วันนี้ sdthailand.com มีโอกาสคุยกับ ธวัชชัย เพชระบูรณิน ผู้อำนวยการอุทยาแห่งชาติ , กิตติพัฒน์ ธาราภิบาล หัวหน้าอุทยานแห่งชาติแม่วงก์ และ สุระชัย โภคะมณี หัวหน้าอุทยานแห่งชาติคลองลาน ถึงเบื้องหลังชีวิตของ “เจ้าหน้าที่ผู้พิทักษ์ป่า” คนทำงานเพื่อชาติแต่ชีวิตไม่ได้สวยงามดั่งนิยาย

ถาม ปัญหาหลักที่เจอในพื้นที่ของอุทยานทั้ง 2 แห่งมีอะไรบ้าง
แม่วงก์ คลองลานที่เจอปัจจัยคุกคามคือล่าสัตว์เป็นส่วนมาก เพราะเป็นป่าที่มีสัตว์ป่าอุดมสมบูรณ์ โดยเฉพาะ  ”เสือโคร่ง” ซึ่งเป็นสัตว์ประจำถิ่น นอกจากนี้ยังมีสัตว์อนุรักษ์หายากอีกมากมาย เช่น เลียงผา เก้งหม้อ แมวลายหินอ่อน สมเสร็จ นอกจากนี้ยังมีการพบแมลง และงูสายพันธุ์ใหม่ที่ยังไม่มีใครค้นพบ ที่นี่เป็นแหล่งพันธุ์นกอันดับ 2 ของประเทศ รองจากห้วยขาแข้ง

ปัญหาล่าสุดคือคนเวียดนามแอบมาตัดไม้กฤษณามีการ ปะทะไปเมื่อเร็ว ๆ นี้ ผู้บุกรุกเสียชีวิตไป 1 คน จับได้ 3 คน ตอนนี้ยังเป็นคดีอยู่ เพราะมีการยิงปะทะ ปัญหาคือเราไม่ได้ปืนเค้าซึ่งเป็นของกลาง แต่เค้ายิงเราบาดเจ็บ เราจึงเจอข้อหา “พยายามฆ่า โดยขาดเจตนา” ในกรณีแบบนี้เราจึงต้องมาฝึก เจ้าหน้าที่ลาดตระเวนของเราเพิ่มทักษะเรื่องการใช้อาวุธปืน ฟังเสียงปืนแล้วสามารถระบุว่าเป็นปืนอะไร

ถาม มีการฝึกเจ้าหน้าที่ป่าไม้ อย่างไรบ้าง
สมัยก่อนเจ้าหน้าที่ป่าไม้จะเดินไปตระเวนแบบไม่ที่จุดหมาย แต่ปัจจุบันเราได้ กองทุนสัตว์ป่าโลกสากล หรือWWF มาช่วยฝึกหลักสูตรลาดตระเวนเชิงคุณภาพให้กับเจ้าหน้าที่ของเรา เป็นการเดินแบบกำหนดเส้นทางเดิน สำรวจไปตามแผนที่เราวางไว้ เป็นการสำรวจได้อย่างทั่วถึง มีประสิทธิภาพ ซึ่งเน้นเรื่องของการเก็บข้อมูลของสิ่งที่พบเช่น ร่องรอยสัตว์ป่า พันธุ์ไม้หายาก รอยกระสุนปืน ปางที่พัก เราเก็บมาเพื่อวิเคราะห์ และเราจะนำข้อมูลจากการเดินลาดตระเวนทั้งเดือนมาประชุมกันเดือนละครั้งเพื่อตรวจสอบว่ายังมีปัจจัยคุกคามหรือไม่ สำรวจร่องรอยการเคลื่อนย้ายของสัตว์ป่า เก็บข้อมูลทุกอย่างที่เกี่ยวข้องกับภัยคุกคามจากพวกต่างถิ่นที่มารุกราน เพื่อนำมาวางแผนว่าจุดไหนที่ยังมีภัยคุกคาม เราก็จะเพิ่มความถี่ในการลดาตระเวนมากขึ้น

