ระดมผู้นำภาครัฐ–วิชาการ–ชุมชน ถอดบทเรียนชุมชนต้นแบบ ชี้ไทยมีทั้งความรู้ วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และต้นแบบที่ทำได้จริง พร้อมผลักดันการจัดการน้ำเชิงป้องกันสู่ทุกจังหวัด ชี้ประเทศไทยต้องเปลี่ยนจากการรอรับมือเมื่อเกิดภัย ไปสู่การรู้ล่วงหน้า เตรียมพร้อม และจัดการน้ำก่อนเกิดความเสียหาย พร้อมเปลี่ยนน้ำจากความเสี่ยงให้เป็นต้นทุนสร้างคุณภาพชีวิตและมูลค่าทางเศรษฐกิจ (Water Economy)

ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ร่วมแสดงวิสัยทัศน์เรื่อง ‘วิทยาศาสตร์ นวัตกรรม และอนาคตของ Water Smart Communities’ ให้มุมมองว่า การบริหารจัดการน้ำอย่างมีประสิทธิภาพต้องมีความเข้าใจหลักการสำคัญของน้ำที่จ​ะไหลไปตามแผนที่น้ำ และแรงโน้มถ่วงเท่านั้น เพราะ​​​น้ำจะไม่รู้จักว่าที่ไหนคือสถานที่สำคัญห้ามเข้า หรือเข้าไม่ได้ แต่น้ำจะไหลไปตามเส้นทางและไหลจากที่สูงลงสู่ที่ต่ำเสมอ

ขณะที่คน ซึ่งมีหน้าที่ในการบริหารจัดการ ต้องเรียนรู้เส้นทางของน้ำให้ได้อย่างถ่องแท้ว่า น้ำมาจากทางไหน น้ำจะผ่านเส้นทางใดบ้าง จะติดอยู่ที่ใด และจะไปปลายทางที่ไหน เพื่อเป็นแนวทางสำคัญในการบริหารจัดการน้ำ รวมทั้งการหลีกเลี่ยงความเสียหายที่จะเกิดขึ้นได้

“การสร้างภูมิคุ้มกันให้ชุมชนเพื่อเป็น ‘Water Smart Communities’ หรือ ทำให้แต่ละชุมชนสามารถรับมือและตัดสินใจเพื่อแก้ปัญหาหรือวิกฤตในพื้นที่ได้ มีความจำเป็นเพื่อสามารถแก้ปัญหาได้อย่างทันท่วงที และสามารถบรรเทาความเสียหายที่จะเกิดขึ้น​​ โดยเฉพาะการนำเทคโนโลยี หรือนวัตกรรม มาทำงานร่วมกับภูมิปัญญาท้องถิ่น (Local Wisdom) หรือ ความรู้ ความชำนาญในพื้นที่ เช่น การรู้เส้นทางน้ำ รู้ตำแหน่งภายในพื้นที่ รู้พฤติกรรมฝน รวมทั้งการบริหารจัดการฝาย หรือเหมืองที่อยู่ในพื้นที่ หากผสานศักยภาพกับเทคโนโลยี นวัตกรรมสมัยใหม่ (Modern Science & Tech) เช่น ระบบดาวเทียม เรดาห์ตรวจจับสภาพอากาศ ระบบ iot หรือการคำนวณและคาดการณ์ด้วย AI โดยเน้นการผสานกับ Area Based การนำเทคโนโลยีที่มีไป Localize อย่างเหมาะสมกับแต่ละพื้นที่ จะช่วยสร้างให้เกิดความเข้มแข็งภายในพื้นที่ หรือการเป็นชุมชนต้นแบบในการรับมือกับวิกฤตน้ำ หรือ Water Smart Communities ได้อย่างมีประสิทธิภาพ”

พร้อมนำเสนอโมเดล 5S เพื่อสร้าง Water Smart Communities  ให้สามารถนำข้อมูลเกี่ยวกับน้ำที่จัดเก็บได้ไปจัดการและประมวลผล เพื่อสามารถประกอบกา​​รตัดสินใจและสร้างความเข้มแข็งภายในชุมชนได้ ประกอบด้วย

ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.สุรเกียรติ์ เสถียรไทย นายกสภาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า “มหาอุทกภัยปี 2554 สร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจแก่ประเทศไทยประมาณ 1.43 ล้านล้านบาท คิดเป็นมูลค่าสูงถึง 70 % ของงบประมาณแผ่นดิน ในขณะที่เหตุการณ์น้ำท่วมภาคใต้ในปี 2568 โดยเฉพาะพื้นที่หาดใหญ่ สร้างความเสียหาย 25,000 ล้านบาท และในช่วงที่ผ่านมา สถานการณ์น้ำท่วมรุนแรงที่จังหวัดน่าน กาญจนบุรี และอีกหลายพื้นที่ รวมถึงเหตุอุทกภัยครั้งใหญ่ในเนปาล สะท้อนให้เห็นว่าความเสี่ยงจากน้ำและภัยธรรมชาติมีความรุนแรงและซับซ้อนมากขึ้น ความเสียหายที่แท้จริงอาจไม่ได้วัดเพียงมูลค่าทรัพย์สิน แต่รวมถึงผลกระทบต่อชีวิต อาชีพ และความต่อเนื่องของเศรษฐกิจ บทเรียนเหล่านี้สะท้อนว่า ต้นทุนของการรอให้น้ำท่วมแล้วจึงแก้ไข สูงกว่าการลงทุนเพื่อเตรียมพร้อมและป้องกันล่วงหน้าอย่างมหาศาล  ขณะที่ธนาคารโลกประเมินว่า หากเกิดน้ำท่วมขนาดใกล้เคียง        มหาอุทกภัยปี 2554 อีกครั้งในปี 2030 ประเทศไทยอาจสูญเสียผลผลิตเกือบ 10% ของ GDP โจทย์สำคัญของประเทศไทยจึงไม่ใช่การรับมือน้ำท่วมได้ดีขึ้น แต่คือการทำให้แต่ละพื้นที่ รู้จักน้ำของตัวเอง รู้ความเสี่ยง และเตรียมพร้อมก่อนเกิดภัย”  

ด้านรองศาสตราจารย์ ดร.วิทยา วัณณสุโภประสิทธิ์ คณบดีคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในฐานะประธานศูนย์กันก่อนท่วม นำเสนอ 4 แนวทาง “เปลี่ยนวิกฤตน้ำ สู่เศรษฐกิจมั่นคง” ได้แก่

– Blue Infrastructure การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเพื่อป้องกันพื้นที่เศรษฐกิจจากน้ำเหนือ น้ำฝน และน้ำหนุน พร้อมเปิดโอกาสให้เกิดการลงทุนแบบ PPP ระหว่างภาครัฐและเอกชน 

– Integrated Water Data Platform การเชื่อมโยงข้อมูลน้ำแบบ Real-time เพื่อคาดการณ์ เตือนภัย และวางแผนเชิงรุก 

– Water Smart Community เสริมพลังชุมชนให้ร่วมบริหารจัดการน้ำกับภาครัฐ ทั้งการรับมือและการใช้ประโยชน์จากน้ำอย่างยั่งยืน 

– ยกระดับการบริหารจัดการน้ำเป็นวาระแห่งชาติ เชื่อมโยงการทำงานของหน่วยงานด้านน้ำทุกภาคส่วนให้เป็นระบบเดียวกัน 

 7 ชุมชนต้นแบบ : เมื่อ ‘การจัดการน้ำ’ กลายเป็น ‘โอกาส’

  ภายในงานมีพิธีมอบเกียรติบัตรเชิดชูเกียรติชุมชนต้นแบบแก่ผู้แทน 7 ชุมชนต้นแบบ สะท้อนว่าการจัดการน้ำไม่มีสูตรเดียว แต่เกิดจากคนในพื้นที่ที่เข้าใจปัญหา ร่วมมือกัน และออกแบบทางออกให้เหมาะกับบริบทของตัวเอง จึงสามารถเปลี่ยนจากวิกฤติน้ำเป็นความมั่นคง คุณภาพชีวิตที่ดี ความร่วมมือ และมูลค่าทางเศรษฐกิจให้กับพื้นที่ได้พร้อมกัน

– เชียงดาว จ.เชียงใหม่ สะท้อนพลังของ “คนต้นน้ำสร้างอนาคตร่วมกัน” เมื่อชุมชนร่วมดูแลทรัพยากรต้นน้ำ เพื่อสร้างความมั่นคงด้านน้ำให้ทั้งพื้นที่ต้นน้ำและผู้คนปลายน้ำ

– แพรกหนามแดง จ.สมุทรสงคราม แสดงให้เห็นว่า “น้ำสร้างมิตร” ได้ เมื่อความขัดแย้งระหว่างพื้นที่น้ำจืดและน้ำเค็มกว่า 20 ปี เปลี่ยนเป็นความร่วมมือด้วยข้อมูล งานวิจัย และภูมิปัญญาท้องถิ่น

– ตาหลังใน จ.สระแก้ว แสดงพลังของ “ข้อมูลเปลี่ยนปัญหาเป็นแผน” เมื่อชุมชนรู้ว่าน้ำมีเท่าไร อยู่ที่ไหน และต้องการใช้เท่าไร ก่อนนำข้อมูลผ่าน COPIN มาวิเคราะห์และวางแผนจัดการน้ำ

– ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง ๙ ดี จ.บุรีรัมย์ แสดงให้เห็นว่า “จัดการน้ำ สร้างความมั่นคง สร้างรายได้” ผู้สูงอายุที่ไม่เคยมีรายได้ สามารถสร้างรายได้คนละ2,000-3,000 บาทต่อเดือน ผ่านแก้มลิง พลังงานแสงอาทิตย์ การพัฒนาพันธุ์ข้าว และพืชผล รวมทั้งพัฒนาเกษตรกร

– นครปฐม ได้รับความเสียหายจากมหาอุทกภัย พ.ศ. 2554 รวมประมาณ 6,000 ล้านบาท ในจำนวนนี้เป็นผลกระทบต่อภาคเกษตรกรรมประมาณ 1,000 ล้านบาท อย่างไรก็ตาม จังหวัดสามารถฟื้นฟูคุณภาพชีวิตของประชาชนและกิจกรรมทางเศรษฐกิจได้อย่างต่อเนื่อง จนปัจจุบันภาคเกษตรกรรมของจังหวัดมีมูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมประมาณ 17,000 ล้านบาท( Gross Provincial Product ด้านเกษตรของจังหวัด ที่มา สภาพัฒน์) 

– คลองเปรมประชากร กรุงเทพฯ แสดงให้เห็นว่า “แก้น้ำ พร้อมแก้คุณภาพชีวิต” ด้วยการฟื้นฟูคลอง ระบบระบายน้ำ ที่อยู่อาศัย พื้นที่สาธารณะ และการมีส่วนร่วมของคนริมคลอง

– ทรงวาด กรุงเทพฯ สะท้อนการ “อยู่กับน้ำ พร้อมสร้างเศรษฐกิจ” เมื่อชุมชนริมน้ำปรับตัวต่อความเสี่ยง ควบคู่กับการนำอัตลักษณ์และทุนทางวัฒนธรรมมาต่อยอดเป็นเศรษฐกิจสร้างสรรค์ จนกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีผู้มาเยือนประมาณ 5,000 คนต่อวัน สร้างรายได้ทั้งย่าน 10-40 ล้านบาทต่อเดือน 

จาก ‘Water Resilience’ สู่ ‘Water Economy’

ภายในงานยังมีการจัดเวทีเสวนาเรื่อง  “ประเทศไทยจะทำอย่างไรให้ทุกจังหวัดก้าวสู่การเป็น Water Smart Community” โดย รองศาสตราจารย์ ดร.วิศณุ ทรัพย์สมพล รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ดร.รอยบุญ รัศมีเทศ ผู้อำนวยการสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (องค์การมหาชน) และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พงษ์ศักดิ์ สุทธินนท์ หัวหน้าภาควิชาวิศวกรรมแหล่งน้ำ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  โดยสรุปบทเรียนจากทั้ง 7 พื้นที่ว่า การจัดการน้ำที่มีประสิทธิภาพต้องเริ่มจากการเข้าใจพื้นที่ และเปลี่ยนจากการ “รอให้เกิดปัญหาแล้วจึงแก้” เป็น “รู้ก่อน–เตรียมก่อน–ป้องกันก่อน” หัวใจสำคัญคือการเชื่อมข้อมูลวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี โครงสร้างพื้นฐาน และพลังของชุมชน เข้าด้วยกัน เพื่อให้แต่ละพื้นที่รู้จักน้ำของตัวเอง เข้าใจความเสี่ยง และสามารถเตรียมรับมือได้ก่อนเกิดภัย 

  “การจัดการน้ำ (Water Resilience) จึงไม่ใช่เพียงค่าใช้จ่ายเพื่อป้องกันภัย แต่คือการลงทุนเพื่ออนาคต” ซึ่งเป็นหัวใจของแนวคิด Water Economy ที่ศูนย์กันก่อนท่วมมุ่งผลักดัน เพื่อให้ประเทศไทยสามารถเปลี่ยนจากการ “รับมือกับน้ำ” ไปสู่การ “อยู่กับน้ำอย่างรู้เท่าทัน และใช้ประโยชน์จากน้ำเพื่อสร้างอนาคต” ทั้งความสามารถในการอยู่รอด ฟื้นตัว และเติบโตหลังเผชิญความเสี่ยง เมื่อชุมชนมีน้ำเพื่อการเกษตร มีความมั่นคงทางอาหาร มีระบบจัดการน้ำที่ดี เมืองมีพื้นที่ให้คนอยู่ร่วมกับน้ำ หรือสามารถนำทุนทางธรรมชาติและวัฒนธรรม   มาต่อยอดทางเศรษฐกิจได้อย่างยั่งยืน ”ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พงษ์ศักดิ์ กล่าวปิดท้าย  

The post ‘กันก่อนท่วม’ ชูต้นแบบ Water Smart Communities เปลี่ยน ‘ผู้ประสบภัย’ เป็น ‘ผู้จัดการน้ำ’ พร้อม 7 ชุมชนต้นแบบ ปรับตัวสู่ Water Economy appeared first on SD Thailand.

ความร่วมมือในครั้งนี้เป็นการต่อยอดความสำเร็จจากภารกิจช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัยในพื้นที่ภาคใต้ โดยเฉพาะในอำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ที่ผ่านมา ซึ่ง กปภ. และนาโนเทค สวทช. ได้สนับสนุนเครื่องกรองน้ำดื่มด้วยนาโนเทคโนโลยีพร้อมระบบติดตามคุณภาพน้ำเพื่อรองรับสถานการณ์ฉุกเฉิน ที่มีความสามารถในการผลิตน้ำสะอาดได้ถึง 250 ลิตรต่อชั่วโมง เพื่อบรรเทาความเดือดร้อนของประชาชน

รวมถึงโครงการน้ำดื่มต้นกล้า PWA refill ในพื้นที่จังหวัดสุรินทร์ และบุรีรัมย์ ซึ่งช่วยให้ประชาชนในพื้นที่ขาดแคลนเข้าถึงน้ำสะอาดได้อย่างทั่วถึง ทั้งนี้การผนึกกำลังในระยะยาวมุ่งเป้าไปที่การวางโครงสร้างพื้นฐานทางนวัตกรรมเพื่อลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความมั่นคงทางน้ำอย่างยั่งยืน

ดร.วรวรงค์ รักเรืองเดช รองผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)  กล่าวว่า การขับเคลื่อนนวัตกรรม สวทช. เปลี่ยนงานวิจัยในห้องแล็บให้เป็นเครื่องมือที่ช่วยชีวิตคนในพื้นที่จริงได้ทันที ความร่วมมือนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของท่อหรือสารเคมี แต่คือการนำ ‘วัสดุนาโนขั้นสูง’ มาใส่ไว้ใน รถคลินิกน้ำสะอาด เพื่อเปลี่ยนแหล่งน้ำจากพื้นที่ภัยพิบัติให้กลายเป็นน้ำสะอาดที่ดื่มได้ทันที ซึ่งไม่เพียงช่วยแก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้เท่านั้น แต่ยังเป็นการวางโครงสร้างพื้นฐานทางนวัตกรรมเพื่อความปลอดภัยของคนไทย ที่ช่วยให้ กปภ. เสมือนมีโรงกรองน้ำจิ๋วติดล้อ ที่สามารถกรองแบคทีเรียและโลหะหนัก ได้แม่นยำเท่าโรงกรองน้ำขนาดใหญ่ ทำให้แม้ประชาชนอยู่ในพื้นที่ห่างไกลที่ไม่มีไฟฟ้าหรือระบบประปา ก็ยังมีน้ำสะอาดดื่มได้เสมอ

ความร่วมมือนี้คือการเปลี่ยนผ่านจากงานวิจัยสู่การใช้จริงที่จับต้องได้ โดยเฉพาะการนำวัสดุนาโนอัจฉริยะ อาทิ เซรามิกนาโนคอมพอสิตและวัสดุกรองดัดแปรพื้นผิว มาใช้ในระบบกรองน้ำ 7 ขั้นตอน ซึ่งออกแบบมาให้สามารถกำจัดสารปนเปื้อนทั้งเชื้อโรค สารอินทรีย์ และโลหะหนักอย่างสารหนูและฟลูออไรด์ได้อย่างจำเพาะเจาะจงและแม่นยำสูงกว่าเครื่องกรองน้ำทั่วไป

