยแล้ง หรือประสบปัญหาอื่นๆ ใน 20 จังหวัดภาคอีสานต่อไป ​

ทั้งนี้ สิงห์อาสาจะช่วยสนับสนุนองค์ความรู้และงบประมาณอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้การสร้างแหล่งน้ำชุมชนขยายพื้นที่ครอบคลุมทั่วทั้งภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่อให้ประชาชนและเกษตรกรผู้ใช้ได้มีโอกาสประกอบอาชีพเกษตรกรรมได้อย่างเต็มที่ พร้อมเป็นกำลังใจให้แก่ชาวบ้านต่อไป เพื่อให้ทุกคนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

The post สิงห์อาสา จับมือคณะเกษตรศาสตร์ มข. สร้างโมเดลจัดการน้ำอย่างยั่งยืนภาคอีสาน​ นำร่องขอนแก่น มหาสารคาม appeared first on SD Thailand.