เจ้าหน้าที่ลาดตระเวนทำงานหนักมาก บางคนเดินจนเข่าเสีย พอพวกเค้าหมดสภาพแล้วจะไม่เลี้ยงเค้าก็ไม่ได้ เราก็ต้องย้ายให้เค้าไปอยู่ธุรการ เราจึงต้องทำหลักสุตรฝึกอบรมขึ้นมาเพื่อสร้างเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนขึ้นมาทดแทนตลอดเวลา

อย่างกรณีล่าเสือโคร่งที่ห้วยขาแข้ง เมื่อเกือบ 10 ปีก่อน นักล่าเอาฟูลาดานให้เสือกินเพื่อให้เสือตาย แทนการยิงเพราะยิงแล้วลูกกระสุนจะทำให้หนังเสือเป็นรู เราสอนให้เจ้าหน้าที่เก็บหลักฐานที่พบหมากที่สุด ครั้งนั้นมาได้หลักฐานคือซีรีย์ยาอยู่ตัวหนึ่ง เราก็ตามว่าขายตรงไหน จนรู้ว่ามาขายที่ร้านขายยาคลองลาน จนสามารถออกหมายจับได้ เหล่านี้คือวัตถุพยานที่เราสอนให้ตามเก็บ เราจะสอนให้เก็บให้หมด อย่าเพิ่งเผา

ปัจจุบันเมื่อจับผู้ต้องสงสัยได้ จะสู้คดีทุกคน ถ้าเราไม่เก็บหลักฐานให้ดี มีสิทธิโดนฟ้องกลับได้ ถ้าโดนฟ้องทางแพ่งก็อาจเสียเงิน เราจึงอบรมเรื่องการเขียนคดีความ เพราะถ้าจับกุมมาแล้วเขียนสำนวนไม่ดี อาจกลายเป็นผู้ต้องหาแทนก็ได้

ป่าไม้อุทยานาไม้เป็นแค่จุดเริ่มต้นของกระบวนการยุติธรรมไม่ใช่จุดสิ้นสุด เราเรียกร้องแทนธรรมชาติ เพราะสัตว์ป่าพูดไม่ได้ เราไปขอความเป็นธรรมแทนพวกเค้าโดยผ่านกระบวนการยุติธรรม ดังนั้นเราจะสอนเจ้าหน้าที่ลาตระเวนนของเราว่า ถ้าเจอวัตถุพยานอะไรให้เก็บให้มากที่สุด เวลาขึ้นศาลจะมีโอกาสชนะความ

ถาม ขอทราบความเป็นอยู่ของเจ้าหน้าทีป่าไม้

อาชีพเจ้าหน้าที่ป่าไม้ เป็นอาชีพที่แปลก จับปืนอยู่ในป่า แต่กลับไม่ใช่ทหาร แต่ปัจจุบันรัฐมนตรีก็ให้ความสำคัญกับ เจ้าหน้าที่ป่าไม้ มีการปรับฐานเงินเดือนเจ้าหน้าที่ลาดตระเวน จากเดือนละ 7,000 บาทเป็นเดือนละ 9,000 บาท ซึ่งถือว่าเงินเดือนยังน้อย บางคนน่าสงสารไม่มีบ้านอยู่ บ้านเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนบางคนพุพัง เราก็ต้องรวมกำลังกันไปช่วยซ่อมแซมให้

อาชีพลาดตระเวน อันตราย ต้องเดินป่า นอกจากจะเจอปะทะกับผู้รุกรานแล้ว ยังต้องเจอกับสัตว์ป่าด้วย ลูกน้องผมโดนงูจงอางกัด โดนทากกัดดูดเลือดถึงคอ เดินตากฝน นอนหนาวกลางป่า คนที่มาทำอาชีพนี้ได้ ต้องทำด้วยใจรักจริง ๆ ซึ่งเจ้าหน้าที่ทุกคนที่สมัครเข้ามาพวกเขาทำงานด้วยใจรัก