นอกจากนี้ ยังติดตั้งระบบเซนเซอร์ตรวจวัดคุณภาพน้ำแบบ Real-time ที่แสดงผลค่าของแข็งละลายน้ำ (TDS) และการนำไฟฟ้า (EC) ให้ประชาชนเห็นได้ทันทีว่าน้ำจากเครื่องกรองนี้ได้มาตรฐานความปลอดภัยเทียบเท่าโรงกรองน้ำขนาดใหญ่ ทำให้ AquaNano ไม่ได้เป็นเพียงรถผลิตน้ำ แต่เป็นนวัตกรรมเคลื่อนที่ที่สร้างความเชื่อมั่นในความปลอดภัยให้แก่ประชาชนในพื้นที่ประสบภัยอย่างแท้จริง

คุณสุทัศน์ นุชปาน รองผู้ว่าการ (ปฎิบัติการ 3) การประปาส่วนภูมิภาค (กปภ.) กล่าวว่า ในเรื่องการบริการ กปภ. ให้ความสำคัญการบริการที่ไร้รอยต่อและมีความมั่นคง โดยยึดหลักว่าจะต้องไม่มีพื้นที่ใดถูกทิ้งไว้ข้างหลัง แม้ในวันที่โลกกำลังเจอภัยพิบัติรอบด้าน กปภ. ก็มีหน้าที่ส่งต่อน้ำสะอาดถึงบ้านประชาชน แม้ในยามที่สถานการณ์วิกฤตที่เกิดเหตุการณ์แหล่งน้ำปนเปื้อน

การร่วมมือกับ สวทช. คือ ความมั่งมั่นในการแก้ปัญหาเร่งด่วน โดยนำเทคโนโลยีมาเสริมแกร่งให้ กปภ. สามารถ ‘เคลื่อนที่’ ไปหาประชาชนได้รวดเร็วกว่าเดิม เปลี่ยนบทบาทจากผู้ผลิตน้ำในสถานีผลิตน้ำ ไปเป็นผู้ผลิตน้ำเคียงข้างประชาชนในทุกสถานการณ์ ด้วยรถคลินิกน้ำสะอาด ได้คุณภาพน้ำทั้ง 10 คันนี้ กปภ.สามารถลงพื้นที่วิกฤตได้ทันทีภายในไม่กี่ชั่วโมง โดยไม่ต้องรอรถขนส่งน้ำจากส่วนกลางที่ใช้เวลานาน ซึ่งภารกิจนี้ คือการพลิกโฉมของการบริหารจัดการน้ำประปาเชิงรุก

คุณนิธิศ ทองสอาด รองผู้ว่าการ (ทรัพยากรบุคคลและบริหารองค์กร) การประปาส่วนภูมิภาค (กปภ.) กล่าวเพิ่มเติมว่า ทั้งนี้การให้บริการที่ผ่านมาที่ทำร่วมกับ นาโนเทค สวทช. ในพื้นที่ภาคใต้ กปภ.สาขาหาดใหญ่ (พ) ในสังกัด กปภ.เขต 5 สงขลา และในพื้นที่ กปภ.สาขาในสังกัด กปภ.เขต 8 อุบลราชธานี จากโครงการน้ำดื่มต้นกล้า PWA refill ในพื้นที่จังหวัดสุรินทร์ และจังหวัดบุรีรัมย์ โดยรวมทั้ง 2 โครงการที่ผ่านมามีการให้บริการน้ำดื่มให้กับประชาชน ดังนี้

กปภ.สาขาหาดใหญ่จ่ายน้ำให้กับประชาชนไปจำนวน 25 ลูกบาศก์เมตร (ลบ.ม.) (ประมาณ 25,000 ลิตร) มีประชาชนมารับน้ำประมาณ 1,250 คน และโครงการน้ำดื่มต้นกล้า PWA refill จ่ายน้ำให้กับประชาชนไปจำนวน 10 ลบ.ม (ประมาณ 10,000 ลิตร) มีประชาชนมารับน้ำประมาณ 500 คน

รถผลิตน้ำดื่มด้วยนาโนเทคโนโลยีพร้อมระบบติดตามคุณภาพน้ำ หรือ AquaNano ทั้ง 10 คัน โดดเด่นด้วยฟังก์ชันสำคัญ อาทิ

ระบบกรองนาโนขั้นสูง: ออกแบบมาเพื่อกำจัดเชื้อโรค สารอินทรีย์ คลอรีน และโลหะหนัก เช่น สารหนูโครเมียม เหล็ก รวมถึงแร่ธาตุ เช่น ฟลูออไรด์ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ระบบเมมเบรนประสิทธิภาพสูง: เปลี่ยนน้ำดิบให้เป็นน้ำดื่มบริสุทธิ์ได้ถึง 75% และเหลือเป็นน้ำทิ้งเพียง 25% ลดการสูญเสียน้ำโดยไม่จำเป็น ช่วยประหยัดน้ำโดยเฉพาะในช่วงวิกฤตภัยแล้ง

ระบบติดตามคุณภาพน้ำแบบ Real time: ตรวจสอบค่าความสะอาดได้แม่นยำ สร้างความมั่นใจให้ประชาชนที่เข้าใช้บริการ ดื่มได้อย่างมั่นใจ สะอาด ปลอดภัย

ความคล่องตัวสูง: ตัวเครื่องถูกออกแบบให้ใช้งานและบำรุงรักษาง่าย สามารถติดตั้งในพื้นที่เกิดเหตุได้ทันที เหมาะกับการประยุกต์ใช้ในทุกสถานการณ์ภัยพิบัติ

ความร่วมมือครั้งนี้ถือเป็นก้าวสำคัญของการนำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาใช้งานจริง (S&T Implementation) ภายใต้แผนงาน Pre battle นวัตกรรมน้ำสะอาดเพื่อคุณภาพชีวิต (A-QUALITY) เพื่อตอบโจทย์วิกฤตของประเทศอย่างเป็นรูปธรรม ตอกย้ำความมุ่งมั่นของทั้ง 2 หน่วยงานในการยกระดับคุณภาพชีวิตและบรรเทาความเดือดร้อนให้แก่ประชาชนทั่วประเทศให้สามารถเข้าถึงน้ำสะอาดได้อย่างมั่นคงในทุกสถานการณ์

The post ‘จากแล็บสู่ชุมชน’ กปภ.x สวทช. เปิดตัว รถผลิตน้ำดื่ม AquaNano นวัตกรรมเพิ่มความมั่นคงน้ำ ในพื้นที่ ‘ภัยแล้ง-อุทกภัย’ appeared first on SD Thailand.

วิกฤตการณ์ครั้งนี้ก่อให้เกิดภาวะ ‘Climate Amplification’ หรือการทวีความรุนแรงของภัยพิบัติธรรมชาติแบบทวีคูณ โดยมีชนวนเหตุสำคัญจากปรากฏการณ์ ‘ซูเปอร์เอลนีโญ’ (Super El Niño) ที่กำลังคุกคามภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และประเทศไทย ส่งผลให้เราต้องเผชิญกับสภาพอากาศแปรปรวน ความร้อนสะสม และภัยแล้งแบบสุดขั้ว

ความน่ากลัวของวิกฤตครั้งนี้ไม่ได้มาเพียงแค่รูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง แต่เชื่อมโยงกันเป็นโดมิโนเอฟเฟกต์ จนกลายเป็น ‘ไฟ ฝุ่น แล้ง น้ำ มหันตภัยทวีคูณ’ ที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อทุกภาคส่วน ไม่ว่าจะเป็น

– ไฟ: สภาพอากาศที่แห้งแล้งจัดและอุณหภูมิที่สูงขึ้น เป็นเชื้อเพลิงอย่างดีที่ทำให้ไฟป่าลุกลามรวดเร็วและควบคุมได้ยากขึ้น

– ฝุ่น: ผลกระทบต่อเนื่องจากไฟป่าและการเผาไหม้ ผสานกับสภาพอากาศนิ่ง ก่อให้เกิดวิกฤตฝุ่นพิษ PM 5 ที่รุนแรงและยาวนานขึ้น กระทบต่อสุขภาวะของประชาชน

– แล้ง: การลดลงของปริมาณน้ำฝนและสภาพอากาศที่แห้งแล้งสะสมยาวนาน ทำลายระบบนิเวศ แหล่งน้ำดิบ และสร้างความเสียหายอย่างหนักต่อภาคการเกษตรกรรมที่เป็นอู่ข้าวอู่น้ำ

– น้ำ: วิกฤตการขาดแคลนน้ำและการบริหารจัดการน้ำที่ไร้ประสิทธิภาพ กลายเป็นความเสี่ยงสูงสุดของภาคธุรกิจ อุตสาหกรรม และความมั่นคงของชุมชน

นำมาสู่เวทีเสวนา ‘ไฟ ฝุ่น แล้ง น้ำ-มหันตภัยทวีคูณ’โดย ทีมเพื่อนธรณ์  ผศ.ดร.ธรณ์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ เพื่อสร้างความตระหนักรู้และเตรียมความพร้อมรับมือวิกฤตสิ่งแวดล้อมที่ทวีความรุนแรงขึ้น ผ่านการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้จากนักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญระดับประเทศ ได้แก่ ผศ.บรรจง สมบูรณ์ชัย คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการออกแบบสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยแม่โจ้, ผศ.มัลลิกา ศรีสุธรรม สาขาวิชาปฐพีศาสตร์และสิ่งแวดล้อม คณะเกษตรศาสตร์มหาวิทยาลัยขอนแก่น  และ ผศ.ดร.โพยม สราภิรมย์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ผู้เชี่ยวชาญด้านการบริหารน้ำอย่างยั่งยืน เพื่อร่วมกันหา ‘ทางรอดและกลยุทธ์การปรับตัว’ ของทั้งภาคชุมชนและองค์กรธุรกิจ ก่อนที่มหันตภัยนี้จะสร้างความเสียหายจนไม่อาจฟื้นฟูกลับคืนมาได้

ฝ่าวิกฤติ ‘ไฟป่า ฝุ่นพิษ’ ด้วยความร่วมมือจากชุมชนและป่า

ผศ.บรรจง สมบูรณ์ชัย คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการออกแบบสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยแม่โจ้ เปิดเผยว่า ​ซูเปอร์เอลนีโญ ​เปรียบเสมือนตัวเร่งให้เกิดความแห้งแล้งรุนแรง ส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบนิเวศป่าไม้และทำให้สถานการณ์ไฟป่าในพื้นที่ขยายตัวอย่างรวดเร็ว

“สิ่งที่แยกจากกันไม่ได้ คือ ความสัมพันธ์ระหว่างป่าไม้กับชุมชน โดยเฉพาะผลกระทบจากไฟป่าที่ก่อให้เกิดวิกฤตฝุ่นพิษ PM  ซึ่งเข้ามาซ้ำเติมและสร้างความรุนแรงต่อวิถีชีวิตและสุขภาวะของประชาชนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ แม้แต่ในพื้นที่ต้นน้ำอย่างจังหวัดเชียงใหม่ แม้เป็นแหล่งต้นน้ำ มีป่าสมบูรณ์ มีแหล่งน้ำหล่อเลี้ยงคนกลางน้ำ และปลายน้ำ แต่ความรุนแรงของไฟป่ากลับเพิ่มมากขึ้น ซึ่งเป็นผลกระทบจากความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศ ต้นไม้ที่หายไปส่วนหนึ่งจากการเผาทั้งจากมนุษย์และธรรมชาติ  รวมทั้งยังมีปัญหาน้ำท่วมซ้ำซากทั้งในเชียงใหม่ และเชียงรายอีกด้วย”

ทั้งนี้ ป่าภาคเหนือมี 2 ประเภท คือ ป่าไม่ผลัดใบ อยู่บนที่สูง มีความชุ่มชื้น และ ป่าผลัดใบ ซึ่งอยู่ด้านล่าง คือ ป่าเต็งรังและป่าเบญจพรรณ ซึ่งเมื่อเศษใบไม้​เกิดการทับถมก็จะเป็นเชื้อเพลิงนำไปสู่ปัญหาไฟป่า หากย้อนกลับไปเมื่อ 4 ปีที่ผ่านมา จะพบว่าเชียงใหม่ เกิดเหตุไฟป่ากระทบ 12 หมู่บ้าน ใกล้พื้นที่เศรษฐกิจ และเมื่อเกิดไฟป่า นำมาซึ่งปัญหาฝุ่นละออง PM2.5 กระทบต่อกลุ่มคนเปราะบาง เด็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้สูงอายุ ส่งผลต่อระบบหายใจ

ผศ.บรรจง กล่าวเพิ่มเติมว่า มหาวิทยาลัยแม่โจ้เป็นหนึ่งในแกนนำร่วมหาทางออกเพื่อแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นในพื้นที่  เพื่อให้เกิดการดำเนินการอย่างเป็นระบบทั้งการฟื้นฟูผืนป่าและการปรับตัวของชุมชนที่อาศัยอยู่ตามแนวไฟป่า โดยได้​ร่วมกับสิงห์อาสา ขับเคลื่อนโครงการ ‘ไม้ยืนต้น ป่ายั่งยืน‘ ในพื้นที่ที่เคยเกิดไฟป่า ผ่านการปลูกต้นไม้ โดยคัดเลือกพันธุ์ไม้ที่เหมาะสมกับพื้นที่ การปลูกในฤดูกาลที่เหมาะสมและเป็นประโยชน์ต่อการดำรงชีวิตของคนในชุมชน พร้อมทั้งคำนึงถึงโครงสร้างเดิมของป่าเพื่อรักษาระบบนิเวศที่เคยอยู่ร่วมกันของป่าและชุมชน และนำมาซึ่งการปลูกป่าอย่างยั่งยืน ซึ่งโครงการประสบความสำเร็จเป็นอย่างดี ด้วยอัตรารอดของต้นไม้กว่า 80-90% สูงกว่าอัตรารอดเฉลี่ยของการปลูกป่าโดยทั่วไปที่อยู่ราว 20-30%

“โครงการ ‘ไม้ยืนต้น ป่ายั่งยืน‘ ได้ขยายผลไปสู่พื้นที่ชุมชนต้นแบบผ่าน  6 หมู่บ้าน ในอ.เมือง และ อ.หางดง จ.เชียงใหม่ ตามแนวคิด ‘คนอยู่ได้ ป่าอยู่รอด สัตว์ได้พึ่งพิง’ รวมทั้งการทำงานร่วมกับเครือข่ายอื่นๆ ​เช่น คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เพื่อสามารถเพาะพันธุ์เห็ด ซึ่งเพิ่มทั้งความหลากหลายในพื้นที่ รวมทั้งช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจในชุมชนได้เพิ่มมากขึ้นอีกด้วย ซึ่งความสำเร็จของโครงการมาจากการจัดการปัญหาในพื้นได้อย่างเข้าใจทั้งสาเหตุของไฟป่า รวมทั้งเข้าใจความต้องการของชุมชนควบคู่กันไปด้วย ทำให้ได้แนวร่วมจากชุมชนในการช่วยดูแลป่า จัดทำแนวกันไฟป้องกันไฟป่า ขณะเดียวกันก็สามารถใช้ประโยชน์จากป่า ทั้งการใช้ชีวิตรวมทั้งเป็นแหล่งสร้างรายได้ให้ชมุชนไดเพิ่มมากขึ้นด้วย” 

ทั้งนี้ การปรับตัวและความร่วมมือของชุมชนที่อาศัยอยู่ตามแนวไฟป่า ยังช่วยบรรเทา​วิกฤตฝุ่นพิษที่มีสาเหตุสำคัญจากไฟป่าให้เบาบางลง ​​การฟื้นฟูผืนป่าให้กลับมาอุดมสมบูรณ์จึงถือเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยแก้ปัญหาได้ในหลายมิติ พื้นที่สีเขียวจากป่า ยังเป็นแหล่งเก็บกักคาร์บอนที่สำคัญ ที่ช่วยแก้ปัญหาสภาพอากาศเปลี่ยนแปลงได้อย่างมีประสิทธิภาพ และควรเริ่มปลูกตั้งแต่ ‘วันนี้’ เพื่อสามารถแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นได้เร็วที่สุด

นอกจากนี้ ยังมีการรณรงค์เพื่อขับเคลื่อนการ​แก้​ปัญหาฝุ่นละอองในมิติอื่นควบคู่กันไป อาทิ  แนวคิดบ้านปลอดฝุ่น การทำความสะอาดในบ้านหรือที่ทำงานของตนเอง การติดตั้งเครื่องกรองฝุ่น และง่ายที่สุด คือ การปลูกต้นไม้ในบ้านไม่ว่าจะเป็นไม้ยืนต้น ไม้พุ่ม หรือไม้กระถาง ซึ่งมีอยู่ราว 10-20 ชนิด ที่องค์การนาซา (NASA) รับรองในการกรองฝุ่น PM2.5

