การทำงานครั้งแรก เปิดมุมมองธุรกิจเพื่อสังคม

“ต้นกล้าหญิง” เริ่มต้นเล่าให้ฟังว่า พื้นเพเดิมเกิดที่ อ.ฝาง จ.เชียงใหม่ เพราะคุณพ่อไปรับราชการอยู่ที่นั่น จนอายุได้ราว 10 ขวบ จึงย้ายมาอยู่ที่ อ.แม่ทา จ.ลำพูน ซึ่งเป็นบ้านเดิมของคุณแม่ พอเรียนจบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ได้โควต้านักกีฬา เข้าศึกษาต่อในระดับปริญาตรีสาขาคอมพิวเตอร์บริหารธุรกิจ คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยฟาร์อีสเทิรน์ จ.เขียงใหม่

หลังจากที่เรียนจบ ได้เข้าทำงานกับบริษัทออแกไนซ์เซอร์แห่งหนึ่ง ในตอนนั้นคำว่า “ธุรกิจเพื่อสังคม” หรือ “กิจการเพื่อสังคม (Social Enterprise)” ยังไม่เป็นที่รู้จักมากนัก  แต่ด้วยพันธกิจขององค์กรนี้มุ่งเน้นให้คำปรึกษาด้านธุรกิจที่มีมิติของชุมชน สังคม และสิ่งแวดล้อมเข้ามาเกี่ยวข้อง จึงทำให้ตัวเองรู้สึกว่าแนวคิดดังกล่าว เป็นการเปิดโลกเปิดมุมมองเกี่ยวกับธุรกิจเพื่อสังคมตั้งแต่นั้นมา

“การทำงานในตอนนั้นมีความสุขมาก แต่วันหนึ่งเกิดคำถามขึ้นกับตัวเองว่าถ้าเราไม่มีเงินเราจะอยู่ได้ไหม เพราะบริบทชุมชนที่เคยอยู่มาตั้งแต่เด็ก พืชผักสวนครัวต่างๆ ไม่ต้องซื้อ หาได้ในชุมชน แต่เมื่อเข้ามาอยู่ในสังคมที่มีความเป็นเมืองจำเป็นจะต้องซื้อทุกอย่างเพื่อให้ดำรงชีวิตต่อไปได้ ตอนนั้นยอมรับว่าตัวเองคิดเรื่องเหล่านี้หนักมาก จนกระทั่งตัดสินใจลาออกจากงาน เพื่อหาคำตอบ และทดลองกับคำถามที่ตัวเองตั้งขึ้น ตรงนี้ถือเป็นจุดเปลี่ยนที่สำคัญของชีวิต”

ลาออกจากงาน เริ่มหาค้นหาคำตอบ

หลังจากที่ลาออกมาอยู่บ้าน “ต้นกล้าหญิง” บอกว่า อยู่ได้แค่เดือนเดียวเท่านั้น เพราะเงินหมด ทำให้ต้องกลับไปทำงานอีกครั้ง โดยไปเป็นเจ้าหน้าที่ที่มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย ทำงานเกี่ยวข้องกับธุรกิจและวิสาหกิจเพื่อสังคม

แต่เมื่อทำงานอยู่ได้ระยะหนึ่ง รู้สึกว่างานที่ทำอยู่ยังไม่ได้ตอกย้ำความเป็นตัวตนมากเท่าไหร่ จึงตัดสินใจลาออกมาเรียนต่อในหลักสูตรบัณฑิตอาสาสมัคร (บอ.) มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ซึ่งทำให้มิติของสังคม และการพัฒนาชัดเจนมากขึ้น อีกทั้งด้วยความสนใจในประเด็นเหล่านี้ จึงได้มีโอกาสลงพื้นที่ไปเรียนรู้เกี่ยวกับ “วนเกษตร” ของ “ผู้ใหญ่วิบูลย์ เข็มเฉลิม”

“ตลอดระยะเวลากว่า 7 เดือนของการเรียนรู้เกี่ยวกับวนเกษตร ทำให้ค้นพบคำตอบที่ตัวเองพยายามค้นหา และทดลองทำมาตลอด โดยเฉพาะสิ่งที่ชาวบ้านยังทำอยู่เป็นวิถีชีวิต ทั้งการพึ่งตัวเอง ปลูกทุกอย่างที่กิน กินทุกอย่างที่ปลูก และต้องมีการอนุรักษ์ การรักษา จึงมองว่าในชีวิตไม่ใช่แค่การมีเงินเท่านั้น แต่การมีอยู่มีกินก็สำคัญ ตรงนี้ถือเป็นการเปิดกรอบความคิดของตัวเอง ทั้งยังเป็นจุดหมายใหม่ของชีวิต”

ค้นพบคำตอบ สู่การทดลองด้วยตัวเอง

หลังจากนั้นจึงกลับมาใช้ชีวิตที่บ้านอีกครั้งหนึ่ง โดยครั้งนี้ “ต้นกล้าหญิง” กลับมาทำเกษตรแบบผสมผสาน ปลูกทุกอย่างกิน กินทุกอย่างที่ปลูก แต่แล้วอยู่ได้ราว 6 เดือน เพราะต้นไม้ตายหมด เงินทุนที่มีอยู่ก็เริ่มหมดไปตอนนั้นเราจึงลองถอดบทเรียนจากสิ่งที่ทำ ทำให้รู้ว่าตัวเองมีแต่องค์ความรู้ แต่ไม่ทักษะด้านการเกษตรเลย

“หญิงตัดสินใจกลับไปทำงานอีกครั้งหนึ่ง และการกลับไปครั้งนี้ถือว่ามีเป้าหมายที่ชัดเจนมากขึ้น คือ ต้องเป็นงานที่เพิ่มความรู้และทักษะที่ตัวเองต้องการนั่นคือ การเกษตร โดยในตอนนั้นถือว่าโชคดีมาก เพราะได้ทำงานที่ Green Net และถูกส่งไปอยู่ที่ จ.ยโสธร ซึ่งเป็นศูนย์เกษตรอินทรีย์ที่เราได้เรียนรู้ ทดลอง ลองผิดลองถูกหลายๆ อย่าง จน 3 ปี ผ่านไป หญิงจึงขอลาออกเพื่อกลับมาอยู่บ้าน มาทำการเกษตรของตัวเอง”