เราต้องสร้างให้พวกเขาภาคภูมิใจว่าเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนเป็นงานมีเกียรติ ชุดลายพรางนี่ไม่ใช่ใคร ๆ ก็ใส่ได้ ต้องเป็นเจ้าหน้าที่ป่าไม้เท่านั้น ชาวบ้านก็ใส่ไม่ได้ เราต้องมีจิตวิทยาองค์กรด้วย นอกจากหัวหน้ามาดูแลแล้ว ยังมีองค์กรเอกชนเข้ามาให้ความสำคัญ ไม่ปล่อยให้เจ้าหน้าที่โดดเดี่ยว มีคนให้กำลังใจอีกเยอะ

ถาม ความมั่นคงในอาชีพนี้
ผืนป่าของอุทยานแห่งชาติแม่วงก์กับคลองลานรวมกันประมาณ 7 แสนกว่าไร่ ปกติ ต้องใช้เจ้าหน้าที่ลาดตระเวน 1 หน่วยพิทักษ์จำนวน 9 คนดูแลผืนป่า 5 หมื่นไร่ อย่างของอุทยานแห่งชาติแม่วงก์มี 5.5 แสนไร่ ต้องมีเจ้าหน้าที่พิทักษ์ป่า 11 หน่วย แต่ตอนนี้มีแค่ 7 หน่วย ๆ ละ7 คน ซึ่งไม่พอ กับการลาดตระเวน

ยิ่งตอนนี้รัฐบาลให้จัดงบประมาณเป็น ZERO GROWTH คือจะเจริญเติบโตเท่าไหร่ก็ได้ แต่ต้องให้อยู่ในฐานเท่านี้คือ ZERO เช่นถ้าเราอยากให้พนักงานคนหนึ่งมีความมั่นคง เราเสนอให้บรรจุเขาเป็นข้าราชการประจำ แต่ปัญหาก็คือถ้าบรรจุพนักงานราชการประจำ 1 ตำแหน่ง จะต้องเอาลูกจ้างประจำออกถึง 3 คน

เพราะเราต้องคุมงบประมาณ เราเป็นหัวหน้าหน่วยงาน ก็อยากจะเห็นความก้าวหน้าของลูกน้อง ก็พยายามเสนออัตราพนักงานที่ทำงานเกิน 5 ปีให้สอบบรรจุเป็นข้าราชการ เพื่อให้เขามั่นใจว่ามาทำงานกับเราแล้วเขามีความมั่นคง บางทีเราต้องจัดผ้าป่าเพื่อมาช่วยเจ้าหน้าที่ ดังนั้นเราถึงต้องพึ่งองค์กรเอกชนที่เข้ามทำCSR กับเรา

ถาม คนภายนอกมองภาพลักษณ์ของเข้าหน้าที่ป่าไม้เป็นอย่างไร
ปัจจุบันภาพพจน์ของ อุทยานและเจ้าหน้าที่ป่าไม้ดีขึ้น สังคมมองว่าเราทำงานหนักเพื่อช่วยดูแลผืนป่า เป็นตัวแทนมาดูแลผืนป่าแทน ปชช. ไม่เหมือนสมัยเมื่อ 20 ปีก่อน ที่ภาพของป่าไม้เป็นคนโกงกิน ตัดไม้เสียเอง ไปเดินตลาดก็อายชาวบ้านพอเดี๋ยวนี้ภาพพจน์ดีขึ้น ก็เริ่มมีคนเห็นความสำคัญของเจ้าหน้าที่ป่าไม้ เพราะถ้าไม่ช่วย ก็ไม่มีใครดูแลป่า อีกหน่อยน้ำจะท่วม เดี๋ยวนี้เจ้าหน้าที่ป่าไม้ใส่ชุดนี้เดินไปไหนก็ภาคภูมิใจ