รวมถึงการลดการปล่อยคาร์บอนมอนอกไซด์ในเขตเมือง ซึ่งขณะนี้ในหลายเมือง เช่น ขอนแก่น เชียงใหม่ ได้นำ EV เข้ามาใช้เป็นบริการสาธารณะ อาจจะมี 100 คันแรกของเชียงใหม่เกิดขึ้น ขณะที่พื้นที่ของหน่วยงานพยายามไม่หยุดนิ่ง ตอนนี้อยู่ระหว่างการเดินหน้า พ.ร.บ.อากาศสะอาด โดยทำงานกับสภาลมหายใจ ในการช่วยกันขับเคลื่อนร่วมกัน และการใช้ แอปพลิเคชัน FireD (ไฟดี) เฉพาะ จ.เชียงใหม่ เพื่อจัดระเบียบการเผา รวมถึงแจ้งเตือนสถานการณ์ในพื้นที่อีกด้วย

การบริหารน้ำอย่างยั่งยืน แก้วิกฤติน้ำแล้ง 

ผศ.ดร.โพยม สราภิรมย์ คณะวิศวกรรมศาสตร์  มหาวิทยาลัยขอนแก่น กล่าว​ว่า น้ำถือเป็นต้นทุนการผลิตที่สำคัญ ทั้งเพื่อการพัฒนาประเทศ รวมทั้งใช้ในการอุปโภคบริโภคและการดูแลระบบนิเวศให้มีความสมดุล ขณะที่ประเทศไทย แม้โดยรวมจะมีน้ำในใปริมาณมาก แต่ถือว่ามีความแปรปรวนสูง หรือมี Holding Capacity ซึ่งหมายถึงมีความสามารถในการอุ้มน้ำหรือกักเก็บน้ำได้​แคบและต่ำ ทำให้เมื่อมีน้ำเกินมาในปริมาณเพียงเล็กน้อยก็เกิดปัญหาน้ำท่วมได้ง่าย ขณะที่หากน้ำน้อยกว่าปกติก็เกิดปัญหาภัยแล้ง โดยเฉพาะเมื่อประเทศกำลังเข้าสู่ ‘ซูเปอร์เอลนีโญ’ ปัญหาภัยแล้งก็จะยิ่งรุนแรง

จึงจำเป็นต้องหาวิธีแก้ไข เพื่อแก้ปัญหาจัดการน้ำส่วนเกินและส่วนที่ขาดได้อย่างเป็นระบบ เพื่อรับมือต่อความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นในอนาคต โดยการทำความเข้าใจโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของน้ำ โดยเฉพาะการดูแลน้ำต้นทุนอย่าง ‘น้ำบาดาล’ หรือน้ำสีฟ้าให้เกิดความสมดุล

ทั้งนี้ โครงสร้างน้ำตามธรรมชาติในประเทศไทยแบ่งได้ 3 ชนิด ได้แก่  น้ำสีเขียว คือ น้ำที่อยู่ในธรรมชาติ ที่ยังไม่ถูกกักเก็บ, น้ำ​สีฟ้า คือ น้ำในอ่างเก็บน้ำ น้ำในพื้นที่ต่างๆ รวมถึงน้ำบาดาล ที่มีการกักเก็บอยู่ และ น้ำสีเทา คือ น้ำที่ผ่านการใช้ น้ำเสียจากชุมชน จากกิจกรรมต่างๆ

“​คนเมืองส่วนใหญ่จะใช้ ​น้ำสีฟ้า​ แต่ชาวนาชาวไร่มักจะใช้ น้ำสีเขียว​​ ดังนั้น จึงมีการปรับตัวในการปลูกข้าวนาปี รวมทั้งการ​นำน้ำสีฟ้ามาช่วยแก้ปัญหา ขณะที่ ​น้ำสีเทา​ ที่เกิดจากน้ำเสียจากชุมชน หากสามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้จะดีมากขึ้น ในประเทศต่างๆ ส่วนใหญ่จะมีการวางแผนน้ำสีเทาค่อนข้างดี หลายประเทศพยายามใช้น้ำสีเทาเกือบ 100% คือ รีไซเคิลน้ำให้ได้ ต่างประเทศทำได้ถึง 80% แต่ของประเทศไทยน่าจะยังต่ำ น้ำเสียปัจจุบันมากขึ้นเรื่อยๆ และน้ำสีเทา ลงไปปนเปื้อนในน้ำสีฟ้า จากที่เรามีน้ำต้นทุนอยู่ 2 ล้านลูกบาศก์เมตรในอ่างเก็บน้ำ วันหนึ่งอาจตื่นมาพบว่า 2 ล้านลูกบาศก์เมตรหายไปแล้ว เพราะน้ำเป็นกรด เช่น ปัญหาใน​อ่างเก็บน้ำฉะเชิงเทรา ที่มีค่า pH 3 (น้ำที่มีความเป็นกรดสูง) จากการรั่วไหลของน้ำทิ้งในภาคอุตสาหกรรม ขณะที่การกักเก็บน้ำตามธรรมชาติในปีนี้มีแนวโน้มลดลง ประกอบกับความเสี่ยงจากการสูญเสียและปนเปื้อน จึงต้องให้ความสำคัญกับการวางแผนในอนาคตเพิ่มมากขึ้น”

วางโรดแม็พขับเคลื่อน พร้อมร่วมมือบูรณาการ รับมือวิกฤติน้ำ

ผศ.ดร.โพยม กล่าวต่อไปว่า หากจะสู้กับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ มีหลายเรื่องที่ต้องทำ ข้อแรก คือ วางแผนทั้งระยะสั้น ระยะกลาง และระยะยาว เพื่อเตรียมพร้อมในการมีแหล่งน้ำสำรอง แหล่งน้ำใหม่ หรือการจัดเก็บน้ำ โดยจำเป็นต้องเปลี่ยนวิธีคิด ​ไม่มองเพียงการบริหารจัดการน้ำเพื่อให้มีน้ำใช้เพียงพอภายในแต่ละปี แต่ต้องมีวิธีในการบริการจัดการ ที่สามารถกักเก็บน้ำในปริมาณที่เพิ่มมากขึ้นได้เพิ่มขึ้นราว  2 เท่าเพื่อสร้างความมั่นคงของน้ำได้มากขึ้น

ขณะที่การขับเคลื่อนให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด จำเป็นต้องมีทีมทำงาน มีฐานข้อมูล มีการจัดทำแผนงาน การขับเคลื่อนแผนงาน และการประเมินแผน รวมทั้งการวา​งแผนให้แต่ละฝ่ายทำงานร่วมกันได้อย่างบูรณาการและมีประสิทธิภาพ ซึ่งในจังหวัดขอนแก่น มีกรรมการตั้งทีมขึ้นมา โดยภาคีเครือข่ายจังหวัดขอนแก่นทั้งภาครัฐ เอกชน ประชาชน ภาคการศึกษา สื่อมวลชน และหอการค้า สภาอุตสาหกรรม รวมตัวกันทำแผนการต่อสู้ภัยแล้ง ทั้งระยะสั้น ระยะกลาง และระยะยาว

“การขับเคลื่อน ​ระยะสั้น​​​ จะมีมาตรการ​มุ่งเป้าพื้นที่ ผ่านการทำฝายชะลอน้ำ ทำบ่อบาดาล ขุดสระ ขอฝนหลวง โดยทำงานควบคู่กับแผน ระยะกลาง ผ่านการประเมินสถานการณ์ที่จะเกิดขึ้นในแต่ละปี เช่น อยู่ในภาวะลานีญาที่มีน้ำมาก หรือเอลนีโญที่เสี่ยงจะเกิดภัยแล้ง เพื่อรับมืออย่างเหมาะสม  รวมทั้ง ระยะยาว ผ่านการทำแผนน้ำระดับจังหวัด 5 ปี​ ​เพื่อประเมินความเสี่ยงและความอ่อนไหวแต่ละพื้นที่ รวมทั้งกลุ่มผู้ที่จะได้รับผลกระทบ ทั้งชุมชน เกษตรกร เพื่อของบประมาณทั้งการเยียวยาฟื้นฟู และเตรียมป้องกัน ไปจนถึงการทำงานร่วมกับหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องอย่างบูรณาการ​ เช่น สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัด (ทสจ.) กรมพัฒนาที่ดิน กรมชลประทาน หรือ​การทำงานร่วมกับหน่วยงานอื่น เช่น สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) เพื่อ​พัฒนาเทคโนโลยีการใช้น้ำอย่างประหยัด ไปจนถึงการทำงานร่วมกับภาคเอกชนอย่าง ‘สิงห์อาสา’ เพื่อเพิ่มทางเลือกและทำงานในหลากหลายมิติมากขึ้น เช่น การร่วมมือด้านการจัดการป่าชุมชน ซึ่งส่งผลต่อเนื่องสู่การดูแลป่าต้นน้ำ เพื่อขับเคลื่อนทั้งโครงสร้างทั้งขนาดใหญ่ กลาง และเล็ก โดยเฉพาะในชุมชนเล็กๆ ที่บางครั้งโครงการขนาดใหญ่อาจเข้าไปไม่ถึง ก็จะสามารถมีโมเดลการบริหารจัดการเพื่อกักเก็บน้ำไว้ใช้ในพื้นที่ของตัวเอง”​​​

เตรียมพร้อม ปรับตัว รับมือ ‘ซูเปอร์เอลนีโญ’

ผศ.มัลลิกา ศรีสุธรรม สาขาวิชาปฐพีศาสตร์และสิ่งแวดล้อม คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น กล่าวว่า ‘น้ำ’  คือหัวใจสำคัญ​ทุกชุมชน เป็นองค์ประกอบและจุดเริ่มต้นในการใช้ชีวิตในแต่ละวัน ความสามารถในการบริหารจัดการ วางผังน้ำเพื่อให้รองรับการใช้งานภายในชุมชนได้ตลอดทั้งปี จึงมีความสำคัญ ในการสร้างความมั่นคงให้ทุกคนในชุมชนทั้งเรื่องของสุขภาพ ภาวะเศรษฐกิจภายในครอบครัว รวมทั้งความรู้สึกมั่นคงภายในชุมชน จากการมีแหล่งน้ำอยู่ภายในแต่ละชุมชนเพื่อช่วยลดความเสี่ยงและสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด

ขณะที่​อิทธิพลของซูเปอร์เอลนีโญที่เข้ามา ทวีความรุนแรงของความแห้งแล้งให้ยาวนานกว่าปกติ สภาพอากาศที่แปรปรวนและฝนทิ้งช่วง นับเป็นภัยคุกคามที่สร้างความเสียหายอย่างหนักต่อกลุ่มเกษตรกรซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของประเทศ

ทั้งนี้ ที่ผ่านมา​ปรากฎการณ์เอลนีโญจะเกิดขึ้นราว 5 – 10 ปี/ครั้ง แต่ปัจจุบันพบว่าเกิดถี่ขึ้น เพราะฉะนั้นสิ่งที่ต้องทำอันดับแรก คือ ทำความเข้าใจ ทำใจ แต่ต้องไม่ยอมแพ้และพยามยามหาทาง​รับมือและ​ปรับตัว

“มหาวิทยาลัยขอนแก่น​​ ได้ร่วมมือกับสิงห์อาสา และเครือข่ายชุมชนในแต่ละพื้นที่ เพื่อร่วมขับเคลื่อน ‘โครงการสิงห์อาสาสร้างแหล่งน้ำชุมชนอย่างยั่งยืน’ เพื่อให้ชาวบ้านใน 10 พื้นที่ ภาคอีสาน​มีน้ำกินน้ำใช้ได้ตลอดทั้งปี ผ่านการสร้างแหล่งน้ำ​ขนาดใหญ่ เพื่อรองรับการใช้น้ำของชุมชน ทำหน้าที่เป็นทั้งบ่อกักเก็บน้ำในฤดูฝน ป้องกันน้ำท่วมในฤดูน้ำหลาก และเป็นแหล่งน้ำไว้ใช้ในฤดูแล้งอย่างยั่งยืน ซึ่งได้ขับเคลื่อนอย่างต่อเนื่องมากว่า 7 ปี ตั้งแต่ปี ​2563 เป็นต้นมา”

การขับเคลื่อน ‘โครงการสิงห์อาสาสร้างแหล่งน้ำชุมชนอย่างยั่งยืน’ เข้าสู่ปีที่ 8 แล้ว ผ่าน 10 พื้นที่ในภาคอีสาน ซึ่งจากการติดตามปละประเมินผล พบว่า ความเสี่ยงของชุมชนที่อยู่ในโครงการลดน้อยลง เมื่อเทียบกับช่วงก่อนหน้าที่จะดำเนินโครงการ โดยเฉพาะปีที่ต้องเผชิญภาวะแล้งจัด ความเสี่ยงในการขาดแคลนน้ำจะสูงขึ้น การมีแหล่งน้ำอยู่ภายในชุมชนจึงทำให้ชาวบ้านมีน้ำสำรองทั้งเพื่อใช้อุปโภค บริโภคภายในครัวเรือน และเพื่อใช้ทำเกษตรและประกอบอาชีพ  เช่น การปลูกข้าว พืชผัก ผลไม้ และยังเป็นแหล่งอาหารของชุมชน สร้างรายได้เพราะมีปลาในบ่อให้ชาวบ้านจับเป็นอาหารได้ รวมถึงระบบน้ำประปาสามารถใช้งานได้ตลอดทั้งปี

“แหล่งน้ำในชุมชนนอกจากช่วยแก้ปัญหาภัยแล้ง โดยเฉพาะการมาของซูเปอร์เอลนีโญ ยังช่วยบรรเทาผลกระทบในช่วงลานีญาที่มีปริมาณน้ำมาก เพราะการมีทั้งสระใหญ่ และสระเล็กๆ ที่สร้างไว้โดยรอบ ยังทำหน้าที่ช่วยชะลอน้ำ ป้องกันความเสียหายของผลผลิตในพื้นที่ได้ด้วย การดำเนินโครงการนี้ จึงเป็นเหมือนการนำภูมิปัญญาเดิมกลับมาใช้ใหม่ เพราะ​​สมัยก่อนอาจมีการเก็บน้ำสีเขียว (น้ำธรรมชาติ) ลงตุ่ม เป็นสีฟ้า (น้ำที่กักเก็บไว้) เพื่อเก็บไว้ใช้ แต่ปัจจุบันชุมชนต่างๆ เริ่มมีการเก็บน้ำไว้ใช้ในรูปแบบเดิมน้อยลง”​

‘เอลนีโญ ลานีญา’ ไม่ใช่ภัยพิบัติชั่วครู่

ผศ.ดร.ธรณ์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ อาจารย์ประจำภาควิชาวิทยาศาสตร์ทางทะเล รองคณบดีฝ่ายกิจการพิเศษ คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ให้มุมมองปิดท้ายว่า เอลนีโญ และ ลานีญา เป็นสิ่งถาวรที่จะอยู่กับเราไปอีก 40-50 ปี ไม่ใช่ภัยพิบัติที่จะมาเพียงชั่วครู่ ดังนั้น เราจะปรับตัวอย่างไรกับสิ่งที่จะอยู่ถาวร หากจะลงทุนในวันนี้ ทำอย่างไรให้คุ้ม เพื่อการรับมือระยะยาว แต่ละหน่วยงาน องค์กร อาจจะต้องมีทีมงานในการศึกษา รับมือ และปรับตัว

“ผลกระทบที่เกิดขึ้นกับแต่ละคนแตกต่างกัน เพราะฉะนั้น ต้องทราบว่าผลกระทบในการดำเนินชีวิตจะมากขึ้นเรื่อยๆ การรับมือต้องเป็นการรับมือระยะยาว และสิ่งที่กำลังจะมา คือ บทเรียนในการทดลองการรับมือ และยกระดับการรับมือกับซูเปอร์เอลนีโญที่กำลังมา แล้วเราจะหาจุดที่เหมาะสมกับทำธุรกิจและการใช้ชีวิตได้” ผศ.ดร.ธรณ์ กล่าวทิ้งท้าย

The post รับมือ ‘ไฟ ฝุ่น แล้ง น้ำ’ มหันตภัยใกล้ตัว จาก ‘ซูเปอร์เอลนีโญ’ พร้อมทางรอดและการปรับตัว appeared first on SD Thailand.