การกลับบ้านรอบนี้ถือว่าตัวเองอยู่ได้นานมาจนถึงปัจจุบัน เพราะนอกจากองค์ความรู้ ทักษะที่มีติดตัวกลับมาแล้ว สิ่งสำคัญคือ การมีเครือข่าย ทั้ง มูลนิธิอาสาสมัครเพื่อสังคม (มอส.) มูลนิธิพัฒนาภาคเหนือ วิทยาลัยบริหารศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ที่มีหลักสูตรเอาคนรุ่นใหม่กลับบ้าน ภายใต้โจทย์ที่ต้องทำเกษตรให้สามารถอยู่รอดได้ ทั้งยังมีแนวคิดธุรกิจเพื่อสังคมอยู่ด้วย ถือว่าตรงกับความชอบของตัวเองตั้งแต่การทำงานครั้งแรก เพราะตัวเองเชื่อว่าธุรกิจเพื่อสังคมและกิจการเพื่อสังคมจะตอบโจทย์ทุกอย่างได้

“เมื่อกลับมาเรียนรู้ชุมชนด้วยตัวเอง ด้วยประสบการณ์ที่ตัวเองมีคือ การให้คำปรึกษา คำแนะด้านธุรกิจ โดยเฉพาะในการทำงานครั้งแรก ทำให้เมื่อเจอผลิตภัณฑ์ชุมชนรู้ว่าจะต้องต่อยอดอย่างไร อย่างในลุ่มน้ำทามีสินค้าเป็นจำนวนมาก เพียงแค่ไม่ได้เชื่อมโยงกัน เพราะต่างคนต่างทำ แม้ว่าคนรุ่นใหม่จะกลับมาอยู่บ้านเป็นจำนวนมาก แต่ก็แอบทำของใครของมัน”

จากประสบการณ์ สู่การเชื่อมโยงคนในชุมชน

ตอนนั้น “ต้นกล้าหญิง” มองว่า ต้องทำให้ผลิตภัณฑ์ และเครือข่ายคนรุ่นใหม่เกิดการเชื่อมโยงกัน จึงออกไปเยี่ยมเพื่อนๆ พี่ๆ ที่กลับมาอยู่บ้าน ว่าทำอะไรกันอยู่ จนวันหนึ่งจะมีโรงไฟฟ้าขยะเข้ามาตั้งในพื้นที่ชุมชน ทุกคนทุกฝ่ายเริ่มมีความกังวลเกิดขึ้น จึงทำให้เกิดการรวมตัวกันของเครือข่าย ที่มีทั้งคนรุ่นใหม่ ภาคประชาชน ภาคประชาสังคม ในการร่วมกันขับเคลื่อนเรื่องเหล่านี้ ด้วยการเอาข้อมูลที่มีอยู่มาเชื่อมโยงกัน อธิบายสร้างความเข้าใจผ่านกิจกรรมและเวทีต่างๆ

แต่การขับเคลื่อนเรื่องเหล่านี้ ชาวบ้านกลับไม่มีส่วนร่วมเท่าที่ควร ฉะนั้นสิ่งที่คิดกันขึ้นมาในตอนนั้นคือ การแห่ช้างเผือกตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำเหตุผลที่เราทำเรื่องนี้คือ เอาเย็นดับร้อน อย่างเมื่อมีเรื่องร้อน เช่นการที่จะมีโรงไฟฟ้าขยะเข้ามาในพื้นที่ แต่ทุกคนไม่มีส่วนร่วม ดังนั้นเราต้องทำงานเย็นควบคู่กันไป ผ่านกระบวนการสร้างมีส่วนร่วมในชุมชน ทำให้ทุกคนรู้สึกความเป็นเจ้าของร่วมกัน และเมื่อมีปัญหาเกิดขึ้นต้องร่วมกันแก้ไข”

“การทำงานแบบเอาเย็นดับร้อน หรือร้อนก็ทำ เย็นก็ทำ ถือเป็นการทำให้คนในชุมชนเห็นปัญหา และร่วมกันหาทางออก ซึ่งเป็นการทำหน้าที่ของพลเมืองที่ดี ในขณะเดียวกันยังเชื่อมโยงบริบทชุมชน พื้นที่ ที่ร่วมกันสะท้อนความต้องการ ตระหนักถึงปัญหา และร่วมกันสร้างสรรค์สิ่งที่ดี ควบคู่ไปกับการสร้างเศรษฐกิจท้องถิ่นให้อยู่ดี กินดี พึ่งตัวเองได้ ถือเป็นเป้าหมายและยุทธ์ศาสตร์ที่สำคัญที่ทำให้คนในพื้นที่ลุกขึ้นร่วมกันขับเคลื่อนและพัฒนาท้องถิ่นของตัวเองอย่างมีส่วนร่วม”

จากการทำงานชุมชุมเล็กๆ สู่การเป็นต้นกล้าชุมชน มูลนิธิเอสซีจี

ถ้าถามว่ารู้จักโครงการต้นกล้าชุมชน มูลนิธิเอสซีจีได้อย่างไรนั้น “ต้นกล้าหญิง”บอกว่า รู้จักผ่านพี่ๆ เครือข่ายที่ทำงานด้านอาสามัคร เพราะพี่ๆ น้องๆ ที่ทำงานร่วมกันจะมีการแลกเปลี่ยนข้อมูลซึ่งกันและกันอยู่ตลอดเวลา

“สิ่งที่ทำให้เราตัดสินใจที่สมัครโครงการต้นกล้าชุมชน เพราะแนวคิดตรงกัน ซึ่งไม่ใช่แค่เพียงการสนับสนุนให้เกิดกิจกรรมในพื้นที่เท่านั้น แต่ยังสนับสนุนเบี้ยยังชีพให้แก่คนทำงาน ทำให้ตัวเขาเองรู้ว่าในการทำงานที่เกี่ยวกับการพัฒนาชุมชนมีความมั่นคงตลอดระยะเวลา 3 ปี”