ถาม ยังมีอะไรที่ทางอุทยานต้องการให้เอกชนเข้ามาสนับสนุนอีก
ตอบ สิ่งที่ต้องการให้ช่วยคือกำลังใจมากที่สุด เราเป็นผู้รับจ้างดูแลผืนป่า หมายถึงเรามีหน้าที่อยู่แล้ว ก็ต้องทำให้ดีที่สุด ดังนั้นสิ่งที่อยากได้คือกำลังใจให้เจ้าหน้าที่เรา เพื่อให้พวกเขารู้ว่า ยังมีคนที่อยู่ข้างหลักเป็นห่วงเค้าอยู่ เช่นส่งโปสการ์ดมาให้กำลังใจบ้างหรือมอบอุปกรณ์ที่สามารถทำให้ชีวิตพวกเขาอยู่ในป่าดีขึ้น ปลอดภัยขึ้นสามารถป้องกันภัยได้ เท่านั้นก็เพียงพอแล้ว

ไม่อยากให้มองเจ้าหน้าที่แล้วรู้สึกสงสารเพราะพวกเขาก็มีความสุขตามอัตภาพ แต่ด้วยปัญหาบางอย่างทำให้เค้าขาดแคลนในบางอย่างเช่น อุปกรณ์เดินป่า เราไม่เอาเงินนะครับ อย่างมาช่วยซ่อมบ้านให้เจ้าหน้าที่ซื้อฝาบ้านมาให้ พวกเราออกแรงกันทำ บางทีเราต้องการแค่ของมาช่วยเราเท่านั้นเอง

The post ยังไม่รู้ว่า “ใครฆ่า”เสือดำ แต่ควรรู้ว่า“ ใครปกป้อง” สัตว์ป่า appeared first on SD Thailand.

ปีนี้เป็นปีที่ 5 แล้วที่ บริษัท บี.กริม ร่วมกับ WWF ประเทศไทย เข้ามาจัดโครงการลาดตระเวนเชิงคุณภาพ (Smart Patrol) ให้กับ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เพื่อเสริมทักษะให้แก่เจ้าหน้าที่ลาดตระเวนอุทยานแห่งชาติแม่วงก์และอุทยานแห่งชาติคลองลาน จำนวน 39 คน ภายใต้ “โครงการฟื้นฟูประชากรเสือโคร่งในอุทยานแห่งชาติแม่วงก์และอุทยานแห่งชาติคลองลาน จ.นครสวรรค์ และ จ.กำแพงเพชร”

ดร.รุ้งนภา พูลจำปา ผู้จัดการโครงการฟื้นฟูประชากรเสือโคร่ง อุทยานแห่งชาติแม่วงก์และอุทยานแห่งชาติคลองลาน กองทุนสัตว์ป่าโลกสากล (WWF-ประเทศไทย) กล่าวถึงโครงการฝึกอบรมครั้งนี้ว่า

“ ระบบลาดตระเวนเชิงคุณภาพหรือ Smart Patrol เป็นส่วนหนึ่งในโครงการอนุรักษ์เสือโคร่ง ซึ่งเน้นในเรื่องการเสริมสร้างการป้องกันให้เข้มแข็ง ในด้านการใช้เทคโนโลยี สอนให้เจ้าหน้าที่ลาดตระเวน ใช้ GPSและเครื่องมือทันสมัยเพื่อใช้ในการเก็บข้อมูลเสือโคร่งที่มีอยู่ในพื้นที่อุทยาน รวมถึงใช้ในการหาหลักฐานจับกุมผู้บุกรุกป่า”

บี.กริม ซึ่งเป็นองค์กรที่ดำเนินธุรกิจในประเทศไทยมานานกว่า 140 ปี ตระหนักถึงความสำคัญของสิ่งแวดล้อมและสัตว์ป่า และพร้อมให้การสนับสนุนช่วยเหลือเพื่ออนุรักษ์ ฟื้นฟู ส่งต่อให้กับคนรุ่นหลังต่อไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริษัทฯได้ให้ความสำคัญในการอนุรักษ์เสือโคร่ง เพราะในศตวรรษที่ผ่านมา จำนวนประชากรเสือโคร่งในผืนป่ารอบโลกลดลงอย่างน่าใจหาย