ชี้การแก้ไขปัญหาน้ำท่วมขังในปัจจุบันจำเป็นต้อง “ปรับ-เปลี่ยน” โครงสร้างผังเมืองและการตั้งถิ่นฐานแทนการตั้งรับระยะสั้น โดยเสนอภาครัฐบูรณาการข้อมูลร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อขับเคลื่อน NAP พร้อมปรับปรุงเกณฑ์ EIA บังคับใช้พื้นที่หน่วงน้ำสีเขียวในโครงการอสังหาริมทรัพย์ขนาดใหญ่ ลดความเสี่ยงวิกฤตอัมพาตทางเศรษฐกิจที่ยั่งยืน

ดร.วิจารย์ สิมาฉายา ผู้อำนวยการสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI) เปิดเผยว่า วิกฤตสภาพภูมิอากาศที่ก้าวเข้าสู่ยุคโลกเดือด ส่งผลให้รูปแบบของภัยพิบัติมีความรุนแรงและผันผวนสูง โดยเฉพาะปรากฏการณ์ฝนตกหนักเฉียบพลันในปริมาณมหาศาล ซึ่งระบบระบายน้ำทางวิศวกรรมแบบเดิมไม่สามารถรองรับได้อีกต่อไป สังคมจึงจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนกรอบความคิดจากการมองปัญหาน้ำท่วมขังเป็นเพียงเรื่องขยะอุดท่อหรือน้ำรอระบายรายวัน ไปสู่การวิเคราะห์เชิงโครงสร้างในระยะยาว

“ปัจจุบันประเทศไทยยังไม่มีแผนแม่บทบูรณาการเรื่องทรัพยากรน้ำที่ปรับตัวได้ทันต่อยุคโลกเดือด แผนแนวทางแบบเก่าที่มีอยู่นั้นรับไม่ทัน และไม่เท่าทันต่อสถานการณ์ปัจจุบัน ส่งผลให้ผลกระทบต่อภาคเมืองและเกษตรกรรม จะยิ่งทวีความรุนแรงและมีมูลค่าความเสียหายเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง โดยเฉพาะในพื้นที่เสี่ยงและพื้นที่ที่มีความอ่อนไหว”

ซึ่งข้อมูลนี้สอดคล้องกับข้อมูลภูมิสารสนเทศจากระบบ Disaster Platform ของสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) (GISTDA) ที่แสดงภาพถ่ายดาวเทียมพื้นที่น้ำท่วมขังสะสมในฤดูมรสุมที่ผ่านมา ซึ่งแผ่ขยายวงกว้างกว่า 1.2 ถึง 2.4 ล้านไร่ โดยพื้นที่ส่วนใหญ่มีระดับน้ำแช่ขังลึกมากกว่า 1 เมตร ยาวนานจนดินอิ่มน้ำเกินขีดจำกัด สะท้อนให้เห็นว่าหากไม่มีการปรับปรุงโครงสร้างผังเมือง เพิ่มระบบการระบายน้ำ การชะลอน้ำ เมืองใหญ่จะเผชิญความเสี่ยงต่อวิกฤตอัมพาตทางเศรษฐกิจอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

TEI ได้นำเสนอทางออกเชิงรุกที่สอดคล้องกับแผนการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศแห่งชาติ (NAP) สาขาการตั้งถิ่นฐานและความมั่นคงของมนุษย์ พร้อมขยายความถึงแนวคิด เมืองฟองน้ำ (Sponge City) ว่า หัวใจสำคัญคือการมีพื้นที่สีเขียวที่ทำหน้าที่รองรับและซับน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่ทั้งนี้ จากการศึกษาของ TEI มีข้อสังเกตที่น่ากังวลว่า ปัจจุบันเมืองใหญ่ของไทยยังขาดแคลนพื้นที่ดังกล่าว โดยมีสัดส่วนที่น้อยมากและไม่เพียงพอต่อการซับมวลน้ำมหาศาล

TEI จึงเน้นย้ำถึงแนวทางการร่วมมือกับชุมชนต้นแบบในการสร้างระบบเตือนภัยล่วงหน้า (Early Warning System: EWS) และการบริหารจัดการพื้นที่หน่วงน้ำสีเขียว (Green Water Retention) ในระดับท้องถิ่น นอกจากนี้ยังมีข้อเสนอแนะเชิงนโยบายต่อภาครัฐในการปรับปรุงเกณฑ์การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) ในภาคอสังหาริมทรัพย์ เพื่อบังคับใช้มาตรการเพิ่มพื้นที่หน่วงน้ำสีเขียวในโครงการสิ่งก่อสร้างขนาดใหญ่ ซึ่งจะช่วยเปลี่ยนให้อาคารและสิ่งปลูกสร้างยุคใหม่ทำหน้าที่เป็นพื้นที่ซับน้ำฝนและหน่วงน้ำให้กับเมืองในยามวิกฤต

ทั้งนี้ แนวคิด Sponge City ประสบความสำเร็จและมีการบังคับใช้อย่างเป็นรูปธรรมในหลายประเทศทั่วโลก อาทิ เมืองอู่ฮั่น ประเทศจีน ที่เปลี่ยนพื้นที่ชุ่มน้ำเลียบแม่น้ำแยงซีให้เป็นสวนสาธารณะซับน้ำขนาดใหญ่ โครงการ ABC Waters ของประเทศสิงคโปร์ ที่ปรับเปลี่ยนคลองคอนกรีตให้เป็นแม่น้ำธรรมชาติคดเคี้ยวเพื่อหน่วงน้ำในสวนสาธารณะบิชาน-อังโมเกียว (Bishan-Ang Mo Kio Park)

สำหรับประเทศไทย TEI ประเมินว่ามีความพร้อมและโอกาสสูงในการนำแนวคิดดังกล่าวมาปรับใช้จริง โดยไม่จำเป็นต้องใช้งบประมาณลงทุนมหาศาลจากศูนย์ แต่สามารถขับเคลื่อนได้ทันทีผ่านการปรับปรุงกฎหมายผังเมือง กำหนดพื้นที่ Buffer Zone (แนวกันชน) การยกระดับเกณฑ์ EIA เพื่อสร้างความร่วมมือกับภาคเอกชน และการปรับปรุงฟังก์ชันของสวนสาธารณะเดิมในเขตเมืองให้ทำหน้าที่เป็นฟองน้ำซับน้ำตามธรรมชาติ

“การรื้อระบบเชิงโครงสร้างและแผนแม่บททรัพยากรน้ำของประเทศให้เท่าทันโลกเดือด เป็นเรื่องที่ต้องอาศัยเงื่อนเวลา หากเราเริ่มต้นลงมือทำตั้งแต่วันนี้ อย่างน้อยต้องใช้เวลา 10 ปีจึงจะประสบความสำเร็จและเห็นผลเป็นรูปธรรม แต่ถ้าหากเราเลือกที่จะไม่เริ่มต้นนับหนึ่งเลยตั้งแต่วันนี้ ความมั่นคง ความยั่งยืน ตลอดจนความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินด้านต่างๆ ของประชากรไทย ก็จะยิ่งถูกทิ้งห่างไกลออกไปและยากเกินกว่าจะกลับมาควบคุมได้ เช่น การเพิ่มช่องระบายน้ำในถนนสายหลักต่างๆ ที่กีดขวางลำน้ำ” ดร.วิจารย์ กล่าวทิ้งท้าย

อย่างไรก็ดี ในยุคที่โลกเดือดแปรเปลี่ยนวิถีชีวิตไปอย่างสิ้นเชิง สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย (TEI) ในบทบาท Think Tank และหน่วยงานพัฒนาเอกชนด้านสิ่งแวดล้อม มุ่งมั่นขับเคลื่อนและสะพานเชื่อมโยงความร่วมมือระดับประเทศ เพื่อส่งมอบ ‘แนวคิดการปรับตัว’ (Climate Adaptation) ให้แก่สังคมไทย พร้อมร่วมเปลี่ยนผ่านทุกภาคส่วนไปสู่การเติบโตที่สมดุลและยั่งยืน เพราะในวันนี้ การปรับตัว ‘ไม่ใช่แค่ทางเลือก แต่เป็นทางรอด’ ร่วมติดตามสถานการณ์สิ่งแวดล้อม และความเคลื่อนไหวของ TEI ได้ที่ เฟซบุ๊กเพจ www.facebook.com/tei.or.th/ และเว็บไซต์ https://www.tei.or.th/

The post TEI หนุนโมเดล Sponge City รับมือวิกฤตสภาพภูมิอากาศ ชี้ทางรอดไทย! ต้องแก้ที่ ‘โครงสร้างผังเมือง’ appeared first on SD Thailand.

พร้อมชวนเปลี่ยนมุมมอง​ น้ำไม่ใช่แค่ภัยพิบัติ แต่เป็น ‘โจทย์เศรษฐกิจของประเทศ’ ถ้าบริหารดีสร้างมูลค่า บริหารพลาด สูญเสียมหาศาล ระดมความร่วมมือ จัดการน้ำเชิงรุก เปลี่ยนความเสี่ยงน้ำเป็นโอกาสเศรษฐกิจ พลิกจากรอดสู่รวย 

ศาสตราจารย์ ดร.วิเลิศ ภูริวัชร อธิการบดีจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า ประเทศไทยกำลังเผชิญสภาพอากาศสุดขั้ว ทั้งน้ำท่วมและภัยแล้ง ซึ่งส่งผลกระทบกับเศรษฐกิจ ทั้งภาคเกษตร อุตสาหกรรม การท่องเที่ยว และค่าครองชีพของประชาชน โดย​ความเสียหายจากมหาอุทกภัยปี 2554  ประเมินมูลค่าผลกระทบสูงถึง 1.43 ล้านล้านบาท ขณะที่ 2 ปีต่อจากนั้น ในปี 2555 – 2556 ประเทศไทยกลับประสบปัญหาภัยแล้ง ซึ่งสร้างมูลค่าความเสียหายประมาณ 30,000 ล้านบาทตามมา

“ประเทศไทยสูญเสียให้กับน้ำทุกปี ไม่ว่าจะแล้งหรือท่วม หากยังแก้ปัญหาแบบเดิม เราจะสูญเสียซ้ำไปเรื่อยๆ  นำมาสู่การผลักดันแนวคิด Water Economy เพื่อเปลี่ยนน้ำจากความเสี่ยง เป็นสินทรัพย์ทางเศรษฐกิจ ด้วยความร่วมมือของศูนย์ ‘กันก่อนท่วม’ (Water Resilience Center) คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมกับพันธมิตรระดับโลก และภาคเอกชนหลายแห่ง พร้อม ประสานความร่วมมือทุกภาคส่วน เน้นการบริหารจัดการเชิงรุกด้วยข้อมูล วิทยาศาสตร์ และนวัตกรรม เพื่อพลิกวิกฤตน้ำให้เป็นโอกาสทางเศรษฐกิจ”

ผลักดัน Water Economy เปลี่ยนความเสี่ยงจากน้ำ สู่โอกาสทางเศรษฐกิจ

รองศาสตราจารย์ ดร.วิทยา วัณณสุโภประสิทธิ์ คณบดีคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และ ประธานคณะกรรมการศูนย์ ‘กันก่อนท่วม’ (Water Resilience Center) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เปิดเผยว่า ทรัพยากรน้ำไม่ใช่เพียงประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม แต่เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของเศรษฐกิจยุคใหม่ ไม่ต่างจากพลังงาน ดิจิทัล หรือระบบโลจิสติกส์ ​ปัจจุบันทรัพยากรน้ำเกี่ยวข้องกับการขับเคลื่อนโครงสร้างเศรษฐกิจมูลค่ากว่า 17 ล้านล้านบาทของประเทศไทย

ขณะที่ประเทศไทยกำลังเผชิญความเสี่ยงจากความผันผวนของสภาพภูมิอากาศที่รุนแรงขึ้น ทั้งปรากฏการณ์เอลนีโญ ภัยแล้ง ฝนทิ้งช่วง และอุทกภัยรุนแรง ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อเศรษฐกิจ สังคม และความ เชื่อมั่นในการลงทุน โดย บทเรียนจากมหาอุทกภัยปี 2554 แสดงให้เห็นว่าความเสียหายสามารถส่งผลให้ GDP ของ ประเทศลดลงได้ถึง​​ 2.5% ขณะที่ความเสี่ยงในอนาคตมีแนวโน้มรุนแรงและถี่ขึ้นจาก Climate Extremes

ดังนั้น ​มุมมองเกี่ยวกับน้ำจึงควรเปลี่ยนจากภัยพิบัติสู่ ‘สินทรัพย์ทางเศรษฐกิจ‘ ตามแนวคิด Water Economy ที่มองน้ำเป็น เหรียญสองด้าน ของระบบเศรษฐกิจ ในด้านหนึ่ง น้ำคือ ‘ตัวคูณทางเศรษฐกิจ’ (Economic Generator) ที่สนับสนุนภาคเกษตร อุตสาหกรรม การท่องเที่ยว สุขภาพ และ คุณภาพชีวิต แต่อีกด้านหนึ่ง หากขาดการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพ น้ำจะกลายเป็น ‘ตัวฉุดรั้งเศรษฐกิจ’ (Economic Disruptor) ที่สร้างความเสียหายต่อธุรกิจ การผลิต และกลุ่มเปราะบางในสังคม

“โจทย์สำคัญของประเทศไทยไม่ใช่เพียงรับมือภัยแล้งหรือน้ำท่วมเฉพาะหน้า แต่คือการยกระดับระบบ เศรษฐกิจให้มีความยืดหยุ่นต่อความผันผวนของสภาพภูมิอากาศ (Climate Resilience Economy) ผ่านการลงทุนที่ถูกที่ ถูกเวลา และขับเคลื่อนด้วยข้อมูล วิทยาศาสตร์ และความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ศูนย์กันก่อนท่วม (Water Resilience Center) เป็นแพลตฟอร์มกลางทางวิชาการที่เป็นมิตรและเป็นกลาง ทำหน้าที่สังเคราะห์ข้อมูล พัฒนาองค์ ความรู้ และสื่อสารความเสี่ยงด้านน้ำเพื่อสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบาย โดยร่วมมือกับพันธมิตรระดับโลก อาทิ เนเธอร์แลนด์ญี่ปุ่น และภาคเอกชน เพื่อผลักดันแนวคิด Water Economy และเปลี่ยน  ‘ความเสี่ยงด้านน้ำ’ ให้เป็น  ‘โอกาสทางเศรษฐกิจ’ ของประเทศในระยะยาว”

คุณชยันต์ เมืองสง เลขาธิการสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) กล่าวในหัวข้อ ‘พลิกนโยบายน้ำ สร้างเศรษฐกิจ’ ว่า ปัญหาน้ำท่วม น้ำแล้ง และน้ำเสีย เป็นปัญหาซ้ำซากที่กระทบต่อวิถีชีวิตประชาชนและเศรษฐกิจ สทนช. ได้รับมอบหมายจากรัฐบาลให้เป็นเจ้าภาพบูรณาการหน่วยงานด้านน้ำเพื่อป้องกันภัยพิบัติ เพื่อยกระดับการขับเคลื่อนแก้ วิกฤตน้ำให้เป็น “วาระแห่งชาติ”อย่างมีเอกภาพ ลดความซ้ำซ้อน รวดเร็ว มีประสิทธิภาพ สามารถรองรับการแก้ไขปัญหา น้ำได้อย่างทันท่วงที โดยเฉพาะการพยากรณ์อากาศให้มีความแม่นยำและการแจ้งเตือนภัยที่รวดเร็ว ซึ่งจะช่วยให้ ประชาชนรอดพ้นจากวิกฤตได้ทันท่วงที

“​สทนช. ได้เสนอ มาตรการรับมือฤดูฝน แก้ภัยแล้ง และควบคุมคุณภาพน้ำ ขณะเดียวกันได้มอบหมายให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องติดตามเฝ้าระวังพื้นที่เสี่ยงขาดแคลนน้ำอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะพื้นที่ นอกเขตชลประทาน เพื่อเตรียมจัดหาน้ำอุปโภคบริโภคและการเกษตรช่วยเหลือไม่ให้เกิดผลกระทบ ล่าสุด ครม.มีมติ เห็นชอบการแต่งตั้งคณะอนุกรรมการทรัพยากรน้ำจังหวัดครบทั้ง 76 จังหวัด ประกอบกับความร่วมมือจากทุกภาคส่วนเพื่อบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอย่างบูรณาการ ทั้งภาคการศึกษาที่มี​ทั้งองค์ความรู้​ เทคโนโลยี รวมทั้งภาคเอกชน​ที่ให้ความสำคัญในการยกระดับการแก้ภัยแล้ง น้ำท่วมได้ครอบคลุมทุกภาคส่วนอย่างเป็นระบบ เชื่อว่าจะสามารถช่วยลดผลกระทบต่อปากท้องของประชาชน และนำไปสู่การเตรียมการล่วงหน้า เพื่อสร้างเศรษฐกิจที่เข้มแข็งยั่งยืนร่วมกัน ” 

ยกระดับปัญหาน้ำ = วาระแห่งชาติ เดินหน้าแก้ปัญหาอย่างบูรณาการ

คุณรุ่งโรจน์ รังสิโยภาส ที่ปรึกษาคณะวิศวกรรมศาสตร์ และรองประธานคณะกรรมการศูนย์ ‘กันก่อนท่วม’ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวในช่วงสรุป ‘Water Economy: พลิกน้ำ เปลี่ยนชะตาประเทศไทย’ ว่า ประเทศไทย กำลังเข้าสู่ยุคที่ ‘น้ำ’ ไม่ใช่เรื่องฤดูกาล แต่คือความเสี่ยงทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นได้ตลอดเวลา โดยชี้ว่า ภายใต้ภาวะเอลนีโญ และ Climate Change ประเทศไทยต้องเผชิญทั้งภัยแล้ง ฝนทิ้งช่วง และน้ำแปรปรวนรุนแรงขึ้น ส่งผลกระทบโดยตรงต่อ ภาคเกษตร อุตสาหกรรม และค่าครองชีพของประชาชน ขณะที่รัฐยังต้องใช้งบประมาณจำนวนมากในการเยียวยาซ้ำซาก ทุกปีแต่ยังไม่ได้ลงทุนเพื่อแก้ปัญหาอย่างยั่งยืน