“ต้นกล้าหญิง” ส่ง “โครงการสืบสานและอนุรักษ์พันธุกรรมท้องถิ่น ผ่านเมนูอาหารในลุ่มน้ำแม่ทา จ.ลำพูน” ที่มุ่งเน้นการสืบสานและอนุรักษ์พันธุกรรมท้องถิ่นผ่านเมนูอาหาร ผ่านการรวบรวมข้อมูลเป็นองค์ความรู้ และขยายผลต่อไปถึงการให้ชุมชนพึ่งตนเองด้านอาหาร มีอาหารที่ปลอดภัยบริโภค เช่น รวบรวมเมนูพื้นบ้านและเมนูอาหารที่เหมาะสมกับฤดูกาล ถ่ายทอดสู่เด็กๆ และสื่อสารต่อผู้บริโภค ซึ่งมี “วิเศษ สุจินพรัหม” ผู้ประสานองค์กร โครงการปฏิรูปการเกษตรและพัฒนาชนบทเป็นพี่เลี้ยง”

“ภายใต้โครงการต้นกล้าชุมชนทำให้หญิงได้เรียนรู้เรื่องราวต่างๆ มากมาย ทั้งมิติธุรกิจ มิติทางด้านสังคม โดยเฉพาะการทำธุรกิจที่ใส่ใจหรือให้ความสำคัญกับสังคมและสิ่งแวดล้อม ตลอดห่วงโซ่ ตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ ซึ่งเป็นเรื่องที่หญิงสนใจตั้งแต่แรกแล้ว รวมถึงเรื่องของการตลาด การสร้างแบรนด์ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ ที่สำคัญยังทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ โดยเฉพาะเครือข่ายนักพัฒนาด้วยกัน”

“ไม่เพียงเท่านี้ยังทำให้เราเห็นว่าเรื่องการพัฒนาและงานด้านธุรกิจเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องและเชื่อมโยงกันได้ และต้องมีการส่งต่อองค์ความรู้ที่มีคืนกลับไปสู่ชุมชน เครือข่ายต่างๆ หรืออย่างการไปดูงานที่ญี่ปุ่นทำให้เรารู้ว่าที่มาที่ไปว่า กว่าเขาจะสำเร็จได้นั้น เกิดจากความร่วมมือ ซึ่งเขาเริ่มต้นจากปัญหา ที่ร่วมกันลงมือแก้ไขด้วยตัวเองก่อน และค่อยๆ พัฒนาผลิตภัณฑ์ สร้างการมีส่วนร่วม สร้างเครือข่าย ขยายความร่วมมือ จนประสบความสำเร็จมาอย่างทุกวันนี้”

การที่จะเป็นต้นกล้าชุมชนได้นั้น “ต้นกล้าหญิง” บอกว่า สิ่งที่สำคัญคือ

1.“ความตั้งใจ” ตั้งใจที่จะกลับมาอยู่บ้าน ต้องมาเรียนรู้วิถีชีวิต บริบทชุมชน
2.“ต้องเห็นปัญหาในชุมชน” ที่อยากมีส่วนร่วม อยากขับเคลื่อนเพื่อแก้ไขให้ดีขึ้น หรืออาจจะเรียกว่า “การเอาธุระกับสังคม”
3.“การอุทิศที่จะทำ” ถือเป็นอีกหนึ่งปัจจัย โดยต้องทำให้เป็นเป้าหมายชีวิต และเป้าหมายที่จะทำให้กลายเป็นเรื่องเดียวกันอย่างชัดเจน
4.“พร้อมที่จะเรียนรู้” และเปิดรับกับสิ่งต่างๆ ในสังคม
5.“มององค์ประกอบในการเกื้อกูลซึ่งกันและกัน” โดยเฉพาะกลุ่มอื่นๆ เครือข่ายอื่นๆ ในการร่วมกันขับเคลื่อน

ปัจจุบันเครือข่ายนิเวศน์ลุ่มน้ำแม่ทา ได้มีการต่อยอดและจดทะเบียนเป็นวิสาหกิจชุมชน “วิสาหกิจแม่ทา SE” เพื่อร่วมกันขับเคลื่อนการทำงานตลอดทั้งห่วงโซ่ ทั้งกลุ่มผู้ส่วนได้ส่วนเสีย ตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ ปลายน้ำ โดยมีศูนย์ประสานงานเครือข่ายนิเวศน์ลุ่มน้ำแม่ทาเป็นตัวกลางในการขับเคลื่อนกระบวนการ เพื่อให้องค์ประกอบต่างๆ เกิดการเชื่อมโยงร้อยเรียง ทั้งการรวบรวมองค์ความรู้ และการขับเคลื่อนงานต่างๆ ให้เกิดขึ้น พร้อมกับการดำเนินงานของวิสาหกิจชุมชน โดยในตอนนี้ได้ริเริ่มทำร้านแม่ทา SE เพื่อรวบรวมและจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ อาหารต่างๆ จากสมาชิกในเครือข่าย ซึ่งคาดว่าจะเปิดให้บริการในเร็วๆ นี้

ขณะเดียวกันได้มีการพัฒนาและยกระดับผลิตภัณฑ์ของเครือข่าย เพื่อให้สามารถเก็บไว้ได้นานขึ้น มีฉลากระบุคุณลักษณะของสินค้าให้มีมาตรฐานขึ้น ทั้งยังขยายกลุ่มสมาชิกเครือข่ายผู้ผลิต ไปยังอาสาสมัครในชุมชนกลุ่มเป้าหมาย เพื่อพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนให้มีความแข็งแรง

อย่างไรก็ตาม ในการทำงานของศูนย์ประสานงานเครือข่ายนิเวศน์ลุ่มน้ำแม่ทา และวิสาหกิจแม่ทา SE จะดำเนินงานควบคู่กันไป โดยมุ่งเน้นความเกื้อกูลกัน ด้วยการแบ่งกำไรที่ได้จากการดำเนินธุรกิจไปขับเคลื่อนงานกระบวนการในชุมชน ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดธุรกิจเพื่อสังคม อันเป็นเป้าหมายของ “ต้นกล้าหญิง” ในการขับเคลื่อนชุมชน ท้องถิ่น ให้มีความเข้มแข็ง และยั่งยืนต่อไป

มูลนิธิเอสซีจี ร่วมสร้างนักพัฒนา ก้าวที่กล้าเพื่อชุมชน…

The post “ต้นกล้าหญิง” พฤติพร จินา ผู้ขับเคลื่อนงานสังคม ควบคู่กับการทำธุรกิจเพื่อความยั่งยืน appeared first on SD Thailand.