ทางบี.กริม จึงได้ให้การสนับสนุนโครงการฟื้นฟูประชากรเสือโคร่ง ร่วมกับ WWF-ประเทศไทย โดยเน้นการสร้างเสริมประสิทธิภาพและเทคนิคการลาดตระเวนเชิงคุณภาพ ให้กับเจ้าหน้าที่พิทักษ์ป่าติดต่อกันเป็นระยะมากว่า 4 ปีแล้ว โดยวัตถุประสงค์หลักของโครงการคือเพื่ออนุรักษ์และฟื้นฟูประชากรเสือโคร่งในผืนป่าของไทย เพราะการมีเสือโคร่งในผืนป่า คือ ดัชนีชี้วัดที่บอกได้ว่าผืนป่าของประเทศไทยนั้นอุดมสมบูรณ์

ปัจจุบันประชากรเสือโคร่งมีจำนวนลดลงจากในอดีต เหลือประมาณ 3,890 ตัว จาก 13 ประเทศทั่วโลก ส่วนประเทศไทย มีประชากรเสือโคร่งอยู่ประมาณ 150 – 200 ตัว ซึ่งอุทยานแห่วงชาติแม่วงก์และอุทยานแห่งชาติคลองลาน มีเสือโคร่งอยู่ประมาณ 10 ตัว

“การนำเทคนิคลาดตระเวนเชิงคุณภาพมาอบรมแก่เจ้าหน้าที่ลาดตระเวนเป็นส่วนสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานลาดตระเวนของเจ้าหน้าที่พิทักษ์ป่า โดยช่วยให้เจ้าหน้าที่มีความรู้ ความมั่นใจในการปฏิบัติงานซึ่งอยู่บนพื้นฐานของความปลอดภัยมากยิ่งขึ้น ซึ่งสุดท้ายจะสามารถช่วยในการป้องกันและปราบปรามการกระทำผิดต่อทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า โดยเฉพาะเสือโคร่งซึ่งถือป็นสัตว์ที่ถูกคุกคามและมีประชากรลดลงอย่างต่อเนื่อง” ดร.รุ้งนภา กล่าวเสริม

แม้ว่ากรมอุทยานฯ จะมีการฝึกอบรมเจ้าหน้าที่อยู่บ่อยครั้ง แต่เนื่องจากมีเจ้าหน้าที่จำนวนมากตามพื้นที่อุทยานต่าง ๆ การอบรมจึงไม่ทั่วถึง  ดังนั้นทุกปีบริษัท บี.กริมจะใช้งบประมาณ 5 ล้านบาท เพื่อใช้ในการฝึกอบรมเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนและซื้ออุปกรณ์ที่จำเป็นในการดูแลผืนป่า ซึ่งเป็นอีกหนึ่งภาระกิจที่เกี่ยวข้องกับโครงการเพื่ออนุรักษ์และฟื้นฟูประชากรเสือโคร่ง ในเขตอุทยานแห่งชิตแม่วงก์และอุทยานแห่งชาติคลองลาน

โดยธวัชชัย เพชระบูรณิน ผู้อำนวยการส่วนอุทยานแห่งชาติ สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 12 นครสวรรค์ กล่าวถึงความสำคัญของการฝึกอบรมหลักสูตร Smart Portal ว่า