“การขับเคลื่อนแนวคิด Water Economy สู่การปฏิบัติให้ประสบความสำเร็จนั้น ประเทศไทยมีต้นแบบที่พิสูจน์ แล้วว่าสามารถ ‘พลิกน้ำเป็นโอกาส’ ลดความสูญเสียและสร้างเศรษฐกิจได้จริงในระดับพื้นที่ เช่น จังหวัดกาญจนบุรีที่ใช้ การบริหารจัดการเขื่อนศรีนครินทร์และเขื่อนวชิราลงกรณ ร่วมกับระบบกระจายน้ำแบบ ‘ก้างปลา’ และ ‘แก้มลิง ธรรมชาติ’ เพื่อลดแรงมวลน้ำก่อนเข้าสู่พื้นที่เศรษฐกิจ รวมทั้ง​โครงการขนาดใหญ่ระดับโลก เช่น เขื่อนสามผา (Three Gorges Dam) ของจีน แสดงให้เห็นว่าการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานด้านน้ำสามารถปกป้องพื้นที่เศรษฐกิจขนาดใหญ่ และ สร้างเสถียรภาพให้กับประเทศในระยะยาว”

ความท้าทายสำคัญในการบริหารจัดการของไทยคือ ‘การขาดการเชื่อมต่อจากโมเดล พื้นที่สู่ระดับประเทศ’ ทำให้ศักยภาพที่มีอยู่ยังไม่ถูกขยายผลอย่างเต็มที่ ​ศูนย์ ‘กันก่อนท่วม’ จึง​มุ่งขับเคลื่อน Water Economy ผ่าน 3 แนวทาง ประกอบด้วย

1. ยกระดับ ‘วิกฤตน้ำ’ เป็นวาระแห่งชาติอย่างแท้จริง :  ปรับโครงสร้างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการน้ำให้เป็นเอกภาพและบูรณาการร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ

2. สร้าง Water Smart Community :  สนับสนุนชุมชนและภาคประชาสังคมให้มีองค์ความรู้และบริหารจัดการน้ำเองได้

3. ลงทุนระบบข้อมูลน้ำแห่งชาติ (National Water Data Platform) : ใช้ Real-time Data เพื่อคาดการณ์ เตือนภัย และวางแผนเชิงรุก

Designing Resilience : พลิกการออกแบบเมือง อยู่กับน้ำอย่างชาญฉลาด

ช่วงเสวนาหัวข้อ ‘Designing Resilience: พลิกการออกแบบเมือง อยู่กับน้ำอย่างชาญฉลาด’ โดย ศาสตราจารย์มิโฮ มาซูเรียว (Prof. Miho Mazereeuw) ผู้อำนวยการ MIT Climate Mission และผู้อำนวยการ Urban Risk Lab และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์สรายุทธ ทรัพย์สุข คณบดีคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้นำเสนอ กรณีศึกษาการออกแบบอาคารและพื้นที่ต้นแบบที่สามารถรับมืออุทกภัย ใช้งานได้ในช่วงเกิดภัย พิบัติ และทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางของชุมชน

​ศาสตราจารย์มิโฮ ถ่ายทอดตัวอย่างจากประเทศญี่ปุ่น ​สะท้อนแนวคิด การออกแบบ หนึ่งได้สอง  (dual‑use design) ที่เชื่อมโยงการป้องกันภัยพิบัติกับบริบทเศรษฐกิจน้ำ และให้ ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของประชาชน ขณะที่ ผู้ช่วยศาสตราจารย์สรายุทธ สะท้อนความเปราะบางของเมืองไทยจากรูปแบบการพัฒนาในอดีต พร้อมชี้ให้เห็นบทบาทของสถาปัตยกรรมเชิงยืดหยุ่นในการฟื้นฟูชุมชน ลดความเสี่ยง และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างเป็นรูปธรรมในระยะยาว

คุณประเชิญ คนเทศ ผู้จัดการมูลนิธิลุ่มน้ำท่าจีนนครปฐม กล่าวว่า พื้นที่นครปฐมเคยเผชิญวิกฤตน้ำซ้ำซาก ทั้ง น้ำท่วม น้ำแล้ง น้ำเสีย และการบริหารจัดการที่ ต่างคนต่างทำ ส่งผลให้ปัญหาของพื้นที่หนึ่งไปซ้ำเติมอีกพื้นที่หนึ่งไม่จบสิ้น

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อปี 2566 กระทรวงมหาดไทยและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้ริเริ่มให้ชุมชนใช้ ผังภูมิสังคม (Geo-Social Map) มาใช้เป็นฐานข้อมูลกลาง บูรณาการข้อมูลภูมิศาสตร์และข้อมูลชุมชน ทำให้สามารถวางแผนจัดการน้ำได้ทั้งระบบ ครอบคลุมทั้งน้ำท่วม น้ำแล้ง และคุณภาพน้ำ

“จากฐานข้อมูลที่พัฒนาขึ้น นำไปสู่โจทย์สำคัญของชุมชนว่า จะต่อยอดแหล่งน้ำให้สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้ อย่างไร ทั้งในภาคเกษตร อุตสาหกรรม และการท่องเที่ยว จึงขับเคลื่อนผ่านโครงการวิจัย​​​ ที่ทำหน้าที่เป็น​พื้นที่กลาง​เชื่อมภาครัฐ ภาคเอกชน ท้องถิ่น และภาคประชาสังคม เข้ามาร่วมวางแผนอนาคตบนข้อมูลชุดเดียวกัน เช่น ระบบเตือนภัยที่ทุกคนเข้าถึงได้ทำให้นครปฐมรับมือมวลน้ำได้โดยไม่กระทบวงกว้าง

หลังจากนั้นเริ่ม ‘พลิกน้ำเป็นรายได้ จากรอดสู่รวย’ หลังจากมหาอุทกภัยปี 2554 เกษตรกรที่นครปฐมแทบหมดตัว ไม่มีรายได้ ปัจจุบันเฉพาะ สวนส้มโอ ปีนี้มีผลผลิตเกือบ 6,000 ตัน มูลค่าสูงถึง 1,500 ล้านบาท เฉลี่ยครอบครัวละ 1 ล้านบาท นอกจากนี้ภาคบริการ ท่องเที่ยว ก็ทำรายได้สู่ท้องถิ่นได้ดีชุมชนนครปฐมบริหารจัดการน้ำอย่างเป็นระบบและเชื่อมโยงระหว่างพื้นที่ ปีที่ผ่านมา สวนส้มโอไม่เสียหายจากน้ำท่วมเลย พิสูจน์แล้วว่าการจัดการน้ำที่ดี สร้างเศรษฐกิจชุมชนในระยะยาว” นายประเชิญกล่าว

คุณวรสถิตย์ บัวแดง ต้นกล้าชุมชน มูลนิธิเอสซีจี สะท้อนจากประสบการณ์ลงพื้นที่ช่วยน้ำท่วม​ในภาคเหนือว่า น้ำท่วมไม่ใช่แค่ภัยธรรมชาติ แต่​ยังพรากชีวิตและอนาคตของคนจำนวนมาก การรับมือแบบคลำทางในช่วงวิกฤต ชุมชนจำนวนมากยังขาดข้อมูลพื้นฐานสำคัญ เช่น พื้นที่เสี่ยง จุดปลอดภัย หรือกลุ่มเปราะบาง ทำให้การช่วยเหลือไม่ตรงจุด พร้อมเสนอ 3 แนวทางเร่งด่วนเพื่อ ‘ติดอาวุธให้ชุมชน’ เพื่อความมั่นคงของชีวิตและเศรษฐกิจในระยะยาว  ได้แก่

– สร้าง Geo-Social Map ให้ชุมชนรู้พื้นที่และความเสี่ยงของตัวเอง

– พัฒนา อาสาสมัครภัยพิบัติในชุมชน ให้พร้อมรับมือทันที

– ใช้เทคโนโลยีและระบบเตือนภัยที่แม่นยำ เปลี่ยนความตระหนกเป็นตระหนัก

ด้านเยาวชนไทย คุณกิตตินันท์ สงคำ และ คุณณฐนนท์ เขื่อนทา ทีมพัฒนา AI ‘น้องเฝ้าน้ำ’ ผู้ชนะเลิศในโครงการ กล้าใหม่ใฝ่รู้ SCB Challenge ปี 2568 เปิดเผยว่า แรงบันดาลใจมาจากเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ใน จังหวัดเชียงราย ที่สร้างความเสียหายอย่างหนัก จึงพัฒนา ระบบ AI คาดการณ์น้ำ โดยใช้ข้อมูลระดับน้ำแบบเรียลไทม์ วิเคราะห์แนวโน้มล่วงหน้า สามารถติดตามระดับน้ำตลอด 24 ชั่วโมง และแจ้งเตือนผ่าน เว็บไซต์ SmartFlood AI และ AI LINE Chatbot  ‘น้องเฝ้าน้ำ’ ให้คน ‘รู้ก่อน’ จะได้ ‘รอดก่อน’ ช่วยให้ชุมชนเตรียมรับมือได้ทันท่วงที ลดความสูญเสียที่อาจเกิดขึ้น

เวที Water Resilience Forum 2/2026 สะท้อนชัดว่า การแก้ปัญหาน้ำไม่ใช่หน้าที่ของภาครัฐเพียงฝ่ายเดียว แต่ต้องอาศัยความร่วมมือของทุกภาคส่วน ตั้งแต่ชุมชน ภูมิปัญญาท้องถิ่น เทคโนโลยี ภาคการศึกษา ภาคเอกชน ไปจนถึงนโยบายระดับประเทศ เมื่อข้อมูลวิทยาศาสตร์ และคนในพื้นที่ทำงานร่วมกัน ประเทศไทย  จะสามารถ ‘พลิกน้ำ สร้างชาติ’ ได้อย่างแท้จริง

The post ‘น้ำ’ เชื่อมโยงโครงสร้าง​เศรษฐกิจไทยกว่า 17 ล้านล้านบาท ศูนย์ ‘กันก่อนท่วม’ เร่งผลักดันแนวคิด Water Economy เปลี่ยนความเสี่ยงจากน้ำ ให้กลายเป็นโอกาสทางเศรษฐกิจ appeared first on SD Thailand.

โครงการในประเทศไทย

ไทยเบฟให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและป่าต้นน้ำในประเทศไทย โดยได้ดำเนินโครงการต่าง ๆ ดังนี้

– โครงการพัฒนาเชิงพื้นที่อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่: ไทยเบฟ ร่วมกับมูลนิธิ แม่ฟ้าหลวง ดำเนินโครงการพัฒนาเชิงพื้นที่อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ ภายใต้แนวคิด         SEP in Action เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนอย่างยั่งยืน ทั้งในด้านการจัดการน้ำ การจัดการขยะ และการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ ซึ่งหนึ่งโครงการที่สำคัญ คือการซ่อมแซมฝายน้ำขี้เหล็ก (ฝายแม่นะ) ซึ่งช่วยส่งน้ำให้พื้นที่การเกษตรกว่า 1,630 ไร่ สามารถคืนน้ำสู่ธรรมชาติและชุมชนได้มากกว่า 120 ล้านลิตรต่อปี พร้อมจัดตั้งกองทุนน้ำชุมชน เพื่อให้คนในพื้นที่มีส่วนร่วมดูแลรักษาฝายอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ ไทยเบฟยังได้ร่วมผลักดัน โครงการจัดการขยะครบวงจรใน 3 หมู่บ้านต้นแบบ ได้แก่ บ้านแม่แมะ บ้านแม่ซ้าย และบ้านปางมะโอ และวางแผนขยายให้ครอบคลุมทั้งอำเภอเชียงดาว เพื่อยกระดับคุณภาพสิ่งแวดล้อมและความเป็นอยู่ของชุมชนอย่างแท้จริง

– โครงการติตตั้งสถานีโทรมาตรอัตโนมัติ 72 สถานี ในพื้นที่ป่าต้นน้ำภาคเหนือ ลุ่มน้ำปิงวัง ยมและน่าน: ไทยเบฟ ร่วมกับมูลนิธิอุทกพัฒน์ และสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (สสน.) ติตตั้งสถานีโทรมาตรอัตโนมัติ 72 สถานี ในพื้นที่ป่าต้นน้ำภาคเหนือ ลุ่มน้ำปิง วัง ยมและน่าน ครอบคลุม 11 จังหวัด เพื่อตรวจวัดข้อมูลสภาพอากาศ ปริมาณน้ำฝน และระดับน้ำ ทำให้สามารถบริหารจัดการน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพด้วยข้อมูลแบบเรียลไทม์ พร้อมการแจ้งเตือนภัย

– โครงการปลูกป่าชุมชน: ไทยเบฟร่วมกับมูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ดูแลป่าชุมชนรวม 90,000 ไร่ ครอบคลุม 11 จังหวัด เพื่อสร้างแนวทางการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมควบคู่การพัฒนาชุมชน

 โครงการในต่างประเทศ

ไทยเบฟยังได้ขยายขอบเขตการดำเนินงานด้านความยั่งยืนไปยังต่างประเทศผ่านบริษัทในเครือเพื่อร่วมสร้างความหลากหลายทางชีวภาพ ได้แก่

– ประเทศนิวซีแลนด์: Cardrona distillery ให้การสนับสนุนการอนุรักษ์เหยี่ยว Kārearea ซึ่งเป็นเหยี่ยวพื้นเมืองที่ใกล้สูญพันธุ์ของนิวซีแลนด์ โดยหัก 50% ของรายได้จากการจำหน่าย Cardrona Cask Port Barrel เพื่อสนับสนุนโครงการการอนุรักษ์และทำงานร่วมกับชุมชนในพื้นที่เพื่อปกป้องและฟื้นฟูเหยี่ยวพื้นเมือง

– ประเทศสกอตแลนด์: Inver House ร่วมกับมูลนิธิ Spey องค์กรการกุศลของสกอตแลนด์ สร้างบันไดปลาที่ Mackalea Burn และ Granty Burn ช่วยเพิ่มแหล่งอาหารและโอกาสในการวางไข่ของปลาแซลมอนและปลาเทราต์ ซึ่งเป็นการเพิ่มประชากรปลาและรักษาความสมบูรณ์ของระบบนิเวศแม่น้ำ Spey

– ประเทศมาเลเซีย: F&NHB ผู้ผลิตน้ำแร่ BORNEO SPRINGS จากแหล่งน้ำในป่าฝนโบราณอายุกว่า 130 ปีร่วมกับ Jagoi Heritage Association (JADC) สนับสนุนการเข้าถึงแหล่งน้ำสะอาดของชุมชนบิดายูห์ ด้วยการสร้างแหล่งกักเก็บน้ำอย่างยั่งยืน ด้วยความจุ 48 ล้านลิตร และการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน ณ ศูนย์มรดก Bung Jagoi

– ประเทศเมียนมา: แกรนด์รอยัล กรุ๊ป ติดตั้งระบบพลังงานแสงอาทิตย์เพื่อสูบน้ำจากแหล่งน้ำ ช่วยให้เกษตรกรเข้าถึงแหล่งน้ำเพื่อการเทำการเกษตรได้มากถึง 5 ล้านลิตร และติดตั้งระบบผลิต RO ที่ใช้พลังงานแสงอาทิตย์ สามารถผลิตน้ำสะอาดได้ถึง 3,000 ลิตรต่อวัน เพื่อ การบริโภคในหมู่บ้านต้นแบบ San Hpe

โครงการเพื่อความยั่งยืน

นอกเหนือจากโครงการที่มุ่งเน้นการอนุรักษ์น้ำและความหลากหลายทางชีวภาพ ไทยเบฟยังมุ่งมั่นดำเนินการเพื่อความยั่งยืนในวงกว้าง

– Island Model: เพื่อรักษาสิ่งแวดล้อมบนเกาะที่ประสบปัญหาการจัดการขยะ และสร้างรายได้ให้แก่ชุมชนผ่านการคัดแยกขยะตั้งแต่ต้นทาง ซึ่งดำเนินการสำเร็จไปแล้วกว่า 9 เกาะ ในภาคตะวันออกและภาคใต้ของประเทศไทย ได้แก่ เกาะสีชัง เกาะล้าน เกาะเสม็ด เกาะช้าง เกาะเต่า เกาะพะงัน เกาะสมุย เกาะภูเก็ต และเกาะลันตา ทำให้ปี 2567 มีปริมาณบรรจุภัณฑ์ที่ได้รับ การเก็บกลับจากเกาะจำนวน 2,509 ตัน สร้างรายได้ให้กับชุมชนเพิ่มขึ้นจากการขายวัสดุรีไซเคิล 38 ล้านบาท สอดคล้องกับหลักการขยายความรับผิดชอบของผู้ผลิต

– วงจรชีวิตบรรจุภัณฑ์ที่ยั่งยืน: การนำแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) เข้ากับห่วงโซ่คุณค่าของบรรจุภัณฑ์นับตั้งแต่การออกแบบไปจนถึงการจัดการบรรจุภัณฑ์หลัง การบริโภค เป็นการมุ่งเน้นการนำทรัพยากรกลับมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด และลดปริมาณของเสียที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

– ผ้าห่มผืนเขียวรักษ์โลก: โครงการเพื่อสังคมที่ได้ดำเนินการมาอย่างต่อเนื่องเข้าสู่ปีที่ 26  ไทยเบฟนำขวด PET หลังการบริโภคกลับเข้าสู่กระบวนการรีไซเคิล ปีละ 7,600,000 ขวด  เพื่อนำไปผลิตเป็น “ผ้าห่มผืนเขียวรักษ์โลก” ได้มากถึง 200,000 ผืนต่อปี

ไทยเบฟ ยังคงมุ่งมั่น “คืนน้ำสู่ธรรมชาติและชุมชน” พร้อมสร้างผลกระทบเชิงบวกอย่างยั่งยืนทั้งในระดับภูมิภาคและระดับโลก พบกับ “บูทไทยเบฟ” และกิจกรรมเพื่อการเรียนรู้ด้านการบริหารจัดการน้ำ ได้ในงาน Sustainability Expo 2025 (SX2025) ระว่างวันที่ 26 กันยายน – วันที่ 5 ตุลาคม 2568 เวลา 10.00-20.00 น. ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ (QSNCC) มาค้นพบการปรับตัวสู่ความยั่งยืน ที่เริ่มต้นและลงมือทำได้ง่าย ๆ ด้วยตัวคุณ เพราะการปรับตัวไม่ใช่แค่การอยู่รอด แต่คือการสร้างทางรอดที่สมดุลและอยู่ร่วมกับโลกใบนี้ได้อย่างยั่งยืน

ติดตามข่าวสาร และกิจกรรมของ SX ได้ทาง Facebook Page : Sustainability Expo, www.sustainabilityexpo.com และแอดไลน์ @sxofficial เพื่อร่วมสนุกไปกับกิจกรรมการสะสมแต้ม ลุ้นรับรางวัลมากมาย ตลอด 10 วัน ที่จะชวนคุณมาร่วมกอบกู้โลกใบนี้ไปด้วยกันที่ Sustainability Expo 2025: “พอเพียง ยั่งยืน เพื่อโลก” เพราะโลกที่ดีกว่า…เริ่มต้นได้จากเราทุกคน

The post ไทยเบฟชวนทุกคนมาร่วมสร้างสมดุลที่ดีเพื่อโลกที่ยั่งยืน ที่ “บูทไทยเบฟ” ในงาน Sustainability Expo 2025 appeared first on SD Thailand.