เหมือนฝัน คงช่วย ต้นกล้าชุมชนรุ่น 3 มูลนิธิเอสซีจี ยังคงเดินหน้าทำงานรักษาศิลปะวัฒนท้องถิ่นมโนราห์ พร้อมเชื่อมต่อให้ถึงเด็กๆ และเยาวชนในพื้นที่ ที่จะร่วมรักษาต่อไป

เลือกเส้นทางเอง ก้าวสู่งานชุมชนในวัยเรียน

“จุดเปลี่ยนชีวิต” ของแต่ละคนล้วนแตกต่างกันโดยสิ้นเชิง ด้วยเหตุผลและสถานการณ์ที่ไม่เหมือนกัน ต้นกล้าเอ เหมือนฝัน คงช่วย จากเด็กเรียนเก่งแทบจะได้ที่ 1 ทุกครั้งตั้งแต่ป.1-ป.6 และเป็นคนจะไม่สุงสิงกับใครเพราะให้ความสำคัญการเรียน และการแข่งขันทางการเรียนมากกว่าเรื่องอื่นๆ แต่แล้ววันหนึ่งก็ตั้งคำถามกับตัวเอง

“เมื่อสอบเข้าเรียนม.1ที่โรงเรียนบ้านนาใหญ่ จังหวัดสุราษฎร์ธานี เอก็ตั้งคำถามกับตัวเองว่า เรียนทำไม ? แข่งกันไปเพื่ออะไร ซึ่งเป็นจังหวะที่เจอกลุ่มยุวชนสร้างสรรค์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี นำโดยครูอู๊ด นิวัตร โฮ้เต้กิ้ม ทำกิจกรรมในโรงเรียน เลยเกิดความคิดว่า ชีวิตไม่ได้มีอยู่ในเฉพาะโรงเรียน  แต่มีกิจกรรมข้างนอกที่เราไปเรียนรู้ได้ก็ไปกับครูอู๊ด   และเมื่อไปเจอบรรยากาศข้างนอกและได้ช่วยกิจกรรมกับกลุ่มยุวชนสร้างสรรค์ เอก็ได้ค้นพบสิ่งที่ตัวเองชอบ ทำแล้วมีความสุข แล้วเรายิ้มได้เมื่อเราทำงานชาวบ้านตั้งแต่ม.1”

ที่โรงเรียนบ้านนาใหญ่ จังหวัดสุราฎร์ธานี ในวันที่เออายุประมาณ 10-11ปี วิถีส่วนตัวก็เปลี่ยนไป ทุกอย่างเริ่มใหม่จากที่นี่ โดยเฉพาะเมื่อได้ทำงานแยกขยะตอนเรียนม.1 จากนั้นก็เริ่มเดินหน้าโครงการต่างๆ ด้วยตัวเองในฐานะ “สมาชิก” กลุ่มโดยมี “ภัสรา รู้พันธ์” หรือ “พี่เอี้ยง” เป็น “พี่เลี้ยง” ที่แนะนำกระบวนการทำงานวิจัยต่างๆ ว่าจะต้องประกอบด้วย การเรียงขั้นตอน การจดบันทึก การนำเสนอ จนกระทั่งขึ้นเป็น “แกนนำ” กลุ่มเพื่อนๆ เมื่อเรียน ม.2 เอได้ชักชวนเพื่อนๆ ชักชวนน้องๆ ชักคนอื่นๆ ทำกิจกรรมเพื่อสังคม จนกระทั่งเรียนจบม.3 การเรียนในระบบของเอเป็นอันยุติ !

“การยุติการเรียนในระบบเมื่อเรียนจบม.3 เป็นการตอบคำถามตัวเองว่า ชีวิตเราจะไม่เป็นแบบคนอื่น เราจะสร้างเส้นทางชีวิตของเราเอง ไม่ว่าจะประสบความสำเร็จหรือไม่ก็ตาม เราต้องรับผิดชอบกับมันให้ได้ ซึ่งในเรื่องนี้แม่เคารพการตัดสินใจของเอ โดยจะเล่าทุกเรื่องในการทำกิจกรรมให้แม่ฟังตลอด เวลาเจอใคร มีปัญหาอะไร ดีใจ เสียใจอะไรก็ตามจะเล่าให้แม่ฟังทั้งหมด และให้แม่รู้จักกลุ่มที่เราทำงานว่าเป็นใคร และกำลังทำอะไรกัน ซึ่งรายได้มาจากค่าอาสาสมัคร จากเงิน 500 บาทที่เป็นค่ากิจกรรม ก็เป็นเงินเดือนเดือนละ 2,000 บาท เอก็เอาให้แม่ เพราะเวลาทำงานพี่เลี้ยงก็ช่วยดูแล”

แม้ว่าจะออกมาทำงานอาสาสมัครเต็มตัว แต่เอก็ยังเลือกการเรียนในรูปแบบ การศึกษาทางเลือก ซึ่งเป็นการศึกษาบนฐานชุมชน ใช้ชุมชนเป็นหลักในการเรียน เรียนรู้วิชาสามัญ เรียนรู้การประกอบอาชีพ เรียนรู้การสื่อสาร โดยเอจะเป็นคนเลือกเรียนเองว่าจะเลือกเรียนอะไร จะทำอะไร เมื่อมีปัญหาก็จะไปหาพี่เลี้ยงทันที เพื่อจะได้รู้ว่า จะหาใครมาแนะนำได้หรือไม่ ถือเป็นการเรียนรู้ร่วมกันกับชุมชน จนกระทั่งมาถึงการเรียนรู้เรื่องมโนราห์ที่เวียงสระ รวมถึงคีรีรัฐและไทยดำ เมื่อ 10 ปีที่แล้ว ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เอได้เริ่มรู้จักมูลนิธิเอสซีจี และมีความใกล้ชิดมากขึ้นจาการพูดคุยกับพี่เอี้ยง รวมถึงเมื่อเพื่อนๆ ผู้นำชุมชนที่ทำงานด้วยกัน ได้รับเลือกเป็นต้นกล้าชุมชนรุ่น 1 เอจึงมีความตั้งใจที่จะสมัครเป็นต้นกล้าชุมชน