“สมัยก่อนเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนจะเดินสำรวจป่าแบบไม่จุดหมาย แต่การลาดตระเวนเชิงคุณภาพจะสอนแบบกำหนดเส้นทางเดินให้แก่เจ้าหน้าที่เพื่อให้เดินสำรวจไปตามแผนที่เราวางไว้ เป็นการสำรวจได้อย่างทั่วถึง มีประสิทธิภาพ เป็นเรื่องของการเก็บข้อมูลของสิ่งที่พบเช่น ร่องรอยสัตว์ พันธุ์ไม้หายาก รอยกระสุนปืน ปางที่พัก เราเก็บทั้งหมดเพื่อนำมาวิเคราะห์ และเราจะนำข้อมูลจากการเดินลาดตระเวนของเจ้าหน้าที่ทั้งเดือนมาประชุมกันเดือนละครั้งเพื่อตรวจสอบว่ายังมีปัจจัยคุกคามหรือไม่ สำรวจร่องรอยการเคลื่อนย้ายของสัตว์ป่า เก็บข้อมูลทุกอย่างที่เกี่ยวข้องกับภัยคุกคามจากพวกต่างถิ่นที่มารุกราน เพื่อนำมาวางแผนว่าจุดไหนที่ยังมีภัยคุกคาม เราก็จะเพิ่มความถี่ในการลดาตระเวนมากขึ้น”

โครงการลาดตระเวนเชิงคุณภาพ (Smart Patrol) ใช้เวลา 5 วันในการฝึกอบรมเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนรุ่นใหม่จำนวน 39 คน โดยได้รับการอนุเคราะห์เจ้าหน้าที่จากกองบังคับการสืบสวนสอบสวน กองบัญชาการตำรวจภูธร ภาค 3 และกองบังคับการฝึกพิเศษ กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน มาเป็นวิทยากรอบรมในครั้งนี้

ซึ่งเนื้อหาในการฝึกเพื่อลดโอกาสในการบาดเจ็บขั้นร้ายแรงหรือเสียชีวิตจากการปฏิบัติหน้าที่ รวมถึงเสริมสร้างความเข้มแข็ง ระเบียบวินัย และสมรรถนะทางด้านร่างกาย-จิตใจ ให้เจ้าหน้าที่ลาดตระเวน ซึ่งต้องรับมือกับผู้กระทำผิดที่มีวิธีการกระทำผิดที่แปลกใหม่และรุนแรงมากขึ้น การฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างทักษะการใช้อุปกรณ์และการจับกุมผู้กระทำผิด มุ่งเน้นให้ผู้ปฏิบัติงานสามารถทำงานได้อย่างปลอดภัย เกิดจิตสำนึกและทัศนคติที่ดีต่อการลาดตระเวน

เฉลิมฤทธิ์ ม่านเมือง ตำแหน่งคนงานอุทยานแห่งชาติคลองลาน อยู่ในอาชีพลาดตระเวนมา 21 กล่าวถึงหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนว่า

“ เจ้าหน้าที่ป่าไม้เสี่ยงอันตรายมาก เพราะทุกครั้งที่เข้าป่าไปลาดตระเวน เราไม่รู้ว่าจะต้องเจออะไรบ้าง ในป่าไม่ใช่จะเจอเฉพาะคนที่กระทำความผิดเท่านั้น เราอาจเจออุบัติเหตุ สัตว์ร้าย สัตว์ป่ามีพิษ การทำงานลาดตระเวนจึงต้องระวังตัวเป็นพิเศษ”

แม้เฉลิมฤทธิ์ จะมองว่าอาชีพลาดตระเวนเสี่ยงอันตราย แต่ในวันนี้ พีรพัฒน์ ม่านมูล ลูกชายคนโตของเขาก็ตัดสินใจสมัครเข้ามาเป็นเจ้าหน้าที่ลาดตระเวนเหมือนพ่อ และเป็นหนึ่งใน 39 คนของผู้เข้ารับการอบรมในรุ่นนี้ ซึ่งเขากล่าวอย่างภาคภูมิใจว่า

“ อยากให้ลูกมาสืบสานเจตนารมของผมคือรักษาทรัพยากรธรรมชาติให้สืบต่อไปยังรุ่นลูกหลาน”

The post Smart Patrol ปฏิบัติการฝึกหน่วยลาดตระเวนรักษาป่า appeared first on SD Thailand.