‘วัน ซันโทรี่ มิซุอิกุ : เรารักษ์น้ำ’ เป็นการยกระดับและรวมความเชี่ยวชาญของทั้งสองบริษัทในเครือซันโทรี่ ที่เคยมีแนวทางในการขับเคลื่อนเรื่องน้ำในแบบฉบันของตัวเองมาก่อนหน้านี้ มาสู่การรวมพลังเพื่อเพิ่ม Impact ให้สร้างผลกระทบเชิงบวกได้มากขึ้น ผ่านแนวคิด ‘ไม่มีน้ำ ไม่มีเรา’ (No Water, No Life)

โดยมีเป้าหมาย​มุ่งปลูกฝังจิตสำนึกและส่งต่อองค์ความรู้ด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำให้แก่เด็กและเยาวชน เพื่อต้องการสร้างกลุ่มคนรุ่นใหม่ ที่สามารถเติบโตขึ้นไปเป็น ‘ผู้นำ’ ด้าน​สิ่งแวดล้อม  พร้อม​​ตั้ง​เป้าหมายภาพรวม​ทั่วโลก ในการเข้าถึงเด็กและเยาวชน รวมทั้งสามารถส่งมอบองค์ความรู้เรื่องน้ำให้แก่ผู้คนทั่วโลกได้ 5 ล้านคน ภายในปี 2030

เรียนรู้ผ่าน Experience Based Learning 

การขับเคลื่อนนี้ ​ยังตอบโจทย์ทั้งในมิติทางธุรกิจ ในฐานะบริษัทเครื่องดื่ม ที่ ‘น้ำ’ ถือว่าเป็นทรัพยากรสำคัญที่สร้างการเติบโตในธุรกิจ ประกอบกับ น้ำ​คือหัวใจสำคัญในการดำรงชีวิตของผู้คนบนโลก จึงมุ่งเดินหน้าปลูกจิตสำนึกและถ่ายทอดองค์ความรู้ ด้านการอนุรักษ์น้ำและสิ่งแวดล้อม ผ่านการส่งเสริมการอนุรักษ์น้ำในชีวิตประจำวัน พร้อมการช่วยขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงเชิงบวกให้เกิดขึ้นทั้งในโรงเรียน ​ครอบครัว ตลอดจนชุมชนและสังคมได้อย่างยั่งยืน

สำหรับการดำเนินงานใน​ประเทศไทย ปี 2024 ที่ผ่านมา สามารถส่งมอบองค์ความรู้ให้เด็กและเยาวชนกว่า 8,115 คน รวมทั้งคุณครู 270 คน จาก 30 โรงเรียนในจังหวัดชลบุรีและระยอง และอนาคตต่อไปจะมุ่งขยายพื้นที่ขับเคลื่อนโครงการไปทั่วประเทศ โดยเฉพาะในพื้นที่จังหวัดที่มีโรงงานของทั้ง 2 บริษัทตั้งอยู่ ได้แก่ ชลบุรี ระยอง และสระบุรี ซึ่งเปรียบเสมือนเป็นบ้าน​อีกหนึ่งหลังของซันโทรี่เช่นกัน

ในส่วนของการนำร่อง​โครงการในปีที่ 2 นี้ ได้จัดขึ้นใน จ.ชลบุรี พร้อมชักชวนแกนนำเยาวชนคนรุ่นใหม่ และคุณครูกว่า 500-600 คน มาร่วม​เรียนรู้และลงมือทำ ‘ค่ายมิซุอิกุ ผู้พิทักษ์รักษ์น้ำ’ ผ่านรูปแบบ Experience Based Learning จากห้องเรียนธรรมชาติ เพื่อสร้างความเข้าใจได้ชัดเจนมากขึ้นจากประสบการณ์จริง และนำความรู้ที่ได้จากค่าย กลับไปต่อยอดสู่การดำเนินโครงการอนุรักษ์น้ำภายในโรงเรียน พร้อมจัดตั้ง ‘มิซุอิกุ คลับ’ เพื่อขยายผลโครงการออกไปสู่แต่ละครอบครัว หรือภายในชุมชนต่อไป

​​การออกแบบ 2 กิจกรรมหลักในโครงการ ทั้งการเข้าค่ายมิซุอิกุ และการจัดตั้งมิซุอิกุ คลับ จึงเป็นเสมือนการต่อยอดสร้างเครือข่ายคนรุ่นใหม่ที่มีหัวใจอนุรักษ์  และเป็นแรงกระเพื่อมให้เกิดการขยายผลไปสู่การแก้ปัญหาภายในโรงเรียน หรือในชุมชน โดยมีการสนับสนุนงบประมาณสำหรับจัดทำโครงการอนุรักษ์น้ำให้โรงเรียนในโครงการแห่งละ 1 หมื่นบาท  พร้อมทั้งทำการเฟ้นหา ‘โรงเรียนต้นแบบรักษ์น้ำ’ หรือ School Model เพื่อคัดเลือกให้ไปดูงานที่ประเทศญี่ปุ่น และนำองค์ความรู้ที่ได้รับมาปรับใช้ให้ตอบโจทย์การแก้ปัญหาของโรงเรียน หรือในแต่ละพื้นที่ได้อย่างเหมาะสม

มุ่งผลักดันหลักสูตร ‘อนุรักษ์ทรัพยากรน้ำ’

โครงการนี้ ยังเป็นอีกหนึ่งโครงการที่ได้รับความร่วมมือจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องอย่างแท้จริง ทั้งในมิติของการศึกษา และด้านการดูแลบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอย่างครบถ้วน ไม่ว่าจะเป็นศูนย์สิ่งแวดล้อมศึกษา (EEC : Environmental Education Centre) รวมทั้งภาคีหน่วยงานภาครัฐ ทั้งกรมทรัพยากรน้ำ กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม และกรมควบคุมมลพิษ ภายใต้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม  สอดคล้องกับชื่อโครงการ คือ มิซุ ที่แปลว่าน้ำ และ อิกุ ที่แปลว่า การศึกษา นั่นเอง

สำหรับเนื้อหา​การเรียนรู้ของเด็กๆ และเยาวชน จะเน้นการสร้างความตระหนักและทำความเข้าใจถึงความสำคัญของทรัพยากรน้ำ ด้วยแนวคิด ‘ไม่มีน้ำ ไม่มีเรา’​ พร้อมเรียนรู้เส้นทางวัฏจักรของน้ำ และความรู้ที่เชื่อมโยงและเป็นประโยชน์ต่อการอนุรักษ์น้ำ เช่น การคัดแยกขยะ เพื่อเข้าใจประเภทของขยะ และสามารถแยกขยะที่รีไซเคิลได้ให้กลับเข้าสู่ระบบ Circularity เพื่อลดปริมาณขยะ และลดโอกาสที่จะหลุดมาสร้างผลกระทบให้สิ่งแวดล้อมหรือแหล่งน้ำในอนาคต

อีกหนึ่ง What’s Next ที่ทางซันโทรี่ตั้งเป้าไว้ คือ การ​ยกระดับองค์ความรู้เรื่องการอนุรักษ์และดูแลทรัพยากรน้ำในโครงการ  ‘วัน ซันโทรี่ มิซุอิกุ : เรารักษ์น้ำ’ ให้กลายเป็นหนึ่งในหลักสูตร เพื่อเปิดโอกาสให้เด็กไทยทุกคนสามารถเข้าถึงและเรียนรู้ได้อย่างเสรี  จึงเตรียมเดินหน้าผลักดันและประสานงานต่อภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง เพื่อสามารถบรรจุองค์ความรู้เกี่ยวกับการอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำ รวมทั้งสิ่งแวดล้อม ให้กลายเป็นหนึ่งทางเลือกในวิชาเรียน​เสรีของเด็กนักเรียนไทย เช่นเดียวกับที่สามารถผลักดันได้สำเร็จแล้วในบางประเทศ เช่น เวียดนาม เป็นต้น

ขณะที่ในประเทศไทยจะเดินหน้าผลักดัน เพื่อสามารถขยายผลและสร้างความตระหนักรู้ได้เพิ่มมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กและเยาวชน ซึ่งถือเป็นอีกหนึ่งกำลังสำคัญในการสร้างแนวร่วมเพื่อช่วยดูและรักษาทรัพยากรน้ำ รวมทั้งสิ่งแวดล้อมของประเทศในอนาคต

เห็นได้ว่า ความแตกต่างและโดดเด่นในการขับเคลื่อนโครงการ ‘วัน ซันโทรี่ มิซุอิกุ : เรารักษ์น้ำ’ จึงไม่ใช่แค่การให้ความรู้แก่เด็กและเยาวชนภายในห้องเรียนแล้วจบไป  แต่​มุ่งหวังให้เกิดการขับเคลื่อน​ Impact ที่​จับต้องได้ รวมทั้งเกิดการนำไปต่อยอดวิธีคิด หรือสร้าง Best Practice จากไอเดียของคนรุ่นใหม่ เพื่อพัฒนาเป็นโซลูชัน​ในการแก้ปัญหาเรื่องน้ำหรือสิ่งแวดล้อมให้แต่ละพื้นที่ได้อย่างแท้จริง

The post สานต่อ ‘วัน ซันโทรี่ มิซุอิกุ : เรารักษ์น้ำ’ ปีที่ 2 มุ่งสร้าง ‘คนรุ่นใหม่’ สู่ ‘ผู้นำด้านสิ่งแวดล้อม’ เล็งผลักดันหลักสูตร ‘อนุรักษ์ทรัพยากรน้ำ’ เข้าถึงเด็กไทยทุกคน appeared first on SD Thailand.

คุณสราวุฒิ อยู่วิทยา ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร กลุ่มธุรกิจ TCP กล่าวว่า ตลอด​ปี 2567 ที่ผ่านมา กลุ่มธุรกิจ TCP สามารถสร้าง​ Milestones ที่สำคัญได้ในทุกมิติ ไม่ว่าจะเป็​นมิติของการขับเคลื่อนธุรกิจ ด้วยการเข้าไปมีบทบาทใน​อุตสาหกรรม F&B ในตลาดโลก ​ผ่านการสร้างสรรค์นวัตกรรมผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ  พร้อม​ปั้นแบรนด์คุณภาพที่ตอบโจทย์ผู้บริโภค เพื่อรุกตลาดทั้ง​ในและต่างประเทศ​​ พร้อมทั้งการขับเคลื่อน Positive Impact ต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม ผ่านการขยายความร่วมมือกับพันธมิตรทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคธุรกิจ และภาคสังคม เพื่อร่วมกันสร้างผลกระทบเชิงบวกได้อย่างยั่งยืนทุกมิติรอบด้าน

“ปี​​ 2567 กลุ่มธุรกิจ TCP เปิดตัวนวัตกรรมผลิตภัณฑ์คุณภาพ หลากหลายแบรนด์ พร้อม​จัดกิจกรรมร่วมกับผู้บริโภค ​เพื่อสร้างความคึกคักให้ตลาดอย่างต่อเนื่อง ​สะท้อน​ประสิทธิภาพการวางกลยุทธ์ธุรกิ​จในการพัฒนาผลิตภัณฑ์คุณภาพสูง การขยายตลาดสู่กลุ่มผู้บริโภคยุคใหม่ และการสร้างแบรนด์ที่สอดคล้องเทรนด์โลก รวมถึงลงทุนในโครงการที่เน้นความยั่งยืนอย่างรอบด้านทั้ง​เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ไปจนถึงความร่วมมือกับพันธมิตรทั้งภาครัฐ ภาคธุรกิจ และภาคสังคมต่อเนื่อง แสดงถึงศักยภาพอันโดดเด่นของกลุ่มธุรกิจ TCP ในฐานะองค์กรไทยที่สามารถก้าวข้ามความท้าทายทางเศรษฐกิจ และขยับขึ้นไป​​แข่งขันเวทีระดับนานาชาติได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน”​

สำหรับการขับเคลื่อน​ ​3 กลยุทธ์หลัก ​​ในปีที่ผ่านมา กลุ่มธุรกิจ TCP สามารถบรรลุเป้าหมายสำคัญได้ในแต่ละกลยุทธ์ ประกอบด้วย

ปลุกพลังแบรนด์สินค้า (Fulfilling)

ตอกย้ำความเป็น House of Great Brands ผ่านการสร้างผลิตภัณฑ์นวัตดรรมและปั้นแบรนด์ระดับโลกใหม่ๆ เพื่อตอบ​โจทย์ความต้องการของผู้บริโภคที่หลากหลาย

– เรดบูล โซดา รสชาติใหม่ ‘บลูเบอร์รี แบล็กเคอร์แรนต์’ ร่วมพัฒนากับทีมเบคอนไทม์ Pro Player ROV ​​อีสปอร์ต จนได้รสชาติที่ใช่ของเกมเมอร์ เติมเอเนอร์จี้และตอบสนองไลฟ์สไตล์​คนรุ่นใหม่ ปลุกพลังสร้างการเติบโตของเรดบูลในตลาดพรีเมียม

– เปิดตัว ‘สปอนเซอร์ ไอโซโทนิก’ ​ครั้งแรกของนวัตกรรมในอุตสาหกรรมเครื่องดื่ม​ประเทศไทย กับเครื่องดื่มเกลือแร่สูตรหวานน้อย คืนความสดชื่นได้ไว ช่วยให้ร่างกายดูดซึมน้ำ เกลือแร่ และสารอาหารอย่างรวดเร็ว ตอบโจทย์เทรนด์ Health & Wellness เพื่อเจาะตลาดสปอร์ตดริงก์มูลค่า 5,400 ล้านบาท

– สปอนเซอร์ สร้างประวัติศาสตร์แบรนด์ไทยแบรนด์แรกที่สนับสนุนให้เกิดการแข่งขันวอลเลย์บอลหญิง เนชันส์ ลีก 2024 (VNL) รอบชิงชนะเลิศ ครั้งแรกในประเทศ ถือเป็นการเชื่อมโยงแบรนด์​สปอนเซอร์เข้ากับ​ผู้บริโภค​ในกลุ่มผู้ชมกีฬาทั่วโลกที่ได้เห็นแบรนด์ในช่วงที่มีการแข่งขัน​ไม่ต่ำกว่า 20 ล้านคน ภายใต้ความร่วมมือกับ Volleyball World

– ฟาร์มซ่า (FarmZaa) น้ำมะปี๊ดโซดา จับมือ เซเว่น อีเลฟเว่น ยกระดับ ‘มะปี๊ด’ จากสวนสู่ ‘ฟาร์มซ่า’ พร้อมแคมเปญ FarmZaa ปันน้ำใจสู่เกษตรกรไทย  ซื้อฟาร์มซ่าทุก 1 กระป๋อง ที่ร้านเซเว่น อีเลฟเว่นทั่วประเทศ ฟาร์มซ่าร่วมบริจาค 1 บาท สมทบให้มูลนิธิกสิกรรมธรรมชาติเพื่อสนับสนุนเกษตรกรไทยให้เติบโตอย่างยั่งยืน

นอกจากนี้ ยังจัดเปิดตัวสนามไฮไลต์ของปีอย่าง Red Bull Skate Park ร่วมกับกรุงเทพมหานคร พัฒนาสนามกีฬาในศูนย์กีฬาเบญจกิติให้เป็น ‘สเกตพาร์กสาธารณะในร่มแนวสตรีทที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย’ ร่วมสร้างแลนด์มาร์กใหม่ มาร่วมปลุกกระแสการเล่นกีฬาสเกตบอร์ด สร้างแรงบันดาลใจให้​คนรุ่นใหม่ไลฟ์สไตล์แอ็กทิฟ พร้อมส่งเสริมสุขภาพที่ดี

ปลุกพลังธุรกิจเติบโต (Growing)