“เอสมัครโครงการต้นกล้าชุมชน รุ่นที่ 1 ของมูลนิธิเอสซีจี ยังไม่ได้รับเลือกแต่ก็ไม่ละความพยายาม จนกระทั่งมาถึงรุ่นที่ 3 ตอนสัมภาษณ์เรามั่นใจสิ่งที่ทำและเราเรียนรู้มโนราห์ ทำงานกับชุมชน ซึ่งดีใจมากที่ได้โอกาสผ่านเข้ามาในโครงการ”

มโนราห์ ร้อยวิถี วัฒนธรรมเดิมและใหม่อย่างมีคุณค่า

“การที่ได้รับเลือกเป็นต้นกล้าชุมชนของมูลนิธิเอสซีจี ช่วยในการสร้างคุณค่าวัฒนธรรมท้องถิ่นมโนราห์มาส่งต่อยังคนรุ่นใหม่ โดยมีการรักษาวัฒนธรรม เช่นเรื่องเครื่องแต่งกายที่มีรายละเอียดเสมือนงานศิลปะมากมายที่เอมองว่า จะนำไปใช้กับสินค้าเครื่องประดับให้คนซื้อนำไปใช้ได้จริง เป็นการสร้างรายได้เพิ่มเติมให้กับผู้เกี่ยวข้องกับการแสดงมโนราห์ เพราะปกติจะมีรายได้ในช่วงการแสดงเพียง 6 เดือน หลังจากไม่มีการแสดงก็จะไม่มีรายได้”

ศิลปะต่างๆ บนเครื่องแต่งกายของมโนราห์นั้น ได้เห็นในยุคหลัง เพราะยุคแรกๆ หากเป็นชายรำจะไม่ใส่เสื้อ จะมีเฉพาะหน้าผ้า หางหงส์ ส่วนลูกปัดต่างๆ ที่มาพร้อมลวดลาย มาเริ่มต้นในยุครัชกาลที่ 6 ที่ผู้หญิงเริ่มรำมากขึ้น อีกทั้งเสมือนการแข่งขันลวดลายว่าผ้าใครลายสวยกว่า ซึ่งจริงๆ แล้วเป็นการประกวดของคณะมโนราห์ทั้งศาสตร์ และศิลป์ การร้องรำ ว่าบทกลอน เครื่องแต่งกาย ส่งผลให้แต่ละคณะพัฒนาเครื่องแต่งกาย เปลี่ยนสีสัน เปลี่ยนสไตล์

เพราะฉะนั้น สิ่งที่เอตั้งใจสืบสาน ต่อยอด สร้างคุณค่าให้คนยุคปัจจบันนำจุดเด่นต่างๆ ของวัฒนธรรมมโนราห์นำไปใช้ได้จริง ล้วนเป็นความท้าทายในการเป็นต้นกล้าชุมชนของเอมาก

“การที่มูลนิธิฯมีนโยบายให้เบี้ยเลี้ยงยังชีพกับต้นกล้า และสนับสนุนงบประมาณในการทำกิจกรรม ทำให้เอทำงานได้ง่ายขึ้น มีอิสะในการทำงาน ไม่ต้องพะวงในการหารายได้ เพื่อที่จะมาทำงานแบบก่อนหน้าที่จะมาเป็นต้นกล้าชุมชน ดังนั้นเมื่อเรามีทุนทางความคิด ความตั้งใจในการทำงานชุมชน มาบวกกับเงินทุนที่เป็นเบี้ยเลี้ยง และทุนกิจกรรม ทำให้เราทำอะไรได้เต็มที่ โดยมีสิ่งอำนวยความสะดวก”

เอในวัย 25 ปี ย้ำว่า สิ่งที่ได้รับจากมูลนิธิเอสซีจี คือการช่วยตอบโจทย์ว่า ต้นกล้าชุมชน ทำงานกับชุมชนจริงๆ โดยได้เรียนรู้เรื่องของ “แบรนด์” รวมถึงการสร้างความแตกต่างผลิตภัณฑ์ดังเช่น Mr. Tadashi Uchida และทีมที่มีความเชี่ยวชาญในเรื่องการขับเคลื่อนพัฒนา และยกระดับผลิตภัณฑ์ชุมชน OVOP (One Village One Product) จากเมืองโออิตะ ประเทศญี่ปุ่นได้ให้แนวทางกับเอว่า จะต้องพยายามสร้างความแตกต่างของผลิตภัณฑ์ เพราะกรณีศึกษาที่นำเรื่องวัฒนธรรมมาต่อยอดสร้างรายได้นั้น ตลาดทั่วไปมีเรื่องแบบนี้มาก เอต้องคิดให้ได้ว่าทำอย่างไร ? ที่จะให้นักท่องเที่ยวมาชุมชนเพื่อเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยงโยงกับวัฒนธรรมมโนราห์

“การได้เป็นต้นกล้าชุมชนของมูลนิธิฯ ตั้งปีที่แล้ว เป็นสิ่งที่เอมั่นใจว่า เราเป็นผู้นำพัฒนาชุมชนได้ เพราะมีผู้สนับสนุนอยู่ มีชุมชนต้องดูแล เพราะถ้าหากไม่มีสิ่งเหล่านี้เออาจจะยุติบทบาทเรื่องนี้ เพราะเป็นช่วงที่เราก็เคว้งไม่มีใครปรึกษา เนื่องจากแม่ของเอเสียชีวิตไปเมื่อปีที่ได้เลือกให้เป็นต้นกล้าชุมชน”