การ​เดินหน้าขยายธุรกิจสู่ตลาดโลกอย่างต่อเนื่อง ตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคผ่านความร่วมมือร่วมกับพันธมิตรทางธุรกิจในหลากหลายภูมิภาค พร้อมส่งเสริมภาพลักษณ์ของแบรนด์​สู่ผู้เล่นสำคัญในอุตสาหกรรม F&B ระดับนานาชาติ

– การรุกตลาดต่างประเทศต่อเนื่อง โดยโฟกัส​ตลาดจีน ซึ่งมีมูลค่าตลาดเครื่องดื่มให้พลังงานสูงถึง 3 แสนล้านบาท และเตรียมเดินสาย​​ผลิต​โรงงานแห่งที่ 3 คือ โรงงานกว่างซี ใน​ต้นปี 2568 ผ่านงบลงทุน​ 6,500 ล้านบาท

– ร่วมโชว์ศักยภาพของแบรนด์หลักอย่าง สปอนเซอร์ เรดดี้ และวอริเออร์ ​ในงาน THAIFEX – ANUGA ASIA 2024 พร้อมรุกตลาดใหม่ในแอฟริกา อินเดีย และตะวันออกกลาง เพื่อขยายฐานลูกค้าใหม่ในตลาดต่างประเทศ

ปลุกพลังห่วงใยสิ่งแวดล้อม (Caring)

การขับเคลื่อนแผน​บริหารจัดการน้ำร่วมกับพันธมิตรเพื่อบรรลุเป้าหมาย Net Water Positive หรือ การใช้น้ำสุทธิเป็นบวก โดยคืนน้ำกลับสู่ธรรมชาติและชุมชนให้มากกว่าที่ใช้ในกระบวนการผลิต รวมทั้ง​​​ความคืบหน้าจากการดำเนินงานด้านความยั่งยืน ผ่าน​ 4 ​มิติชี้วัด ต่อไปนี้

1. Product Excellence: ปี 2567 เพิ่มสัดส่วนผลิตภัณฑ์ทางเลือกสุขภาพทั้งการปรับปรุงสูตร และพัฒนาสูตรใหม่ รวม​ 13 SKUs หรือ ​92% ของผลิตภัณฑ์ทั้งหมด จาก​เป้าหมาย 80% ในปี 2569

2. Circular Economy: ในมิติการขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียน เพื่อบรรลุเป้าหมาย​พัฒนาให้บรรจุภัณฑ์ทั้งหมด​สามารถรีไซเคิลได้ 100% ภายในปี 2567 พร้อม​นำร่องการใช้ขวด rPET ในผลิตภัณฑ์แมนซั่ม คอลลาเจน สูตรน้ำตาลน้อย ครั้งแรกของฟังก์ชันนัลดริงก์ไทย ช่วยลดการใช้พลาสติกใหม่ (Virgin Plastic PET)

3. Low Carbon Economy: การร่วมขับเคลื่อนเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ โดยปัจจุบันลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลง 10% และใช้พลังงานหมุนเวียนกว่า 80% โดยตั้งเป้าลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) ภายในปี 2593

4. Water Sustainability : การจัดการน้ำอย่างยั่งยืน โดยสามารถลดการใช้น้ำในกระบวนการผลิตลงได้ 24% จากฐานปี 2562 และสามารถคืนน้ำ​สู่ธรรมชาติและชุมชนภายใต้โครงการโอบอุ้มลุ่มน้ำไทยได้มากกว่า 1.5 ล้านลูกบาศก์เมตร ซึ่งปัจจุบัน​สามารถคืนน้ำกลับให้ชุมชนสะสมได้มากกว่า 17 ล้านลูกบาศก์เมตร ​ทำให้กลุ่มธุรกิจ TCP บรรลุเป้าหมาย Net Water Positive ก่อนเป้าหมายที่ตั้งไว้ในปี 2573

 ผนึกพันธมิตร ขับเคลื่อนความยั่งยืน

ตลอดทั้งปี 2567 กลุ่มธุรกิจ TCP ยังได้​ขับเคลื่อนกิจกรรมด้านความยั่งยืน​ภายใต้ความร่วมมือกับพันธมิตรทุกภาคส่วน ในหลากหลายโครงการ โดยมีกิจกรรมไฮไลท์ ต่อไปนี้

– จัดงานประชุมด้านความยั่งยืน TCP Sustainability Forum 2024 ต่อเนื่องเป็นปีที่ 3 ในธีม “Water Resilience in a Changing Climate” ผนึกพันธมิตรกระตุ้นภาคธุรกิจไทยให้ยืดหยุ่นและปรับตัวเร็ว รับความท้าทายด้าน ‘ทรัพยากรน้ำ’ เพื่ออนาคต

– โครงการ TCP โอบอุ้มลุ่มน้ำไทย ภายใต้ความร่วมมือของกลุ่มธุรกิจ TCP ภาครัฐ ภาคสังคม และชุมชน พร้อมทั้งได้รับรางวัลระดับภูมิภาคเอเชีย ‘Asia Responsible Enterprise Awards (AREA) สาขา Social Empowerment’ และ รางวัลระดับภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก ‘Steward Leadership 25 ประจำปี 2567’ โดยกลุ่มธุรกิจ TCP เป็นบริษัทไทยบริษัทเดียวที่ได้รับรางวัลดังกล่าวนี้

– แคมเปญใหญ่ WEnergy for the world ที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อมในทุกกิจกรรม ตั้งแต่ภาพยนตร์โฆษณารักษ์โลกจากรียูสฟุตเทจ ไม่มีการออกกองถ่ายทำ ช่วยลดการใช้ทรัพยากรและลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ต่อด้วยงานวิ่งรักษ์โลก TCP WEnergy re.run 2024 ภายใต้คอนเซปต์ 3R ที่ให้ทุกคนมาร่วม reduce – reuse – recycle ในงานมุ่งสู่ zero waste ส่งเสริมให้คนไทยมีสุขภาพที่ดีพร้อมร่วมดูแลสิ่งแวดล้อม ร่วมกับพันธมิตรอย่างเครือแก้วกรุงไทย และ บริษัท ไทยเบเวอร์เรจแคน จำกัด (TBC) และกิจกรรมลุ้นโชค ‘ดื่มฟรีตลอดปี รีไซเคิลตลอดไป เพียง ดื่ม-แยก-ลุ้น’  ร่วมกับบิ๊กซี ตั้งจุดรับบรรจุภัณฑ์ และเครือแก้วกรุงไทย เพื่อนำไปรีไซเคิลต่อไป

– รับโล่เกียรติคุณองค์กรผู้นำด้านการจัดการก๊าซเรือนกระจก ประจำปี 2567 (Climate Action Leading Organization: CALO) ระดับยอดเยี่ยม จากการประเมินโดยคณะกรรมการเครือข่ายคาร์บอนนิวทรัลประเทศไทย (TCNN)

– รับรางวัลชนะเลิศประเภทอาคารสำนักงานโรงงาน องค์กรต้นแบบจัดการขยะครบวงจร ในโครงการคัดแยกขยะครบวงจรระดับ 50 เขต ประจำปี 2567 ของกรุงเทพมหานคร

ล่าสุด ในเดือนพฤศจิกายน 2567 กลุ่มธุรกิจ TCP ยังได้ร่วมพิธีเปิด ‘พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติจัดการน้ำชุมชนตามแนวพระราชดำริ’ ชุมชนบ้านแม่ขมิง อำเภอวังชิ้น และ ชุมชนบ้านห้วยขึม อำเภอร้องกวาง จังหวัดแพร่ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่โครงการโอบอุ้มลุ่มน้ำไทย เพื่อยกระดับสู่​แหล่งเรียนรู้สำคัญในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำชุมชนอย่างยั่งยืนให้ชุมชนที่สนใจ พร้อมลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ ภายใต้โครงการโอบอุ้มลุ่มน้ำไทย กับ มูลนิธิอุทกพัฒน์ฯ (อพ.) และสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (องค์การมหาชน) (สสน.) เพื่อสานต่อการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำชุมชนตามแนวพระราชดำริด้วยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ระยะที่ 2

“การเติบโตอย่างยั่งยืนต้องมาพร้อมความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม เป้าหมายของกลุ่มธุรกิจ TCP ไม่เพียงการสร้างแบรนด์ให้แข็งแกร่งและการขยายธุรกิจอย่างยั่งยืน แต่ยังมุ่งสู่การเป็นแรงผลักดันในการสร้างโลกที่ดีขึ้น เราจะเดินหน้า ‘ปลุกพลัง’ เพื่อวันที่ดีกว่า สำหรับผู้บริโภค สังคม และโลกใบนี้อย่างต่อเนื่องต่อไป”  คุณสราวุฒิ กล่าวสรุป

The post กลุ่มธุรกิจ TCP รวบรวม Milestones สำคัญ ประจำปี 2567​ ขับเคลื่อน​ทั้งธุรกิจ พร้อมดูแลสังคมและสิ่งแวดล้อม เดินหน้าสู่การเป็น​​ผู้นำ F&B แห่งเอเชีย appeared first on SD Thailand.

จากมุมมองและประสบการณ์ของผู้เชี่ยวชาญในแวดวงต่างๆ ทั้ง ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ ประธานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ นายสราวุฒิ อยู่วิทยา ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร กลุ่มธุรกิจ TCP นายประสิทธิ์ ไวยาวัจมัย กรรมการบริษัท อีอาร์เอ็ม-สยาม จำกัด ที่ปรึกษาด้านสิ่งแวดล้อม และ ดร.เพชร มโนปวิตร ที่ปรึกษาองค์การสิ่งแวดล้อมระหว่างประเทศ เลขาธิการมูลนิธิโลกสีเขียว และนายกสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย ประมวลรวมเป็น 10 แนวคิดจากผู้เชี่ยวชาญและกูรูวงการธุรกิจ ดังนี้

1. น้ำ เป็นเรื่องเร่งด่วน รอไม่ได้ : เป็นที่ประจักษ์แล้วว่าเรากำลังเผชิญกับวิกฤตน้ำ ซึ่งไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลย จากสถานการณ์น้ำท่วมที่เกิดขึ้นทางภาคเหนือของประเทศไทยตั้งแต่เดือนสิงหาคม และต่อเนื่องมาถึงเดือนกันยายนที่เกิดขึ้นในพื้นที่ภาคกลางตอนบน นายสราวุฒิ ย้ำถึงสัญญาณที่กระตุ้นเตือนว่า ถึงเวลาแล้วที่ทุกภาคส่วนต้องร่วมกัน “ฟื้นน้ำ” ก่อนที่จะสายเกินแก้ นอกจากนี้ รายงาน Forward Faster ของสมาคมเครือข่ายโกลบอลคอมแพ็กแห่งประเทศไทย ประจำปี 2566 เตือนว่าภายในปี 2573 โลกจะเผชิญกับวิกฤตน้ำสะอาดขาดแคลน เพราะปริมาณน้ำและความต้องการใช้น้ำจะมีสัดส่วนต่างกันถึง 40% และสถานการณ์มีแต่จะทวีความรุนแรงมากขึ้น ส่งผลกระทบโดยตรงต่อชุมชนและธุรกิจ การนำแนวปฏิบัติด้านน้ำที่ยั่งยืนมาใช้จึงเป็นเรื่องเร่งด่วนยิ่งกว่าในอดีต

2. ต้องปรับตัวเร็วให้ทันการเปลี่ยนแปลง : เมื่อโลกเปลี่ยนธุรกิจต้องรีบปรับตัวให้ไวกว่า นับเป็นโจทย์สำคัญของกลุ่มธุรกิจ TCP ทำอย่างไรให้ธุรกิจเติบโตควบคู่กับการลดผลกระทบเชิงลบและเพิ่มผลกระทบเชิงบวกให้กับสิ่งแวดล้อมและสังคม จึงเร่งนำแนวคิดการจัดการน้ำแบบองค์รวม เริ่มจากความมั่นคงด้านน้ำ (Water Security) สร้างความยั่งยืนของน้ำ (Water Sustainability) และปิดท้ายด้วยความยืดหยุ่นของน้ำ (Water Resilience) มาใช้รับมือกับความท้าทายด้านน้ำ

3. ใช้นวัตกรรมเพื่อยกระดับการจัดการน้ำ : นำเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้ในการจัดการน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ ยกตัวอย่างกลุ่มธุรกิจ TCP ได้นำระบบ Smart Manufacturing มาปรับปรุงน้ำในกระบวนการผลิต ช่วยให้สามารถลดการใช้น้ำในกระบวนการผลิตลง 24% เมื่อเทียบกับปี 2562

4. ผนึกพันธมิตรและชุมชน : เพราะงานด้านความยั่งยืนเป็นสิ่งที่ขับเคลื่อนด้วยความร่วมมือ และการลงมือทำร่วมกัน นายสราวุฒิ ชูความสำเร็จโครงการ “TCP โอบอุ้มลุ่มน้ำไทย” ที่กลุ่มธุรกิจ TCP ร่วมกับภาคีเครือข่ายและชุมชนในพื้นที่ลุ่มน้ำในการเติมน้ำผิวดินและเติมน้ำใต้ดิน ฟื้นฟูและพัฒนาแหล่งกักเก็บน้ำอย่างยั่งยืน จนสามารถคืนน้ำสู่ชุมชนและสิ่งแวดล้อมได้กว่า 17 ล้านลูกบาศก์เมตร ช่วยเหลือชาวบ้านกว่า 42,462 ครัวเรือน พร้อมพัฒนาองค์ความรู้ให้แก่ชุมชนในพื้นที่

5. ดูแลน้ำ ทางรอดเศรษฐกิจไทย : ดร.ศุภวุฒิ ได้ชี้ให้เห็นทางรอดหรือโอกาสในการรับมือกับเศรษฐกิจด้วยการดูแลภาคเกษตร ซึ่งต้องอาศัย “น้ำ” เป็นปัจจัยสำคัญในการเพาะปลูก เพื่อสร้างผลผลิตที่จะนำมาสู่รายได้ของเกษตรกรและสร้างการเติบโตให้กับประเทศ ด้านนายประสิทธิ์ เผยสถิติว่า ประเทศไทยมีการใช้น้ำมากเป็นอันดับ 4 ของโลก โดยภาคการเกษตรของไทยใช้น้ำกว่า 70% ของความต้องการทั้งหมด ขณะที่ในปัจจุบัน น้ำบนผิวดินกว่า 19% ในประเทศไทย มีปัญหาด้านคุณภาพ และยังมีการปล่อยน้ำเสียกว่า 5 พันล้านลูกบาศก์เมตรลงสู่เเม่น้ำ

6. พร้อมเรื่องน้ำก่อน ได้เปรียบ : นายประสิทธิ์ แนะให้ธุรกิจตระหนักเรื่องการดูแลน้ำและพลิกเป็นความได้เปรียบทางการแข่งขัน ลงมือหรือขยับตัวเร็ว เพื่อสร้างความแตกต่างและสร้างมูลค่าทางธุรกิจ ทำให้พร้อมรับมือกับกฎระเบียบด้านสิ่งแวดล้อมที่จะมีความเข้มงวดมากขึ้น ซึ่งในที่สุด ความยืดหยุ่นด้านน้ำจะนำไปสู่ความยืดหยุ่นทางธุรกิจได้

7. ต้องดูแลต้นน้ำถึงปลายน้ำ : ดร.เพชร ได้ย้ำให้เห็นว่าการฟื้นฟูน้ำจะช่วยฟื้นฟูระบบผลิตอาหาร รวมทั้งความหลากหลายทางชีวภาพด้วย รวมถึงความสำคัญของการดูแลต้นจนถึงปลายน้ำ เพื่อให้มีพื้นที่รับน้ำ มีโครงสร้างพื้นฐานที่ดี มีที่เก็บกักน้ำ ชะลอน้ำ ป้องกันความเสียหายที่ปลายน้ำ สำหรับการจัดการน้ำ ควรเน้นมิติ 3 ด้าน คือ ความพร้อมใช้ของน้ำ คุณภาพน้ำ และความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับน้ำ ควรดูแลตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ

8. โซลูชันจากธรรมชาติ : ดร.เพชร ชูแนวทางการจัดการโดยอาศัยธรรมชาติและระบบนิเวศเป็นพื้นฐาน (Nature-based Solutions – NbS) เป็นการมองภาพใหญ่ ที่ตอบโจทย์การแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นพร้อมๆ กันหลายอย่าง โดยการจัดการน้ำต้องอาศัยความเข้าใจในเชิงระบบนิเวศควบคู่ไปกับองค์ความรู้ด้านวิศวกรรม การจัดการน้ำไม่สามารถบริหารแยกส่วนได้ ทรัพยากรน้ำมีความสัมพันธ์กับภาคส่วนอื่น ทั้งเกษตรกรรม อุตสาหกรรม และการท่องเที่ยว

9. เทรนด์โลกคือ Nature Positive : ดร.เพชร กล่าวถึงเทรนด์ระดับโลกที่ไม่ใช่แค่ลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมเท่านั้น แต่จะต้องฟื้นฟูและจัดการธรรมชาติให้เป็นเชิงบวก การจัดการโดยอาศัยธรรมชาติและระบบนิเวศ จึงเป็นโซลูชันสำหรับประเทศไทย ในการรับมือกับอนาคต

10. ความยั่งยืนเหมือนวิ่งมาราธอน : นายสราวุฒิ มองว่าการดำเนินงานด้านความยั่งยืน รวมถึงจัดการน้ำ เป็นภารกิจระยะยาว เปรียบเหมือนการวิ่งมาราธอน จึงต้องทำต่อเนื่อง

ความท้าทายที่เกี่ยวข้องกับสภาพภูมิอากาศและทรัพยากรน้ำ ยังคงเกิดขึ้นไม่หยุด การจัดการต้องแข่งกับเวลา TCP Sustainability Forum 2024 มุ่งปลุกพลังให้ภาคธุรกิจตระหนักว่าการสร้างความยืดหยุ่นด้านน้ำเป็นสิ่งที่จำเป็นอย่างยิ่ง และต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อให้สามารถจัดการน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลดความเสี่ยงจากวิกฤตน้ำ เพื่อรับประกันอนาคตของธุรกิจที่ยั่งยืน

The post มัดรวม 10 แนวคิดการจัดการน้ำที่ “ควรเริ่มและเร่ง” ในยุคนี้! เก็บตกจาก​ TCP Sustainability Forum 2024 appeared first on SD Thailand.