เอกล่าวเสริมว่า จากประสบการณ์ส่วนตัว การจะเป็นต้นกล้าชุมชน ควรจะจะต้องมีองค์ประกอบคือ

1.มีความตั้งใจจริงต่อความต้องการในการทำงานกับชุมชนนั้นๆ
2.มีทักษะการทำงานชุมชน และการเข้ากับคน
3.มีการเรียนรู้พัฒนาอย่างต่อเนื่อง ไม่หยุด
4.มีการเชื่อมโยงตัวเอง ระหว่างยุคสมัยใหม่กับความเป็นชุมชนเก่า
5.มีการกำหนดเป้าหมายงานสายพัฒนาชุมชนชัดเจน

“คงไม่ไปทำอาชีพอื่น ไปทำงานยิ่งไม่ได้ เพราะรู้ว่าเส้นทางสายนักพัฒนาคืออาชีพของเอ ยังมีเรื่องราวอีกมากมายที่เอต้องไปหาคำตอบ และคำถามอีกมากมาย ซึ่งศักยภาพเราแค่นี้ไม่พอ ต้องเพิ่มและพัฒนาตัวเองอย่างสม่ำเสมอเพื่อนำสิ่งที่เรียนรู้ไปพัฒนาคนอื่น ขณะเดียวกันตัวเองก็เปลี่ยนแปลง เอเชื่อว่า เมื่อคนอื่นเห็นเราเปลี่ยนแปลง เขาก็อาจจะเปลี่ยนแปลงได้เช่นกัน” เหมือนฝัน คงช่วย หรือ เอ กล่าวทิ้งท้าย

The post ต้นกล้าเอ เหมือนฝัน คงช่วย เดินหน้ารักษ์วัฒนธรรมท้องถิ่น “มโนราห์” ส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น appeared first on SD Thailand.

สิ่งที่จะช่วยพัฒนาและยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้คนนั้น อาจจะมีหลากหลายแนวทางเป็นองค์ประกอบ และหนึ่งในนั้น คือ “การศึกษา” เพราะถือว่าเป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนาคน ทั้งทางด้านความคิด และจิตใจให้มีความพร้อมสมบูรณ์เพื่อนำไปต่อยอดในการทำงาน และการดำรงชีวิตในอนาคต เป็นสิ่งที่ “ต้นกล้าเขียว-สุริยา ดวงศรี” ต้นกล้าชุมชนรุ่นที่ 2 ของมูลนิธิเอสซีจี ได้ตระหนักดีในเรื่องเหล่านี้ดีตั้งแต่ในวัยเด็ก หรือแม้กระทั่งเขากลับมาอยู่บ้าน ก็ได้ทำงานพัฒนาชุมชนด้วยการขับเคลื่อนงานด้านการศึกษาร่วมกับเด็กๆ และคนในท้องถิ่น

**จากครอบครัวยากจน สู่การดิ้นรนเพื่อเรียนต่อ**

เพราะในช่วงชีวิตที่ผ่านมาในวัยเด็กของเขาต่างต้องดิ้นรน ทำงานหาเงิน เพื่อส่งตัวเองเรียนตั้งแต่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 หรือจนกระทั่งเข้ามาเรียนต่อในระดับปริญญาตรีที่กรุงเทพ เขาก็ยังทำงานซ่อมจักรเย็บผ้ากับพี่ชาย ที่เป็นลูกพี่ลูกน้อง โดย “ต้นกล้าเขียว” เล่าให้ฟังว่า เป็นลูกคนที่ 5 ของครอบครัว เมื่ออายุได้ 4 เดือนพ่อก็มาเสียชีวิต ทำให้ชีวิตในวัยเด็กตั้งแต่จำความได้ ต้องช่วยเหลือแม่ ด้วยการเก็บผักขาย

“เมื่อเรียนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ด้วยฐานะของครอบครัวจึงไม่สามารถส่งเสียให้เรียนต่อได้ แต่ด้วยความใฝ่รู้ ใฝ่เรียน อยากเรียนต่อในระดับสูง พี่เขยเห็นถึงความตั้งใจจึงส่งผมเรียนจนจบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3และด้วยความที่ตัวเองเป็นผู้ใหญ่ขึ้น เริ่มมีกำลังในการทำงานมากขึ้น เลยคิดว่าจะส่งตัวเรียน โดยการรับจ้างดำนา ทำการเกษตร ซึ่งตอนนั้นถือว่าได้เงินเยอะมาก จนในที่สุดก็จบการศึกษาในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 และช่วงนั้นถือเป็นหัวเลี้ยวหัวต่อชีวิตที่สำคัญ”

ด้วยความที่ “ต้นกล้าเขียว” ต้องการเรียนต่อในระดับสูงขึ้นอีก จึงตัดสินใจเข้ามาเรียนต่อในระดับปริญญาตรี ที่มหาวิทยาลัยรามคำแหง ในสาขาวิทยาการคอมพิเวเตอร์ เพราะมองเห็นว่า ด้วยพื้นฐานตัวเองมีความชื่นชอบ มีความสนใจเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์อยู่แล้ว ทั้งยังชอบเรียนรู้ด้วยตัวเอง จึงสมัครเข้าเรียนในสาขานี้

“เมื่อเข้ามาเรียนที่กรุงเทพ ผมเข้ามาอยู่กับพี่ที่เป็นลูกพี่ลูกน้อง ซึ่งเขาเปิดร้านซ่อมจักรเย็บผ้า โดยระหว่างเรียนนั้นผมก็ทำงานซ่อมจักรเย็บผ้าเป็นรายได้เสริมควบคู่กันไประหว่างเรียน แต่ด้วยสิ่งเร้าต่างๆ มากมาย ทั้งความอยากรู้ อยากลอง และด้วยเงินที่ได้จากการทำงานที่มากโข จึงถูกนำไปใช้เที่ยวเตร่กับเพื่อนฝูง จนนำมาสู่วิกฤตในชีวิต ทั้งเรื่องเพื่อน ปัญหาครอบครัว ตลอดจนเรื่องการเรียนของตัวเอง ที่มีปัญหาเรียนที่ไม่ได้เรื่องอยู่แล้ว ทำให้ในที่สุดเรียนไม่จบปริญญาตรี”