โดยน้ำถือเป็นทรัพยากรสำคัญในการขับเคลื่อนสิ่งต่างๆ ของโลกไม่ว่าจะเป็น​การดำรงชีวิตของผู้คน รวมทั้งในการขับเคลื่อนกิจกรรมทางเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมต่างๆ โดยพบว่าปริมาณความต้องการน้ำทั่วโลกเพิ่มขึ้นเฉลี่ยในแต่ละปีมากกว่า 2.5 เท่า ขณะที่ซัพพลายหรือปริมาณน้ำกลับขาดแคลนเพิ่มมากขึ้นในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ​ทำให้​สถานการณ์วิกฤตน้ำยิ่งทวีความรุนแรงเพิ่มขึ้นในหลายภูมิภาค ​​โดยเฉพาะในประเทศที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจด้วย​ภาคการเกษตรเช่นในประเทศไทย ‘การบริหารจัดการน้ำ‘ จึงกลาย​เป็นโจทย์สำคัญของโลก รวมทั้งภาคธุรกิจไทยในการเร่งลงมือทำ เพื่อรับมือกับความท้าทายด้านน้ำที่เกิดขึ้นทั้งในปัจจุบันรวมทั้งในอนาคต

กลุ่มธุรกิจ TCP  จึงได้จัดประชุมด้านความยั่งยืนครั้งสำคัญ  TCP Sustainability Forum 2024 ด้วยธีม “Water Resilience in a Changing Climate” ระดมสมองนักวิชาการ นักธุรกิจ และผู้เชี่ยวชาญ ยกระดับศักยภาพธุรกิจไทยเตรียมพร้อมรับมือกับความท้าทายด้านน้ำจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ชูแนวคิด ‘ความยืดหยุ่นและการปรับตัวเร็ว’ ผ่านการขับเคลื่อน​ 3 แผนงาน ทั้งการจัดการน้ำแบบฟื้นฟู การใช้น้ำหมุนเวียนแบบ 100% และการใช้นวัตกรรมที่ยั่งยืนและสร้างสรรค์มุ่งเน้นให้เกิดผลลัพธ์เชิงบวกต่อทรัพยากรน้ำ เพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลง ปลุกพลังสู่เป้าหมายความยั่งยืนในอัตราที่เร็วขึ้นเพื่อโลกที่ดีกว่าตั้งแต่วันนี้

คุณสราวุฒิ อยู่วิทยา ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร กลุ่มธุรกิจ TCP กล่าวว่า กลุ่มธุรกิจ TCP จัดงานประชุมด้านความยั่งยืน TCP Sustainability Forum 2024 ด้วยความตั้งใจสร้างพื้นที่​ระดมความคิดเห็นและแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ด้านความยั่งยืน พร้อมส่งเสริมความร่วมมือภายในอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม เพื่อร่วมกันรับมือต่อความท้าทายที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศในระดับอุตสาหกรรม ทั้งการขับเคลื่อนสู่ Net Zero และการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ หรือ Climate Chnage Adaptation รวมทั้งการจัดการบรรจุภัณฑ์อย่างยั่งยืน

“ขณะที่​ในปีนี้จัดขึ้นผ่านธีม “Water Resilience in a Changing Climate” เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้เกี่ยวกับ “น้ำกับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและการปรับตัวของภาคธุรกิจ” เพื่อลดความเสี่ยงทางธุรกิจที่เกิดจากการขาดแคลนน้ำและความท้าทายด้านน้ำอื่นๆ
ที่จะเกิดขึ้นในอนาคต ในฐานะ​องค์กรที่ใช้น้ำเป็นวัตถุดิบหลัก ผ่านการสนับสนุนให้องค์กรเร่งปรับปรุงการดำเนินการตลอดห่วงโซ่อุปทานโดยเสริมสร้างความสมบูรณ์และยืดหยุ่นของน้ำ และร่วมมือกับภาคส่วนต่างๆ เพื่อสร้างผลกระทบเชิงบวกให้แหล่งน้ำที่มีความเปราะบาง โดย คำว่า ​Water Resilience หรือความยืดหยุ่นด้านทรัพยากรน้ำ ถือเป็นกลยุทธ์สำคัญในการรับมือกับภาวะขาดแคลนน้ำแบบเฉียบพลัน รุนแรงและไม่แน่นอน ​จากผลกระทบของวิกฤตสภาพอากาศที่ยกระดับจาก Climate Change สู่​ Climate Crisis โดยมีหัวใจสำคัญคือการรับมือเพื่อสามารถอยู่รอดได้ในอนาคต และต้องเร่งทำอย่างเร่งด่วน เพื่อสามารถปรับตัวได้เร็วกว่าอัตราเร่งของปัญหาที่เกิดขึ้นในโลกปัจจุบัน” ​

ทั้งนี้ กลุ่มธุรกิจ TCP ดำเนินการด้านความยั่งยืนตามเป้าหมาย “ปลุกพลัง เพื่อวันที่ดีกว่า” โดยกลยุทธ์ปลุกพลังห่วงใยสิ่งแวดล้อม (Caring) มีความคืบหน้าอย่างมาก ได้แก่

– Product Excellence การพัฒนาผลิตภัณฑ์แบรนด์ใหม่ที่ตอบสนองความต้องการที่แท้จริงของผู้บริโภค (Unmet Needs) และส่งเสริมสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี ตั้งเป้าเพิ่มสัดส่วนผลิตภัณฑ์ทางเลือกสุขภาพ 80% ในปี 2569 โดยปัจจุบันทำได้ 25%

– Circular Economy การดำเนินตามหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน ตั้งเป้าหมายพัฒนาบรรจุภัณฑ์ต่างๆ ให้สามารถรีไซเคิล 100%  ภายในปี 2567 ซึ่งปัจจุบันทำได้ 93% อีก 7% คือกลุ่มสแนค ซึ่งมั่นใจว่าสิ้นปีนี้จะทำได้สำเร็จ และปีนี้นำร่องการใช้ขวด rPET กับแบรนด์แมนซั่ม พร้อมเดินหน้าเป็นองค์กร Zero Waste to Landfill ทั้งที่โรงงานปราจีนบุรีและสำนักงานใหญ่อย่างต่อเนื่อง

– Low Carbon Economy การมุ่งสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ ตั้งเป้าการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) ภายในปี 2593 ปัจจุบันสามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลง 10% และขณะนี้มีการใช้พลังงานหมุนเวียนกว่า 80%

– Water Sustainability การจัดการน้ำอย่างยั่งยืน ตั้งเป้าคืนน้ำกลับสู่ธรรมชาติและชุมชนให้มากกว่าน้ำที่ใช้ในกระบวนการผลิต (Net Water Positive) ภายในปี 2573 ซึ่งบรรลุเป้าหมายแล้วในขณะนี้ โดยสามารถคืนน้ำสู่ธรรมชาติสะสมได้ถึง 17 ล้านลูกบาศก์เมตร ซึ่งมากกว่าปริมาณน้ำที่ใช้ตลอดกระบวนการ ที่มีปริมาณการใช้ราว 3.3 ล้านลูกบาศก์เมตร

“เรายังให้ความสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้น้ำผ่านแนวทาง Smart Manufacturing ทำให้ลดการใช้น้ำในกระบวนการผลิตลงได้ 24% เมื่อเทียบกับปี 2562 และยกระดับการพัฒนาด้วยการนำมาตรฐานสากลเรื่องการจัดการและดูแลทรัพยากรน้ำอย่าง Alliance Water Stewardship หรือ AWS มา​​เป็นกรอบการดำเนินงานเพื่อให้มั่นใจว่ากลุ่มธุรกิจ TCP จะดูแลและบริหารจัดการน้ำทั้งภายในและภายนอกรอบโรงงานได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน โดยมุ่งขับเคลื่อนการ​ฟื้นฟูขึ้นไปจนถึงแหล่งน้ำเพื่อสร้าง Net Water Positive ​ผ่าน 3 แนวทาง ได้แก่ 1. การจัดการน้ำแบบฟื้นฟู เพื่อปรับปรุงระบบนิเวศทางน้ำให้กลับสู่สภาพเดิมหรือดีกว่าเดิม  2. การใช้น้ำหมุนเวียนทั้ง 100% เพื่อสามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้อย่างสมบูรณ์และเกิดประโยชน์สูงสุด และ 3. การพัฒนานวัตกรรมที่ยั่งยืนเพื่อเพิ่มผลลัพธ์เชิงบวกต่อทรัพยากรน้ำ รวมทั้งการส่งเสริมการสร้างคน​ ซึ่งถือเป็นพื้นฐานสำคัญในการพัฒนาและขับเคลื่อนแผนงานด้านความยั่งยืน ทั้งภายในองค์กร ชุมชน และระดับประเทศ”

ด้าน คุณประสิทธิ์ ไวยาวัจมัย กรรมการบริษัท อีอาร์เอ็ม-สยาม จำกัด ผู้เชี่ยวชาญด้านความยั่งยืนระดับโลก กล่าเพิ่มเติมในหัวข้อ ‘Water Resilience มาตรฐานและแนวทางการปรับตัวของธุรกิจ’ ​โดยให้ข้อมูลว่า คนทั่วโลกมีการใช้น้ำในปัจจุบันหลายแสนล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี ​เทียบเท่าสระว่ายน้ำมาตรฐานโอลิมปิกจำนวน 1 พันล้านสระ ขณะที่ซัพพลายที่มีน้อยกว่าดีมานด์ถึง 40% ​ทำให้มีผู้คนทั่ว​โลกกว่า 1 ใน 4 ที่ต้องเผชิญกับวิกฤต​น้ำ หรือประชากรโลกราว 2,000 ล้านคนที่ต้องอยู่ในพื้นที่ที่ขาดแคลนน้ำ วิกฤตน้ำ จึงนับเป็นวิกฤตที่สร้างผลกระทบเป็นวงกว้างไปทั่วโลก ซึ่ง​วิกฤตที่เกิดขึ้นไม่ได้จำกัดอยู่แค่เรื่องของปริมาณน้ำที่ไม่เพียงพอเท่านั้น แต่ยังรวมถึงคุณภาพนำ้ ​การบริหารจัดการน้ำ รวมถึงความเท่าเทียมกันในการเข้าถึงทรัพยากรน้ำอีกด้วย

“มุมมองระดับโลก มองปัญหาวิกฤตน้ำเป็นเรื่องเร่งด่วนเช่นเดียวกับปัญหาสภาพอากาศ โดยนิยามไว้ว่า ‘Water is The New Carbon’ เนื่องจากภัยพิบัติที่เกิดขึ้นในโลกส่วนใหญ่ ซึ่งแสดงออกมาในเชิงกายภาพจากผลกระทบของสภาพอากาศเปลี่ยนแปลงหรือ Climate Change ที่สร้างความเสียหายมากขึ้นและเกิดถี่ขึ้นนั้น ส่วนใหญ่มักมีสาเหตุ หรือสร้างผลกระทบที่เชื่อมโยงไปสู่เรื่องของน้ำแทบทั้งสิ้น ไม่ว่าจะเป็น น้ำมากจนท่วม ซึ่งสร้างความเสียหายทั้งต่อธรรมชาติ รวมท้ังโครงสร้างทางเศรษฐกิจ เช่น น้ำ​ท่วมขังโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ เป็นเวลานาน ทำให้ได้รับความเสียหาย หรือน้ำท่วมไหลเข้าโรงงานของเจ้าของธุรกิจหรือผู้ประกอบการต่างๆ​ รวมทั้งยังอาจส่งผลกระทบต่อเนื่องเป็นลูกโซ่ไปถึงคุณภาพของน้ำหากท่วมจนถึงพื้นที่แหล่งผลิตน้ำดื่มหรือน้ำที่ใช้สำหรับการบริโภค หรือหากน้ำน้อยเกินไปก็จะเกิดปัญหาภัยแล้ง หรืออุณหภูมิที่สูงขึ้นฉับพลัน รวมทั้งการเกิดไฟป่า หรือ​ปัญหาดินถล่มจากระดับน้ำใต้ดินที่ลดลง หรือหากมีระดับน้ำทะเล​หนุนสูงขึ้นจนไหลปนกับแหล่งน้ำบนผิวดินก็จะทำให้เกิดปัญหาน้ำกร่อยหรือดินเค็มได้”

ขณะที่บริบทของประเทศไทย ซึ่งไม่ได้มีปัญหาการขาดแคลนน้ำรุนแรงเหมือนในหลายๆ พื้นที่ทั่วโลก ทำให้​ความตระหนักต่อปัญหาเรื่องวิกฤตน้ำยังน้อยและมุ่งไปที่เรื่องการจัดการคาร์บอนเป็นหลัก โดยพบว่า ประเทศไทยติดอันดับ 4 ของโลก ในการเป็นประเทศที่มีการใช้น้ำต่อหัวประชากรสูงสุดของโลก โดยการใช้น้ำกว่า  70% เป็นการใช้ไปในภาคการเกษตร  ขณะที่ข้อมูลในปี 2559 พบปริมาณการปล่อยน้ำเสียลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ​​มากกว่า 3,500 ล้านลูกบาศก์เมตร ​และข้อมูล​ในปีที่ผ่านมา ยังพบว่า 19% ของปริมาณน้ำผิวดินในประเทศไทยมีปัญหาเรื่องคุณภาพน้ำต่ำอีกด้วย ส่วน​ภาคธุรกิจที่มีความตระหนักต่อปัญหาวิกฤตน้ำ จะมีการขัลเคลื่อนมาตรการต่างๆ เพื่อเตรียมรับมือต่อความเสี่ยงที่เกิดขึ้น ทั้งการจัดการภายในกระบวนการผลิตของตัวเอง เช่น ลดการใช้น้ำ และการใช้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพเพิ่มมากขึ้น ซึ่งจะช่วยลดค่าใช้จ่ายลง และทำให้ปริมาณการใช้น้ำต่อหนึ่งหน่วยการผลิตลดลงได้มากที่สุด ก่อนจะขยายการจัดการไปยังซัพพลายเชน เพื่อเริ่มเข้าไปดูแลจากแหล่งน้ำ หรือต้นน้ำ รวมทั้งการสร้างเครือข่ายในการฟื้นฟูและป้องกันดูแลแหล่งน้ำร่วมกัน เพื่อสามารถบริหารจัดการน้ำทั้งในพื้นที่ที่โรงงาน และบริเวณโดยรอบไปจนถึงแหล่งต้นน้ำ เพื่อไปสู่เป้าหมายสูงสุด คือ การสร้าง Net Positive Water  Impact หรือการใช้น้ำเป็นศูนย์​และสามารถคืนน้ำกลับสู่ธรรมชาติได้มากกว่าที่นำมาใช้ เพื่อเป็นการป้องกันการเกิดวิกฤตน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ​​

สำหรับ TCP Sustainability Forum 2024 เป็นงานประชุมด้านความยั่งยืนที่กลุ่มธุรกิจ TCP จัดขึ้นต่อเนื่องเป็นปีที่ 3 สู่ปีแห่งการลงมือทำและปรับตัวเพื่อเร่งให้เกิดความก้าวหน้าเร็วที่สุด อีกทั้งยังเป็นเวทีความยั่งยืนเวทีแรกและเวทีเดียวในประเทศไทยที่มุ่งเน้นการส่งเสริมความร่วมมือของพันธมิตรในกลุ่มอุตสาหกรรมและเครื่องดื่ม ในการรับมือกับความท้าทายจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เพื่อบรรลุเป้าหมายความยั่งยืนของประเทศ ตลอดจนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของสหประชาชาติ (SDGs) ตอกย้ำความมุ่งมั่นของกลุ่มธุรกิจ TCP ที่พร้อมขับเคลื่อนสู่การเป็นองค์กรที่เติบโตอย่างยั่งยืน ทั้งในด้านธุรกิจควบคู่กับการสร้างผลกระทบในทางบวกให้กับสังคมและสิ่งแวดล้อม ทั้งไทยและต่างประเทศ ตามเป้าหมาย “ปลุกพลัง เพื่อวันที่ดีกว่า”

The post ‘Water is The New Carbon’ เมื่อ ‘วิกฤตน้ำ’ รุนแรงไม่ต่างโลกเดือด กลุ่มธุรกิจ TCP เปิดเวที ‘Water Resilience in a Changing Climate’ เร่งรับมือความท้าทายเรื่องน้ำ appeared first on SD Thailand.