“ในตอนนั้นปัญหาเข้ามาหนักมาก และเมื่อผมไม่มีที่พึ่ง คิดไม่ออกแล้ว สิ่งที่หนึ่งที่ฉุกคิดได้ตอนนั้นคือ “แม่” และ “ครอบครัว” ผมจึงตัดสินใจที่จะกลับบ้าน”

**หันหลังกลับบ้าน หันหน้าสู่งานพัฒนาชุมชน**

เมื่อกลับมาอยู่บ้าน ด้วยว่าบริบทของชุมชน และครอบครัวที่ทำอาชีพเกี่ยวกับเกษตรกรรม แต่ในตอนนั้น ผมยอมรับตรงๆ เลยว่าไม่รู่ว่าจะทำอะไรต่อ คิดอะไรไม่ออกเลย จนวันหนึ่งด้วยความที่บ้านใกล้วัด จึงเดินเข้าไปคุยกับหลวงพี่ในวัด ซึ่งท่านได้พูดคุยกับผม สั่งสอนอะไรหลายๆ อย่าง ทำให้ผมคิดว่าต้องทำอะไรบางอย่างแล้ว จะกลับมาอยู่บ้านเฉยๆ ไม่ได้

“ในช่วงนั้น ทาง อบต. (องค์การบริหารส่วนตำบลหนองอียอ จ.สุรินทร์) มีแนวคิดที่จะทำโครงการเกี่ยวกับเยาวชน โดยมีพี่ “สมเกียรติ สาระ” หัวหน้าสำนักปลัดซึ่งต่อมาได้เป็นพี่เลี้ยงต้นกล้าชุมชนของผม ได้มาชักชวนไปร่วมทำกิจกรรม และตอนนั้นผมยอมรับเลยว่าการที่เข้ามาทำงานเกี่ยวกับเยาวชนผมไม่ได้คิดอะไร เพียงแค่อยากรู้ว่าเขาต้องการอะไรจากพวกเรา และพวกเราก็คงไม่ใช่กลุ่มเป้าหมายที่แท้จริงที่พวกเขาอยากได้ แต่ความคิดผมต้องเปลี่ยนไปมาก หลังจากที่ไปเข้าค่ายอบรม เพราะกระบวนการในกิจกรรมต่างๆ ทำให้ผมได้คิดในหลายๆ เรื่อง และมองชุมชนในมิติอื่นๆ ว่าชุมชนของเรามีอะไรดี และเราจะเข้าไปส่วนช่วยในการขับเคลื่อนและยกระดับได้อย่างไร”

หลังจากกลับจากค่ายในครั้งนั้น เขียวคิด และตัดสินใจว่า เมื่อจะกลับมาอยู่บ้านแล้ว เลยคิดว่าจะลองร่วมกิจกรรมเกี่ยวกับเยาวชนกับทาง อบต.จึงเข้าไปคุยกับพี่สมเกียรติอีกครั้ง ถึงแนวทาง และเป้าหมายการทำงาน จนได้แนวคิดว่า จะร่วมกันสร้างพื้นที่การเรียนรู้ให้แก่เด็กเยาวชน จนในที่สุดเขียวกลายมาเป็นแกนนำในการทำงานเกี่ยวกับเยาวชน

“ในตอนนั้นเราเริ่มวางแผนการทำงาน โดยอันดับแรกคือ ต้องรวมกลุ่ม สร้างกลุ่มเยาวชนให้เกิดขึ้น เพื่อให้มีโครงสร้างการทำงานชัดเจน จึงได้เชิญชวนเยาวชนจากหมู่บ้านต่างๆ มาพูดคุยกันที่ อบต. แต่กลับมีเด็กเยาวชนเพียง 5-6 คนที่มาร่วมพูดคุย ทำให้ไม่สามารถพูดคุยกำหนดทิศทางการทำงาน การรวมกลุ่มอะไรได้เลย แต่ก็เดินหน้าต่ออย่างมีเป้าหมาย”

**เรียนรู้ต่อยอด พัฒนาสู่โรงเรียนครอบครัว**

จากปัญหาที่เกิดขึ้นได้มีการปรับแผนแนวทางการทำงานใหม่ โดยลงพื้นที่เข้าไปในหมู่บ้านทั้ง 11 หมู่บ้าน ผ่านการประสานงานกับผู้นำชุมชน อบต.ให้เป็นตัวเชื่อมในพื้นที่ ซึ่งการลงพื้นที่แต่ละครั้ง มีทั้งเด็กเยาวชนและผู้ใหญ่มาร่วมกันพูดคุยเป็นจำนวนมาก

หลังจากลงพื้นที่พูดคุยร่วมกัน ทำให้ได้ข้อสรุปร่วมกัน คือ “การจัดกิจกรรมเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้” โดยมุ่งเน้นเรื่องของอาชีพเป็นหลักไม่ว่าจะเป็นการเลี้ยงปลา การเลี้ยงไก่ แต่เมื่อทำไปได้ระยะหนึ่ง เริ่มรู้สึกว่าเป้าหมายเริ่มลดน้อยถอยลง ไม่มีความยั่งยืน เพราะเงินที่ได้จากการขายผลผลิตถูกนำไปใช้ และหมดไป

“ตรงนี้ เราจึงมาร่วมกันพูดคุย เพื่อหาแนวทางใหม่ๆ และในตอนนั้นได้มีการเชิญชวนเครือข่ายต่างๆ ที่ทำงานด้านเด็กและเยาวชนมาช่วยแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ให้คำแนะนำ จนในที่สุดตกผลึกความคิดร่วมกันจนออกมาเป็น “โรงเรียนครอบครัว” ที่รวบรวมเอากิจกรรมที่เราได้ทำมาในอดีตมาขับเคลื่อนด้วยกัน โดยให้ความสำคัญกับการเรียนรู้”

“ต้นกล้าเขียว” กล่าวต่อไปอีกว่า สำหรับกิจกรรมในโรงเรียนครอบครัว จะประกอบด้วย วิชาชีพ วิชาชีวิต วิชาชุมชน และวิชาการ โดยอ้างอิงกับบริบทชุมชน วิถีชีวิตชุมชนให้มากที่สุด เพราะกลุ่มของเรามีทั้งบ้าน วัด โรงเรียนที่เข้ามาเชื่อมร้อยกันเพื่อสร้างการเรียนรู้ให้เกิดขึ้นจริง

“เมื่อผมได้ทำงาน ทำกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับเยาวชนและชุมชน ทำให้เห็นคุณค่าของตัวเอง และมีความสุขในการทำงาน เพราะผมได้กลับมาอยู่บ้าน ได้อยู่กับครอบครัว และมีความหวังว่าจะอยู่กับชุมชนได้อย่างไร ซึ่งก่อนหน้าผมอาจจะคิดอีกแบบแต่ตอนนี้ถือว่าผมมีเป้าหมายชัดเจน ชอบเรื่องเกษตรกรรมซึ่งเป็นอาชีหลักของครอบครัว ทั้งยังเป็นอัตลักษณ์ของชุมชนที่สำคัญมีความรักในชุมชน บ้านเกิดเมืองนอน”

**ต้นกล้าชุมชน มูลนิธิเอสซีจีเสริมการทำงานชุมชน**

“ต้นกล้าเขียว” บอกว่า ตัวเองมีโอกาสได้รู้จักโครงการต้นกล้าชุมชน ของมูลเอสซีจีผ่านการหาข้อมูลเกี่ยวกับการช่วยเหลือ สนับสนุนงบประมาณขององค์กรต่างๆ เพื่อมาใช้ทำงานในชุมชน ซึ่งแนวทางของโครงการต้นกล้าชุมชนเน้นการสร้างเยาวชนให้เติบโตในชุมชนของตัวเอง ถือว่าตรงกับแนวทางของเขียว

“ตอนนั้นผมลองส่งใบสมัครดู โดยส่ง “โครงการครอบครัวหนองอียอ จ.สุรินทร์” เพื่อสร้างพื้นที่การเรียนรู้ให้แก่เด็กเยาวชนมุ่งสร้างการมีส่วนร่วมในชุมชนในจัดทำหลักสูตรการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาเด็กและเยาวชน 4 ด้าน คือ วิชาชีวิต วิชาชีพ วิชาชุมชน วิชาการ ซึ่งตอนนั้นผมไม่คิดว่าจะได้รับคัดเลือก เพราะเป็นโครงการระดับประเทศ จนถึงวันประกาศชื่อออกมา ผมผ่านการคัดเลือก ซึ่งโครงการนี้ถือว่าช่วยสนับสนุนการทำงานของผมเป็นอย่างมาก ทั้งการทำงานกับชุมชนและการดำรงชีวิต ซึ่งแตกต่างกับหลายหน่วยงานที่สนับสนุนมุ่งให้เกิดงาน แต่ไม่ได้สนับสนุนปัจจัยให้กับคนทำงานอย่างมูลนิธิเอสซีจี”

การที่ได้รับคัดเลือกให้เป็นต้นกล้าชุมชน ทำให้การทำงานต่างๆ ในพื้นที่มีความยากขึ้น หรือทำตามมีตามเกิด มีความลื่นไหลมากกว่าเดิม เพราะทางมูลนิธิเอสซีจีได้สนับสนุนงบประมาณในการทำงาน ทั้งยังมีกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ โดยเฉพาะการมีเครื่องมือในการทำงานเชิงพื้นที่มีความชัดเจน และยังมีกระบวนการเรียนรู้ และพัฒนาตัวเอง

ที่สำคัญโครงการต้นกล้าชุมชนได้สอนให้ผมรู้จักคำว่า “ผลิตภัณฑ์” และการย้อนมองหรือค้นหาต้นทุน ศักยภาพของชุมชนที่มีอยู่ ที่จะสามารถพัฒนาออกมาป็นสินค้าหรือบริการต่างๆ ตลอดจน“การสร้างแบรนด์” ที่สื่อถึงสินค้าหรือผลิตภัณฑ์นั้นๆ ไม่ใช่ที่เป็นเพียงแค่โลโก้เท่านั้น

ทั้งนี้ “ต้นกล้าเขียว” สะท้อนให้ฟังว่า การที่จะเป็นผู้ขับเคลื่อนงานพัฒนาชุมชนได้นั้นควรจะมีองค์ประกอบที่สำคัญ คือ

1.“ใจ” ต้องมั่นคงว่าคิดอะไร จะทำอะไร
2.“กระบวนการเรียนรู้”รู้บริบทชุมชนในทุกมิติ
3.“การหาเครื่องมือ” โดยเฉพาะองค์ความรู้ภายนอก เพื่อนำมาปรับใช้ในชุมชน
4.“การรู้จักเครือข่าย” ในการทำงานต้องมีองค์กร ภาคีร่วมเพื่อให้งานที่จะทำเดินได้จริง
5.“กำลังใจ” เป็นสิ่งที่ต้องมี
6.“ที่ปรึกษา”ที่คอยให้คำแนะนำ เพราะการทำงานกับชุมชนมีความท้าทายต่างๆ ที่รอให้เราได้เรียนรู้อยู่เสมอ

เช่นเดียวกับเส้นทางการศึกษา การเรียนรู้ของ “ต้นกล้าเขียว” ที่แม้ว่าจะมีอุปสรรคความท้าทายเพียงใด แต่เขายังมองว่าเป็นสิ่งสำคัญ ไม่ใช่แค่ตัวเขาเอง แต่เขายังมองไปสู่ชุมชนที่อยู่รอบข้าง ปัจจุบันนี้ “ต้นกล้าเขียว” กำลังศึกษาในหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาผู้ประกอบการสังคม สถาบันอาศรมศิลป์อีกด้วย

มูลนิธิเอสซีจี ร่วมสร้างนักพัฒนา ก้าวที่กล้าเพื่อชุมชน…

The post ต้นกล้าเขียว สุริยา ดวงศรี :ผู้สร้างโอกาสทางการศึกษา พัฒนาคุณภาพชีวิตเยาวชนหนองอียอ appeared first on SD Thailand.